Geen minaret na ivoren toren

Haci Karacaer

Allochtonen stemden nu massaal op de PvdA. Maar als zij nog verder inburgeren of als de partij fouten maakt, dan lopen ze zo naar een andere partij.
Nederland is weer een hype rijker: allochtonen en hun stemgedrag bij de gemeente- en deelraadsverkiezingen van 7 maart. De gebruikelijke ’witte mannen’ struikelden als vanouds over elkaar om het stemgedrag van migranten te duiden. Met een ondertoon van ’nu het niet met terrorisme gelukt is de boel over te nemen, proberen ze het met verkiezingen’. Achter elk gedrag van allochtonen worden even collectieve als duistere plannen voorondersteld. Als allochtonen niet stemmen, wordt hun verweten met de rug naar de samenleving te staan, als ze wel stemmen is het weer niet goed. Aan de andere kant heb je gebruikelijke allochtonen die verklaren door de hype geraakt te zijn.
Dat in één klap zoveel allochtonen gingen stemmen en er bovendien zoveel allochtonen werden gekozen was natuurlijk nieuws. Voor de media, maar ook voor de partijen zelf. Ik kan me voorstellen, dat PvdA-leider Wouter Bos zich er zorgen over maakte dat zoveel mensen met voorkeurstemmen zouden worden gekozen die zich er niet op hadden voorbereid om raadslid te worden. Dat de kranten daarover berichten en ook niet meteen het antwoord hebben, is logisch. Het gaat een beetje ver om deze berichtgeving te diskwalificeren omdat die racistische trekjes zou hebben, zoals PvdA-voorzitter Michiel van Hulten dat deed. En het is even bizar dat Paul Scheffer in NRC een doemscenario voor zijn partij schetste van een Partij van de Allochtonen, waarvan de autochtonen zouden weglopen.
Ik heb de PvdA de afgelopen twintig jaar horen afschilderen als een regentenpartij, studentenpartij, grachtengordelpartij en nog zowat. Nu allochtonen massaal op de PvdA hebben gestemd (80 procent van de kiezers is trouwens nog altijd autochtoon) heeft de PvdA weer bewezen een dynamische volkspartij te zijn die verschillende groepen in de samenleving kan binden voor een sociale en rechtvaardige politiek.
Het stemgedrag van allochtonen volgt willekeurig welk emancipatieproces volgens het boekje. Riepen de Rode Vrouwen niet op, om op een vrouw te stemmen, homo’s op homo’s , boeren op boeren? Het is alleen maar een voordeel dat een partij behalve vakkennis ook maatschappelijke ervaring in huis heeft.
Misschien leidt dat enigszins tot cliëntelisme bij de eerste generatie raadsleden en kiezers. Maar dat verschijnsel is breder dan migranten. De oude KVP of onlangs nog de Lijst Pim Fortuyn zaten ook zo in elkaar.
Maar passen allochtonen wel in de Nederlandse politieke cultuur? Datzelfde werd vroeger gezegd van vrouwen en, daarvoor, van iedereen die ’slechts’ arbeider was. Als de PvdA vreest dat er door het succes mensen zonder ervaring in de raden komen, is dat een zaak voor de hele partij, niet voor de gekozene alleen. Met mentorschap van een ervaren raadslid en trainingen en cursussen kom je een heel eind.
Maar de PvdA moet oppassen zich rijk te rekenen. Als raadsleden of kiezers zich in de steek gelaten voelen door de PvdA, of als ze door hun verdere inburgering uiteindelijk andere belangen dan etniciteit laten meespelen, dan kunnen andere partijen bij de volgende verkiezingen deze groepen aantrekken.
Na de grote verkiezingsnederlaag van 2002 is de PvdA razendsnel afgedaald uit haar ivoren toren. Het zou goed zijn voor de partij als daarvoor in de plaats geen ivoren minaret.

Trouw, 30 maart 2006