Haci Karacaer

Kelimeler ve kader

2011-10-29T13:32:00.002+01:00

Melekse, buyururcasına gösteriyordu
levhasında yazılmış olanı yalvarana
gösteriyor ve istiyordu tekrar: Oku
Okudu o da: öyle ki melek hayrandı
Çoktan okumuş denirdi artık ona,
yapabilendi o, kulak veren ve yapandı.

Esra Yalazan, Kelimer ve Kader

Europa

2011-10-25T21:19:00.000+01:00

The European Union was created for such a moment. It was meant to guarantee the impossibility of the worst — not to deliver Europeans to postmodern bliss but to save them from the hell that began almost a century ago in 1914 and did not really stop until the Continent lay in ruins in 1945.Roger Cohen International Herald Tribunal

If You're a Recent High School Graduate

2011-10-16T11:30:00.000+01:00

If You're a Recent High School Graduate

How to Recruit Better Teachers

2011-10-16T11:23:00.000+01:00

How to Recruit Better Teachers

Brazil, Turkey and the Rise of the Democratic Rest

2010-06-03T12:15:00.001+01:00

Much ink has been spilled discussing the nuclear fuel swap deal that Brazil and Turkey brokered with Iran last week. The pundits have focused on whether the deal will resolve the standoff over Iran's nuclear program, or whether Tehran is simply playing for time, as well as what the deal says about the growing prominence of Brazil and Turkey. Yet the real meaning of the nuclear deal has gone largely overlooked: The dominant trend of the early 21st century is the rise of democratic powers to positions of regional and even global influence.

Of course, the most prominent rising power, China, is no democracy. But in this, China is the great outlier. All of today's other rising powers feature representative governance, as a cursory look around the world makes readily apparent.

The most obvious ascending democracy is India. With a population second only to China, a booming economy, some of the world's most innovative firms, and an increasingly formidable military, India is Asia's second emerging superpower. Already, it exercises a decisive voice in efforts to combat global warming, promote free trade, and ensure maritime security.

Long overshadowed by the "Colossus of the North," Latin America now boasts a colossus of its own -- Brazil. The world's fifth-most populous nation, Brazil has a sophisticated industrial base and natural resources ranging from rain forests to undersea oil. It is a pivotal player on trade and climate change, and as the Iranian nuclear deal demonstrates, on nonproliferation as well. And Brazil, too, is a vibrant democracy.

Indonesia is the world's largest Muslim democracy and one of the world's foremost emerging markets. It sits athwart the strategic crossroads of the Indian and Pacific Oceans. Comprising more than 17,000 islands, Indonesia exercises stewardship over the second-largest concentration of biodiversity on the planet. On environmental and maritime issues, Indonesia is an actor of the first order.

Another Muslim democracy, Turkey, has over the past decade taken on a leadership role in the Middle East, of which Ankara's role in brokering the nuclear deal with Iran is simply the latest example. Turkey has one of the most dynamic economies in its region. As a country belonging to both the West and East, combining both secularism and Islam, Turkey serves as a sharp contrast to the dichotomized identities prevalent elsewhere in the Middle East.

South Africa underwent a peaceful transition from apartheid to democratic rule in 1994. Producing one-third of sub-Saharan Africa's GDP, it is a motor for regional economic development. Politically, South Africa's support is essential for moving forward African institutions. At the global level, South Africa wields considerable clout on issues like climate change and trade.

As these five democracies rapidly emerge as full-fledged powers with far-flung influence, their rise is cause for optimism about the future. Why? To be sure, shared values do not guarantee a complete congruence of interests. The United States, Europe, and Japan will not always see eye to eye with these arriviste democracies, as is already evidenced by differences over climate change, trade, and Iran. However, the fact that an overwhelming majority of rising powers are democracies has strongly positive implications for the nature of the global order that is coming into existence.

First, most of the new players in this global order will behave predictably. Democratic governance is premised on internal checks and balances. Garnering a consensus among multiple domestic groups is time-consuming and compels leaders to shy away from extreme positions. The dispersion of authority that democracy entails therefore tends to minimize variation in a state's foreign policy.

Democracies may shift course, but they do so slowly, and within relatively confined boundaries. A world where internal checks and balances regularize the behavior of recently arrived powers will be considerably easier to navigate than one where newly influential states lack domestic ballasts.

Second, democracies can rise without producing a global order riven by fear and hostility, because of the domestic transparency made possible by democratic institutions. In democracies, the media can extract information from government authorities and convey that information to the world. Although unable to disclose classified information, officials representing a democracy can still engage in open, far-ranging conversations with their foreign counterparts. This domestic transparency enables outsiders to readily discern a democracy's intentions.

History teaches us that uncertain ambitions combined with growing capabilities breed fear. In the case of rising democracies, however, domestic transparency will short-circuit the cycle of mistrust, reaction, and counter-reaction that typically accompanies the ascendance of new powers.

Third, a world of rising democracies is a world ripe with opportunities for access, meaning the ability to intervene inside another state's policymaking process. This can take the form of lobbying government officials, playing off rival bureaucracies, or cultivating powerful societal groups that in turn pressure the government.

Because they feature checks and balances and domestic transparency, democracies inherently present outsiders with opportunities for access. Decentralization of authority enlarges the number of groups that participate in decision-making, while a free media and communicative officials enable other states to identify friends and capitalize on internal disagreements. Access means that rising democracies are highly permeable to outside influence. Their trajectories can be shaped and their power channeled in ways that reinforce an open international system.

So regardless of how it ultimately plays out, the Iranian nuclear deal is already good news. It demonstrates the growing influence of arriviste democracies, and more importantly, their inclination to play a constructive role in the emerging global order. A world of rising democracies is a world that America should feel comfortable welcoming.

Dr. Daniel M. Kliman is a visiting fellow at the Center for a New American Security. He is completing a book on rising powers.

2010-06-03T12:11:00.002+01:00

src="http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/01/AR2010060102908_pf.html

2010-06-03T12:11:00.001+01:00

http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/01/AR2010060102908_pf.html

Why is the modern view of progress so impoverished?

2010-01-02T21:25:00.000Z

Onwards and upwards
Dec 17th 2009
From The Economist print edition

THE best modern parable of progress was, aptly, ahead of its time. In 1861 Imre Madach published “The Tragedy of Man”, a “Paradise Lost” for the industrial age. The verse drama, still a cornerstone of Hungarian literature, describes how Adam is cast out of the Garden with Eve, renounces God and determines to recreate Eden through his own efforts. “My God is me,” he boasts, “whatever I regain is mine by right. This is the source of all my strength and pride.”

Adam gets the chance to see how much of Eden he will “regain”. He starts in Ancient Egypt and travels in time through 11 tableaux, ending in the icebound twilight of humanity. It is a cautionary tale. Adam glories in the Egyptian pyramids, but he discovers that they are built on the misery of slaves. So he rejects slavery and instead advances to Greek democracy. But when the Athenians condemn a hero, much as they condemned Socrates, Adam forsakes democracy and moves on to harmless, worldly pleasure. Sated and miserable in hedonistic Rome, he looks to the chivalry of the knights crusader. Yet each new reforming principle crumbles before him. Adam replaces 17th-century Prague’s courtly hypocrisy with the rights of man. When equality curdles into Terror under Robespierre, he embraces individual liberty—which is in turn corrupted on the money-grabbing streets of Georgian London. In the future a scientific Utopia has Michelangelo making chair-legs and Plato herding cows, because art and philosophy have no utility. At the end of time, having encountered the savage man who has no guiding principle except violence, Adam is downcast—and understandably so. Suicidal, he pleads with Lucifer: “Let me see no more of my harsh fate: this useless struggle.”

Things today are not quite that bad. But Madach’s 19th-century verse contains an insight that belongs slap bang in the 21st. In the rich world the idea of progress has become impoverished. Through complacency and bitter experience, the scope of progress has narrowed. The popular view is that, although technology and GDP advance, morals and society are treading water or, depending on your choice of newspaper, sinking back into decadence and barbarism. On the left of politics these days, “progress” comes with a pair of ironic quotation marks attached; on the right, “progressive” is a term of abuse.

It was not always like that. There has long been a tension between seeking perfection in life or in the afterlife. Optimists in the Enlightenment and the 19th century came to believe that the mass of humanity could one day lead happy and worthy lives here on Earth. Like Madach’s Adam, they were bursting with ideas for how the world might become a better place.

Some thought God would bring about the New Jerusalem, others looked to history or evolution. Some thought people would improve if left to themselves, others thought they should be forced to be free; some believed in the nation, others in the end of nations; some wanted a perfect language, others universal education; some put their hope in science, others in commerce; some had faith in wise legislation, others in anarchy. Intellectual life was teeming with grand ideas. For most people, the question was not whether progress would happen, but how.

The idea of progress forms the backdrop to a society. In the extreme, without the possibility of progress of any sort, your gain is someone else’s loss. If human behaviour is unreformable, social policy can only ever be about trying to cage the ape within. Society must in principle be able to move towards its ideals, such as equality and freedom, or they are no more than cant and self-delusion. So it matters if people lose their faith in progress. And it is worth thinking about how to restore it.

Cain and cant

By now, some of you will hardly be able to contain your protests. Surely the evidence of progress is all around us? That is the case put forward in “It’s Getting Better All the Time”, by the late Julian Simon and Stephen Moore then at the Cato Institute, a libertarian think-tank in Washington, DC. Over almost 300 pages they show how vastly everyday life has improved in every way.

For aeons people lived to the age of just 25 or 30 and most parents could expect to mourn at least one of their children. Today people live to 65 and, in countries such as Japan and Canada, over 80; outside Africa, a child’s death is mercifully rare. Global average income was for centuries about $200 a year; a typical inhabitant of one of the world’s richer countries now earns that much in a day. In the Middle Ages about one in ten Europeans could read; today, with a few exceptions, such as India and parts of Africa, the global rate is comfortably above eight out of ten. In much of the world, ordinary men and women can vote and find work, regardless of their race. In large parts of it they can think and say what they choose. If they fall ill, they will be treated. If they are innocent, they will generally walk free.

It is good to go up in the world, but much less so if everyone around you is going up in it too

It is an impressive list—even if you factor in some formidably depressing data. (In the gently dissenting foreword to her husband’s book Simon’s widow quotes statistics claiming that, outside warfare, 20th-century governments murdered 7.3% of their people, through needless famine, labour camps, genocide and other crimes. That compares with 3.7% in the 19th century and 4.7% in the 17th.) Mr Moore and Simon show that health and wealth have never been so abundant. And for the part of humanity that is even now shedding poverty, many gains still lie ahead.

The trouble is that a belief in progress is more than just a branch of accounting. The books are never closed. Wouldn’t nuclear war or environmental catastrophe tip the balance into the red? And the accounts are full of blank columns. How does the unknown book-keeper reconcile such unknowable quantities as happiness and fulfilment across the ages? As Adam traverses history, he sees material progress combined with spiritual decline.

Even if you can show how miserable the past was, the belief in progress is about the future. People born in the rich world today think they are due a modicum of health, prosperity and equality. They advance against that standard, rather than the pestilence, beggary and injustice of serfdom. That’s progress.

Every day, in every way…

The idea of progress has a long history, but it started to flower in the 17th century. Enlightenment thinkers believed that man emancipated by reason would rise to ever greater heights of achievement. The many manifestations of his humanity would be the engines of progress: language, community, science, commerce, moral sensibility and government. Unfortunately, many of those engines have failed.

Some supposed sources of progress now appear almost quaint. Take language: many 18th-century thinkers believed that superstitions and past errors were imprinted in words. “Hysteria”, for example, comes from the Greek for “womb”, on the mistaken idea that panic was a seizure of the uterus. Purge the language of rotten thinking, they believed, and truth and reason would prevail at last. The impulse survives, much diminished, in the vocabulary of political correctness. But these days few people outside North Korea believe in language as an agent of social change.

Every time someone tells you to “be realistic” they are asking you to compromise your ideals

Other sources of progress are clothed in tragedy. The Germanic thought that individual progress should be subsumed into the shared destiny of a nation, or volk, is fatally associated with Hitler. Whenever nationalism becomes the chief organising principle of society, state violence is not far behind. Likewise, in Soviet Russia and Communist China unspeakable crimes were committed by the ruling elite in the pursuit of progress, rather as they had been in the name of God in earlier centuries. As John Passmore, an Australian philosopher, wrote: “men have sought to demonstrate their love of God by loving nothing at all and their love for humanity by loving nobody whatsoever.”

The 20th century was seduced by the idea that humans will advance as part of a collective and that the enlightened few have the right—the duty even—to impose progress on the benighted masses whether they choose it or not. The blood of millions and the fall of the Berlin Wall, 20 years ago this year, showed how much the people beg to differ. Coercion will always have its attractions for those able to do the coercing, but, as a source of enlightened progress, the subjugation of the individual in the interests of the community has lost much of its appeal.

Instead the modern age has belonged to material progress and its predominant source has been science. Yet nestling amid the quarks and transistors and the nucleic acids and nanotubes, there is a question. Science confers huge power to change the world. Can people be trusted to harness it for good?

The ancients thought not. Warnings that curiosity can be destructive stretch back to the very beginning of civilisation. As Adam and Eve ate from the Tree of Knowledge, so inquisitive Pandora, the first woman in Greek mythology, peered into the jar and released all the world’s evils.

Modern science is full of examples of technologies that can be used for ill as well as good. Think of nuclear power—and of nuclear weapons; of biotechnology—and of biological contamination. Or think, less apocalyptically, of information technology and of electronic surveillance. History is full of useful technologies that have done harm, intentionally or not. Electricity is a modern wonder, but power stations have burnt too much CO2-producing coal. The internet has spread knowledge and understanding, but it has also spread crime and pornography. German chemistry produced aspirin and fertiliser, but it also filled Nazi gas chambers with Cyclon B.

The point is not that science is harmful, but that progress in science does not map tidily onto progress for humanity. In an official British survey of public attitudes to science in 2008, just over 80% of those asked said they were “amazed by the achievements of science”. However, only 46% thought that “the benefits of science are greater than any harmful effect”.

From the perspective of human progress, science needs governing. Scientific progress needs to be hitched to what you might call “moral progress”. It can yield untold benefits, but only if people use it wisely. They need to understand how to stop science from being abused. And to do that they must look outside science to the way people behave.

…I am getting richer and richer

It is a similar story with economic growth, the other source of material progress. The 18th century was optimistic that business could bring prosperity; and that prosperity, in its turn, could bring enlightenment. Business has more than lived up to the first half of that promise. As Joseph Schumpeter famously observed, silk stockings were once only for queens, but capitalism has given them to factory girls. And, as Mr Moore and Simon argue, prosperity has brought its share of enlightenment.

The Economist puts more faith in business than most. Yet even the stolidest defenders of capitalism would, by and large, agree that its tendency to form cartels, shuffle off the costs of pollution and collapse under the weight of its own financial inventiveness needs to be constrained by laws designed to channel its energy to the general good. Business needs governing, just as science does.

Nor does economic progress broadly defined correspond to human progress any more precisely than does scientific progress. GDP does not measure welfare; and wealth does not equal happiness. Rich countries are, by and large, happier than poor ones; but among developed-world countries, there is only a weak correlation between happiness and GDP. And, although wealth has been soaring over the past half a century, happiness, measured by national surveys, has hardly budged.

That is probably largely because of status-consciousness. It is good to go up in the world, but much less so if everyone around you is going up in it too. Once they have filled their bellies and put a roof over their heads, people want more of what Fred Hirsch, an economist who worked on this newspaper in the 1950s and 1960s, called “positional goods”. Only one person can be the richest tycoon. Not everyone can own a Matisse or a flat in Mayfair. As wealth grows, the competition for such status symbols only becomes more intense.

And it is not just that material progress does not seem to be delivering the emotional goods. People also fear that mankind is failing to manage it properly—with the result that, in important ways, their children may not be better off than they are. The forests are disappearing; the ice is melting; social bonds are crumbling; privacy is eroding; life is becoming a dismal slog in an ugly world.

All this scepticism, and more, is on display in “Nineteen Eighty-Four” and “Brave New World”, the two great British dystopian novels of the 20th century. In them George Orwell and Aldous Huxley systematically subvert each of the Enlightenment’s engines of progress. Language—Orwell’s Newspeak—is used to control people’s thought. The individuals living on Airstrip One are dissolved by perpetual war into a single downtrodden “nation”. In both books the elite uses power to oppress, not enlighten. Science in Huxley’s London has become monstrous—babies raised in vitro in hatcheries are chemically stunted; and the people are maintained in a state of drug-induced tranquillity. And in the year of our Ford 632, Huxley’s world rulers require enthusiastic consumption to keep the factories busy and the people docile. Wherever the Enlightenment saw scope for human nature to improve, Orwell and Huxley warned that it could be debased by conditioning, propaganda and mind-control.

Crooked timber

The question is why neither Orwell’s nor Huxley’s nightmares have come to life. And the answer depends on the last pair of engines of progress: moral sensibility in its widest sense, and the institutions that make up what today is known as “governance”. These broadly liberal forces offer hope for a better future—more, indeed, than you may think.

The junior partner is governance—not an oppressive Leviathan, but a democratic system of laws and social institutions. Right and left have much cause to criticise government. For the right, as Ronald Reagan famously said, the nine most terrifying words in the English language are: “I’m from the government and I’m here to help.” For the left, government has failed to tame the cruelty of markets and lift the poor out of their misery. From their different perspectives, both sides complain that government regulation is often costly and ineffectual, and that many decades of social welfare have failed to get to grips with an underclass.

Yet even if government has scaled back its ambitions from the heights of the post-war welfare state, even if it is often inefficient and self-serving, it also embodies moral progress. That is the significance of the assertion, in the American Declaration of Independence, that “all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights”. It is the significance of laws guaranteeing free speech, universal suffrage, and equality before the law. And it is the significance of courts that can hold states to account when they, inevitably, fail to match the standards that they have set for themselves.
Illustration by Matt Herring
Illustration by Matt Herring

Such values are the institutional face of the fundamental engine of progress—“moral sensibility”. The very idea probably sounds quaint and old-fashioned, but it is the subject of a powerful recent book by Susan Neiman, an American philosopher living in Germany. People often shy away from a moral view of the world, if only because moral certitude reeks of intolerance and bigotry. As one sociologist has said “don’t be judgmental” has become the 11th commandment.

But Ms Neiman thinks that people yearn for a sense of moral purpose. In a world preoccupied with consumerism and petty self-interest, that gives life dignity. People want to determine how the world works, not always to be determined by it. It means that people’s behaviour should be shaped not by who is most powerful, or by who stands to lose and gain, but by what is right despite the costs. Moral sensibility is why people will suffer for their beliefs, and why acts of principled self-sacrifice are so powerful.

People can distinguish between what is and what ought to be. Torture was once common in Europe’s market squares. It is now unacceptable even when the world’s most powerful nation wears the interrogator’s mask. Race was once a bar to the clubs and drawing-rooms of respectable society. Now a black man is in the White House.

There are no guarantees that the gap between is and ought can be closed. Every time someone tells you to “be realistic” they are asking you to compromise your ideals. Ms Neiman acknowledges that your ideals will never be met completely. But sometimes, however imperfectly, you can make progress. It is as if you are moving towards an unattainable horizon. “Human dignity”, she writes, “requires the love of ideals for their own sake, but nothing requires that the love will be requited.”

Striving, not strife

At the end of Madach’s poem, Adam is about to throw himself off a cliff in despair, when he glimpses redemption. First Eve draws near to tell him that she is to have a child. Then God comes and gently tells Adam that he is wrong to try to reckon his accomplishments on a cosmic scale. “For if you saw your transient, earthly life set in dimensions of eternity, there wouldn’t be any virtue in endurance. Or if you saw your spirit drench the dust, where could you find incentive for your efforts?” All God asks of man is to strive for progress, nothing more. “It is human virtues I want,” He says, “human greatness.”

Ms Neiman asks people to reject the false choice between Utopia and degeneracy. Moral progress, she writes, is neither guaranteed nor is it hopeless. Instead, it is up to us.

Copyright © 2010 The Economist Newspaper and The Economist Group. All rights reserved.

The decade the world tilted east

2010-01-02T21:19:00.001Z

By Niall Ferguson

Published: December 28 2009 02:00 | FT

I am trying to remember now where it was, and when it was, that it hit me. Was it during my first walk along the Bund in Shanghai in 2005? Was it amid the smog and dust of Chonqing, listening to a local Communist party official describe a vast mound of rubble as the future financial centre of south-west China? That was last year, and somehow it impressed me more than all the synchronised razzamatazz of the Olympic opening ceremony in Beijing. Or was it at Carnegie Hall only last month, as I sat mesmerised by the music of Angel Lam, the dazzlingly gifted young Chinese composer who personifies the Orientalisation of classical music? I think maybe it was only then that I really got the point about this decade, just as it was drawing to a close: that we are living through the end of 500 years of western ascendancy.

"Western Ascendancy": that was the grandiose title of the course I taught at Harvard this past term. The subtitle was even more bombastic: "Mainsprings of Global Power". The question I wanted to pose was not especially original, but increasingly it seems to be the most interesting question a historian of the modern era can address. Just why, beginning in around 1500, did the less populous and apparently backward west of the Eurasian landmass come to dominate the rest of the world, including the more populous and more sophisticated societies of eastern Eurasia?

My subsidiary question was this: If we can come up with a good explanation for the West's past ascendancy, can we then offer a prognosis for its future?

Put differently, are we living through the end of the domination of the world by the civilisation that arose in western Europe in the wake of the Renaissance and Reformation - the civilisation that, propelled by the scientific revolution and the Enlightenment, spread across the Atlantic and as far as the Antipodes, finally reaching its apogee in the age of industry and empire?

The very fact that I wanted to pose those questions to my students says something about the past 10 years. I first began to teach in the US because an eminent benefactor of New York University's Stern school of business, Wall Street veteran Henry Kaufman, had asked me why someone interested in the history of money and power did not come to where the money and power actually were. And where else could that be but downtown Manhattan?

As the new millennium dawned, the New York Stock Exchange was self-evidently the nodal point of a vast global economic network that was American in design and largely American in ownership.

The dotcom boom was ending, to be sure, and a nasty little recession ensured that the Democrats lost the White House just as their pledge to pay off the national debt began to seem almost plausible.

But within just eight months of becoming President, George W. Bush was confronted by an event that emphatically underlined the centrality of Manhattan to the western-dominated world. The destruction of the World Trade Center by al-Qaeda terrorists paid New York a hideous compliment: for anyone serious about challenging the American global order, this was target number one.

The subsequent events were exhilarating. The Taliban overthrown in Afghanistan. An "axis of evil" branded ripe for "regime change". Saddam Hussein ousted in Iraq. The Toxic Texan riding high in the polls, on track for re-election. The US economy bouncing back thanks to tax cuts. "Old Europe" - not to mention liberal America - fuming impotently.

If Napoleon had been, in Hegel's phrase, 'the Zeitgeist on horseback", then Arnold Schwarzenegger, the action-hero turned governator of California, was the Zeitgeist behind the wheel of a Hummer. Fascinated, I found myself focusing on empire, in particular the lessons of Britain's empire for America's.

As I reflected on the rise, and probable fall, of America's empire, it became clear to me that there were three fatal deficits at the heart of American power: a manpower deficit (not enough boots on the ground in Iraq), an attention deficit (not enough public enthusiasm for long-term occupations of conquered countries) and above all a financial deficit (not enough savings relative to investment and not enough taxation relative to public expenditure).

Back in 2004 I warned that the US had imperceptibly come to rely on east Asian capital to stabilise its unbalanced current and fiscal accounts. The decline and fall of America's undeclared empire might therefore be due not to terrorists at the gates nor to the rogue regimes that sponsor them, but to a fiscal crisis at home.

The realisation that the yawning US current account deficit was increasingly being financed by Asian central banks, with the Chinese moving into pole position, was, for me at least, the eureka moment of the decade.

When, in late 2006, Moritz Schularick and I coined the word "Chimerica" to describe what we saw as the dangerously unsustainable relationship between parsimonious China and profligate America, we had identified one of the keys to the coming global financial crisis.

The illusion of American hyperpuissance was shattered not once but twice in the past decade. Nemesis came first in the backstreets of Sadr City and the valleys of Helmand, which revealed not only the limits of American military might but also, more importantly, the naivety of neoconservative visions of a democratic wave in the greater Middle East. And it struck a second time with the escalation of the subprime crisis of 2007 into the credit crunch of 2008 and finally the "great recession" of 2009. After the bankruptcy of Lehman Brothers, the sham verities of the "Washington Consensus" and the "Great Moderation" were consigned forever to oblivion.

And what remained? By the end of the decade the western world could only look admiringly at the speed with which the Chinese government had responded to the breathtaking collapse in exports caused by the US credit crunch, a collapse which might have been expected to devastate Asia.

While the developed world teetered on the verge of a second Great Depression, China suffered little more than a minor growth slow-down, thanks to a highly effective government stimulus programme and massive credit expansion.

It would of course be ingenuous to assume that the next decade will not bring problems for China, too. Running a society of 1.3bn people with the kind of authoritarian planned capitalism hitherto associated with the city-state Singapore (population 4.5m) is fraught with difficulties. But the fact remains that Asia's latest and biggest industrial revolution scarcely paused to draw breath during the 2007-09 financial crisis.

And what a revolution! Compare a tenfold growth of gross domestic product in the space of 26 years with a fourfold increase in the space of 70. The former has been China's achievement between 1978 and 2004; the latter was Britain's between 1830 and 1900. Or consider the fact that US GDP was more than eight times that of China's at the beginning of this decade. Now it is barely four times larger - and if the projections from Jim O'Neill, Goldman Sachs' chief economist, prove to be correct, China will overtake America as soon as 2027: in less than two decades.

What gave the west the edge over the east over the past 500 years? My answer is six "killer apps": the capitalist enterprise, the scientific method, a legal and political system based on private property rights and individual freedom, traditional imperialism, the consumer society and what Weber probably misnamed the "Protestant" ethic of work and capital accumulation as ends in themselves.

Some of those things (numbers one and two) China has clearly replicated. Others it may be in the process of adopting with some "Confucian" modifications (imperialism, consumption and the work ethic). Only number three - the Western way of law and politics - shows little sign of emerging in the one-party state that is the People's Republic.

But does China need dear old democracy to achieve enduring prosperity?

The next decade may well answer that question. Then again, it may take another 500 years to be certain that there really is a viable alternative to western ascendancy.

The writer is Laurence A Tisch Professor of History at Harvard University, author of The Ascent of Money and a contributing editor of the FT

Copyright The Financial Times Limited 2009. You may share using our article tools. Please don't cut articles from FT.com and redistribute by email or post to the web.

Minaret-referendum tast burgerlijke vrijheden aan

2009-12-09T13:28:00.000Z

Het was Europees om op te komen voor ieders vrijheid. Nu is Zwitserland een gevaarlijke weg ingeslagen. Wat volgt? De doodstraf? Castratie van pedofielen?

Nog geen vier uur nadat de Zwitsers voor een verbod op nieuwe minaretten had gestemd, liet de regering van Zwitserland weten dat de ’bouw van minaretten voortaan verboden is’. De rest van Europa reageerde geschokt op de uitslag. Ik ben verrast dat sommigen in Europa verrast zijn. Bij een dergelijk referendum in Nederland zou de uitslag niet veel anders zijn.
Het ging in Zwitserland trouwens niet alleen om minaretten. Het pamflet van het Nee-kamp was duidelijk. Minaretten waren veranderd in raketten op de Zwitserse vlag vergezeld met een in sluier verwikkelde vrouw van wie nog alleen de ogen te zien zijn. Vooral vrouwen hebben vóór het verbod gestemd. Welk land is het volgende?
Na 11 september is er een begin gemaakt met de uitverkoop van de burgerlijke vrijheden in naam van veiligheid en integratie. Maar uiteindelijk draaien al deze regelingen en wetten uit op inperking van de ’oprukkende’ islam en ’tsunami’ van moslimmigranten. Terwijl men in Amerika van dit beleid aan het terugkomen is, lijkt in Europa een hetze te zijn begonnen tegen de islam.

Wat christenen voor zichzelf weggelegd zien, gunnen zij de moslims in Europa niet. Het Duitse federale constitutionele hof in Karlsruhe heeft op 1 december 2009 bepaald dat alle winkels in het land op zondag gesloten moeten blijven. In Duistland moeten in scholen en rechtszalen kruisen aan de muur hangen. De Europese Unie heeft nog staatskerken en ontelbare christelijke feest- en vakantiedagen. In ons eigen land is een politieke partij die een christelijke theocratie voorstaat en vrouwen weert. Dat is allemaal geen probleem. Maar als een integratieminister Nederland het land van christenen, joden en moslims noemt dan wordt die het land uitgescholden. Waarom? Vanwege de islam.

Neem de laatste Europese verkiezingen. 375 miljoen Europeanen uit 27 landen zijn voor 736 zetels naar de stembus gegaan. Een op de zes Europarlementariërs gelooft het Europese idee niet. 120 van 736 Europarlementariërs zijn tegen de migranten of zelfs racistisch. 20 lidstaten worden geregeerd door rechts-conservatieve partijen. Nationalistische partijen zijn populairder dan internationaal georiënteerde partijen. (Extreem)Rechtse partijen winnen steeds meer politieke terrein. Beloftes en uitlatingen tegen Turkije en de islam gaan als warme broodjes over de toonbank in Europa. Anti-islampolitiek verkoopt net zo goed als seks. De economische crisis maakt Europa egoïstisch en bijziend.

De Europese Unie raakt steeds meer naar binnen gericht. Europa vervreemdt zich van de rest van de
wereld. Bovendien presenteert Europa zich steeds meer als het centrum van islambashing. Zie daar de incidenten van de afgelopen jaren die door het brede midden is omarmd onder verwijzing van ’de bescherming van verlichte’ vrijheden.

Anti-islam sentiment heerst niet alleen bij orthodoxe christenen en rechts-extremistische populisten maar ook bij zichzelf verlicht achtende denkers, niet alleen in Europa maar zeker ook in ons eigen Nederland. Toverwoord hierbij is onbehagen, want deze mensen hebben hun eigen beschaafde taal. Ze schilderen de islam en moslims af als gevaar voor en de vijand van de ’vrije’ Nederlandse cultuur. Nederland , nee heel Europa islamiseert, roepen ze. Volgens de ChristenUnie smelt Nederland weg onder de druk van de islam. Het aantal moslims in de EU is niet meer dan 15 miljoen op een totale bevolking van bijna 500 miljoen mensen. Nederland, 16 miljoen mensen, kent niet meer dan een half miljoen praktiserende moslims.

Islamitische symbolen en gebouwen worden aangepakt onder het mom van ’bescherming van Europese normen en waarden’. Lariekoek. Het is des Europas om op te komen voor ieders vrijheid, ook al ben je het niet altijd eens met ze. Met het referendum in Zwitserland is Europa een gevaarlijke weg ingeslagen. Want wat volgt, de doodstraf, castratie van pedofielen, afhakken van ledematen van dieven? Houd eens referenda over deze ’gevaren van de samenleving’. Je houdt je hart vast.
Burgerlijke vrijheden moeten nooit onderwerp worden van een referendum. Bepaalde verworvenheden en vrijheden kenmerken het niveau van de beschaving in Europa en Nederland. Juist daarom verdienen ze met alle middelen te worden beschermd - zelfs als ze gunstig uitvallen voor moslims.

Gepubliceerd in Trouw op 9 december 2009

'Ik heb niet het gevoel dat ik er echt bij hoor'

2009-09-21T17:42:00.001+01:00

Het verhaal van gymnasiast Jonaid Ahmed (17) over opgroeien in twee Amsterdamse werelden

Wat ik echt nooit zou doen, is oppassen. Mijn Vossius-vrienden passen s avonds op kleine kinderen. Dat vinden ze bij mij in de buurt een nichtenbaantje. Dat doe je niet als jongen, ze zouden me keihard uitlachen. Er zijn dingen die niet bij elkaar komen wat culturen betreft.

Lees verder in NRC Handelsblad.

Nazîm'den (ö. 1727)

2009-04-21T12:00:00.001+01:00

Reh-i aşkında bî-sabr u şekîbim yâ Rasûlallah

Seni her kim severse ben rakîbim yâ Rasûlallah

Kabûl eyle civâr-ı izzetinde çekmeyim gurbet

Bilirsin kendi şehrimde garîbim yâ Rasûlallah

Gözüm yaş ile mâlâmâl gönlüm aşk ile memlû

Baîdim sûretâ, mânen karîbim yâ Rasûlallah

Debistân-ı hakîkatte olup şâkird-i nâkâbil

Velî fenn-i mecâzîde edîbim yâ Rasûlallah

Nola şerh eyledikçe vasfını cezb-i kulûb etsem

Senin bîmârın olmuşken tabîbim yâ Rasûlallah

Sevgili! Aşkının yolunda dur durağım kalmadı, sabrım tükendi. Seni her kim severse artık ben ona rakîbim, ey sevgili!..

Beni de ümmetlerin arasına kabul eyle de kutlu yurdunda gurbet çekmeyeyim artık. Bilirsin, (sensizlik yüzünden) kendi şehrimde de garibim ey sevgili!...

Gözümün yaşları taştı, gönlüm ise aşkının ateşiyle dopdolu. Suretâ (akan göz yaşı gibi) uzağına düşüyorum, ama mânâ itibariyle (kalbimde yanan ateş gibi) sana yakından da yakınım ey sevgili!..

Hakikat mektebinde yeteneksiz bir öğrenci durumundayım; amma mecaz ilminde (senin aşkını çekmekte) bir üstat sayılırım ey sevgili!..

Senin medhini dile getirdikçe çevremde gönüller toplansa ne çıkar; değil mi ki senin aşkının hastalığına tutuldum, artık bir tabip sayılırım ey sevgili!..

Mutasavvıf olan Zekaî Mustafa Efendi'den (ö.1812)

2009-04-21T11:48:00.004+01:00

Garîk-i bahr-i isyanım şefâat yâ Rasûlallah

Esîr-i nefs-i nâdânım şefâat yâ Rasûlallah

Reh-i gurbette nâçârım, gam-ı hicrinle bîzârım

Aceb derde giriftârım şefâat yâ Rasûlallah

Benim cürm-i firâvânım harâb etti dil ü cânım

İnâyet eyle sultânım şefâat yâ Rasûlallah

Zekâî hicr ile mahzûn onu vaslınla kıl memnûn

Yolunda can fedâ olsun şefâat yâ Rasûlallah

Günah denizine battım, şefaat kıl ey sevgili! Cahil nefsimin tutsağı olmuşum, şefaat kıl ey sevgili!

Gurbet yolunda çaresiz ve ayrılığının derdiyle inlemekteyim... Çaresiz bir derde tutulmuşum, şefaat kıl ey sevgili!..

Şu benim sayısız suçlarım, canımı ve gönlümü harabeye döndürdü. Bana yardım ancak sendendir, şefaat kıl ey sevgili!..

Zekai ayrılık içinde hüzünlenmiş... Onu vuslatınla memnun etsen!.. Yolunca canlar feda olsun, şefaat eyle ey sevgili!..

Erdogan durfde tegen Israël te zeggen wat Van Agt dacht

2009-02-06T10:44:00.002Z

Ik zat thuis op de bank naar de beelden van het debat in Davos over Gaza te kijken. Voordat de Israëlische president Peres aan het woord kwam, zag hij al behoorlijk geïrriteerd uit. Vervolgens heeft hij al zijn retorische kwaliteiten ingezet om de Turkse premier Erdogan als stoutste jongetje van de klas toe te spreken. „U weet niets van het conflict. President Moebarak en Mamoed Abbas begrijpen ons beter. Wat zou u doen als Istanbul continu onder vuur zou liggen?”

Vervolgens wilde de moderator het panel afsluiten. Toen gebeurde het. Erdogan legde alle codes van dit soort bijeenkomsten naast zich neer, en begon te praten. Het gaat mij niet om wat hij gezegd heeft, maar dat hij het gezegd heeft. Ik zat te trillen. Ik kreeg het zelfs even benauwd. Mijn hart ging ontzettend tekeer. Wat ging er nu gebeuren?

Ik moest direct denken aan onze voormalige premier Van Agt en minister van buitenlandse zaken Van der Broek. Zij dachten net als Erdogan, maar durfden er in functie niet voor uit te komen. Nu ze met pensioen zijn, durven zij kritiek te uiten op Israël.

Israël is immuun gemaakt tegen kritiek. Mensen geloven te graag en te makkelijk in de ’eindeloze macht’ van Israël. Erdogan heeft hen uit deze roes gewekt. Dankzij hem kan de beschaafde wereld Israël ter verantwoording roepen voor zijn wandaden.

Voor het eerst werd de Israëlische regering op dit niveau tegengesproken. Erdogan heeft de hele wereld verteld dat Israël geen ’heilige’ maar een ’gewone’ staat is; een land waar kritiek op mag worden geuit. We kunnen en mogen niet de andere kant op kijken. We kunnen de moord op honderden kinderen niet negeren.

De Israëlische regering moet begrijpen dat het zo niet verder kan. Natuurlijk moet Hamas ophouden met lukraak raketten af te vuren. Maar daarvoor moeten de Palestijnen eerst in staat worden gesteld om een menselijke bestaan te kunnen leiden. Niet iedereen die kritiek heeft op Israël is een vriend van Hamas. Het Palestijnse volk is veel meer dan Hamas.

Dankzij Erdogans optreden heeft de islamitische wereld voor het eerst gevoel van eigenwaarde. Voor het eerst denken moslims dat zij een vertegenwoordiger hebben. De ellende en armoede waarin zij leven, deed er even niet toe.

Erdogan is premier van een land dat het bestaan van Israël erkent en ondersteunt. Zijn optreden zal ook erkenning van Israël in de islamitische wereld makkelijker maken. Hij is premier van een moslimland dat democratie, rechtstaat en mensenrechten heeft omarmd, een lichtend voorbeeld voor miljoenen moslims. Daarom is het erg belangrijk dat hij duidelijk is: „Ik ben geen antisemiet, en ik tolereer het ook niet.”

De grote leugen dat de islam en democratie niet samen gaan, is als een vaas in duizend scherven uit elkaar gevallen. Vele groeperingen weten nu dat de beste weg naar vrijheid de weg van de democratie is.

In Nederland hebben we gefrustreerde Marokkaanse jongeren. In de demonstraties tegen het oorlog riepen ze een verschrikkelijke leus: Hamas, Hamas, alle … aan het gas’. Deze leus is zo onislamitisch en onmenselijk dat ik hem noch wil uitspreken noch wil opschrijven.

Onze Marokkaanse jongens zullen dat niet meer roepen. Zij hoeven niet meer te wanhopen. Premier Erdogan heeft ze inspraak gegeven. Hij is het beste wapen tegen het (moslim)radicalisme.

Copyright: Karacaer, Haci

Eerder verschenen in Trouw, Podium, woensdag 4 februari 2009

in memoriam Gijs von der Fuhr

2008-11-17T14:42:00.006Z

Donderdag 13 november is op veel te jonge leeftijd (53) Gijs von der Fuhr na een ziekbed van een half jaar in Amsterdam overleden. Gijs was een markant figuur. In de jaren 80 was hij voorlichter van het Comité Stop de Neutronenbom. Daarna vervulde hij tot 2007 dezelfde functie bij het Amsterdams Centrum Buitenlanders (ACB), het huidige ACB Kenniscentrum.

Salam Alaykum sterke vent.
Ik zal je missen.
Toen ik je leerde kennen.
Voelden we ons meteen bij je op onze gemak.
Je straalde altijd zoveel betrokkenheid uit.
Je was zo gemotiveerd.
En maakte ons altijd blij.
Die humor die je altijd bij je had en je grote verlangen na de gesprekken bij Ayasofya Moskee in een broodje kebab.
Je moet weten dat ik persoonlijk veel steun aan je hebt gehad.
We hebben elkaar goed leren kennen
en je accepteerde me zoals ik ben.
Je was en bent echt een goede vriend.
Hoewel ik wist dat je erg ziek was.
Hoewel ik je nog vorige week gesproken heb.
Hoewel we eigenlijk ook afscheid hebben genomen
Toch was sterven een keiharde klap.
Je moet weten dat we je nooit zullen vergeten!
En hoe je je hebt ingezet voor de nieuwe Amsterdammers.
Hoe je ons hebt geholpen om een plek te veroveren onder de Amsterdamse zon.
Voor mij was jij altijd een goede leraar.
We konden veel van elkaar leren.
Jij bent voor mij de man die het goede voorbeeld gaf.
Je zei:´je hoeft niet van elkaar te houden
om elkaar te respecteren´
Je kan van elkaar leren
In deze moeilijke wereld.
Het einde van je leven was niet onverwachts.
Toch is ons verlies groot.
Ik zal aan je denken.
Wat voor goede mens je was.
Ik geloof in Allah
En heb er altijd steun aan.
Ik geloof dat je nu naar een goede plek toe gaat.
Ik ga je echt missen maatje.
Ik zal aan je denken in mijn gebeden.

Rust in vrede!

Ezan, Ahmet Altan

2008-09-24T09:50:00.002+01:00

Arada bir öğlenleri Kadıköy’deki Osmanağa Camii’nin yanına gidiyorum.

Oradaki müezzinin sesini seviyorum.

Ezanı kendine has bir tarzda, araları biraz uzatarak ve çok güzel okuyor.

Cumaları söyleyişi sanki daha da tatlılaşıyor.

Güzel söylenen ezanı seviyorum.

Benim her öğlen gidip ezan dinlememin bir hediyesi gibi biraz önce gelen bir paketten Ahmet Özhan’ın söylediği ilahilerin başında ezan çıktı.

Şimdi onu dinliyorum.

Bir ney taksiminin ardından ezan başlıyor.

Çocukluğumu hatırlatıyor biraz bana.

Akşam ezanından sonra boşalan kömür kokulu sokaklarda, iyice gölgelenen alacakaranlık kaldırımlarda ağır ağır yürüyerek eve giderdim.

Hep benimle kalacak bir yalnızlığın kokularını, seslerini ve kurşuni rengini içime sindirirdim.

O seslerin içinde ezan da vardı.

Hep de orada kaldı sanırım.

Din, benim gibi mahcup bir sevgiyle uzaktan bakanlara bile huzur verici, insana hem yalnızlığını hem sonsuzluğunu anlatan bir tesirle dokunuyor yaklaştığınızda.

Çok sık olmasa da bazen geceleyin camiye giderim.

Işıklarının çoğu sönmüş, kandil misali birkaç lambayla aydınlanmış o büyük kubbenin altında yalnız başıma otururum.

Öyle otururum.

Her şey sonsuzluğun kuvvetli ışığı altında solgunlaşana kadar halıların üstünde bağdaş kurup beklerim.

Ve, o sonsuzluğu bir yalnızlık içinde hissetmekten hoşlanırım.

Tanrı, evinin kapılarını bazen açar, bazen açmaz bana.

O saatte camiye giremeyeceğimi bana bir hoca efendi ya da bir bekçi söylese de, ben onu tanrının söylediğini düşünürüm.

Kapılar açılmadıysa, “bir kırgınlık var” diye geçiririm içimden.

“Onu kıracak bir şey yaptım, onun için açmıyor kapısını.”

Hiç zorlamam.

“Peki” der ayrılırım.

Bilirim ki o kapılar yeniden açılacaktır.

Bir gece gittiğimde beni buyur edecektir.

Şefkatli bir ses “hadi açayım kapıları” diyecektir.

Bundan hiç kuşkulanmam.

Kendimden kuşkulanırım.

Bir dindar gibi gitmem oraya, ibadete, dua etmeye gitmem.

“Sana inanıyorum” demeye de gitmem.

Bir şey istemeye de gitmem.

O’ndan korkmam, ölümden korkmam, korktuğumdan gitmem oraya.

Hiçbir nedeni yoktur gitmemin.

Giderim sadece.

Kokusunu, ışığını, huzurunu, sonsuzluğunu sevdiğim için giderim.

Söylenmeyen bir ezan duyarım o sessizliğin içinde.

Kömür kokulu sokaklarda dolaşan bir hayali görürüm.

Hayatla ölüm iki küçük çocuk gibi oturur karşıma.

Ben onların başını okşarım.

O benim başımı okşar, öyle hissederim.

Öyle otururum.

Bir şey söylemem O’na.

Ne söyleyeyim?

Kim olduğumu biliyor, günahlarımı biliyor, her şeyi biliyor.

“Sen inançsız birisin, niye geldin evime” demiyor.

O demez.

Bazen kapılarını açıyor.

Bazen onu kıracak bir şey yaptıysam eğer kapılarını açmıyor bana.

Sessizce uzaklaşıyorum.

“Bir dahaki sefere” diyorum, “açacak kapılarını”.

Açmasa da açana kadar gideceğim.

İnançsız biri için tuhaf inançlarım var benim, en açılmayacak gibi görünen kapıların bile çok istersen, samimiyetle istersen, dürüstlükle istersen açılacağına inanırım.

Ve, ne dindarlara yapılan zulmü anlarım, ne de dindarların yaptığı zulmü.

Dinin yanında, çevresinde, içinde bir zulüm olmasın isterim.

İnan ya da inanma ama dine dokun.

Korkulacak bir şey yok.

Türbanlı çocukta da, oruç yiyende de korkulacak bir yan yok.

Korku dinden uzak bence.

Geceleri camiye gittiğimde, o loş ışıkta, sonsuz bir aydınlığın bütün hayatı solgunlaştırdığını gördüğümde korkmam ben.

Kimse korkmaz.

Hayat ve ölüm iki küçük çocuk gibi oturur yanıma.

Onlara gülümserim.

Belli belirsiz bir hüzün, neye olduğunu bilmediğim bir özlem, derin bir şefkat hissederim.

Bir şey söylemem.

Bir şey istemem.

“İnançsız” olduğumu içimden bile geçirmem, yapmam böyle bir kabalık, O da hatırlatmaz zaten.

Öyle otururum.

Bir konuğum ben orada.

Bazen kapısını açar, bazen açmaz.

Yakında gene gideceğim.

Bakalım açacak mı kapılarını.

Yoksa bir “kırgınlık” mı var aramızda...

Taraf Gazetesi, 23 Eylul 2008

Help moslims Turkije te moderniseren

2008-05-19T16:55:00.000+01:00

In moslimlanden klinkt regelmatig de waarschuwing ‘het regime is in gevaar’. Met regime wordt de kleine oligarchische elite bedoeld, die het betreffende land bestuurt. Dit soort elites bestaat meestal uit hoge bestuurlijke en militaire ambtenaren soms aangevuld met hoge rechters. Zij hebben een democratisch en westers gezicht, terwijl ze in werkelijkheid helemaal niets gemeen hebben met het Westen, behalve hun uiterlijke levensstijl. In werkelijkheid walgen zij van de westerse democratische waarden en ook van gewone mensen.
De oligarchische elites laten verkiezingen, gekozen regeringen, parlement en rechters toe om de schijn van democratie op te houden. Mochten ze zelf niet winnen, dan proberen ze de gekozen regering ervan te overtuigen de status-quo niet te veranderen. Doet de gekozen regering dat wel dan gaat de fase van chaos en intimidatie in. Gekozenen worden geïntimideerd via de media waarin ze zich presenteren. Zelfs aanslagen worden niet geschuwd: beroemde, publieke figuren worden zonder mankeren vermoord. Direct daarna begint de campagne: het regime is in gevaar!
Op dit moment heerst er onrust in de moslimlanden Egypte, Syrië, Tunesië, Algerije en Turkije door de sterk opgelopen voedselprijzen. Mensen gaan de straat op om te protesteren, maar weten niet dat ze willens en wetens arm en dom worden gehouden door het regime. Hun wordt verteld dat hun armoede de schuld is van het westen, vooral van Amerika. In Egypte vertelt Mubarak dat het regime in gevaar is!
Het westen op zijn beurt weet hoe de situatie is, maar uit eigen belang zwijgt het tegenover het Egyptische regime. De olie moet immers wel blijven vloeien.
Voor het Westen is het echter wel van belang zich te realiseren dat zolang het elders onveilig is, het in het Westen ook onveilig zal zijn. Zolang er elders honger is, zal het Westen met de gevolgen worden geconfronteerd: mensensmokkel, aanslagen en andere vormen van terreur. Want mensen in het Midden-Oosten weten donders goed dat Mubarak geen dag in het zadel blijft zonder steun van de Amerikanen.
Inwoners in moslimlanden moeten beseffen dat zij zelf de enigen zijn die een eind kunnen maken aan deze situatie. Ze moeten ophouden toeschouwer te zijn van hun eigen toneelstuk. Als ze op barmhartigheid van het Westen willen wachten, gaat dat duren tot sint-juttemis. Ze moeten beseffen dat de democratie en de rechtsstaat voor iedereen het beste is en zich ontdoen van de bloedzuigers die hen al jaren leegzuigen.
Wat er op dit moment in Turkije gebeurt, is in feite hetzelfde verhaal. De Turkse oligarische clan probeert nu tot elke prijs de toenadering van Turkije tot de Europese Unie te blokkeren. Maar een belangrijke deel van het volk, het percentage dat op Erdogan heeft gestemd, lijkt er nu in te slagen onder leiding van de voortvarende premier uit de eigen schaduw te stappen. Het is de zogenaamd seculiere Baykal, de leider van linkse oppositie, die de veranderingen wil tegenhouden.
Baykal is zo ten einde raad dat hij het moet hebben van trucjes, zoals het veroorzaken een paar dagen vertraging van het wetsvoorstel voor de aanpassing van het beruchte wetsartikel 301, waarmee het beledigen van de Turkse identiteit bestraft kan worden. Toen de parlementsvoorzitter in het buitenland was, heeft diens waarnemer, een vertrouweling van Baykal, het wetsvoorstel enkele dagen niet op de agenda van het parlement gezet.
De AK-partij van premier Erdogan heeft niet alleen de huidige president geleverd, maar er ook voor gezorgd dat de volgende presidenten door het volk zullen worden gekozen. Dat trof de elitaire vampiers in het hart, want de presidentiële stoel was traditioneel hun prerogatief.
Daarbij komt dat in het verleden er een groot aantal instituties in het leven is geroepen die door de president werden bestuurd en aldus buiten parlementaire controle vielen. De president is bijvoorbeeld voorzitter van de Nationale Veiligheids Raad en het is deze raad die het land eigenlijk bestuurt. Verder benoemt de president de leden van gerechthoven, de rectoren van de universiteiten en de leden van het constitutionele hof. Traditioneel regeerde de president dus eigenlijk het land buiten de parlementaire democratie. Erdogan brengt daar nu verandering in. Toen de militaire elite in het voorjaar van 2007 deze ontwikkelingen dreigde te stoppen, leidde dat juist tot massale steun van het volk voor de AK-partij.
De militairen hebben zich aldus min of meer buitenspel gezet. Nu is het nog van belang het juridische apparaat te hervormen. Een recent onderzoek naar de rechterlijke macht toonde aan dat 51 procent van de Turkse rechters en officieren van Justitie is geboren voor 1960. 73 procent van hen spreekt geen andere taal dan Turks. 27 procent is geboren in een stad en 73 procent komt van het platteland.
Leden van de rechterlijke macht hangen nog erg aan het traditionele regime en zien het als hun taak om dat regime te beschermen. De staat staat volgens hen boven het recht en ze zien zichzelf als aanhangers van de staat. Tekenend is de uitspraak „ik ben dienaar van het regime, ik moet het regime beschermen. Natuurlijk zal ik kiezen voor de Staat en niet voor de democratie als ik met tegenstanders van het regime te maken heb” en „waneer mijn land in het geding is heb ik geen boodschap aan het recht”.
Deze uitspraken typeren de houding van de rechterlijke macht en ontmaskeren het ondemocratische karakter ervan. Deze onthullende uitspraken, afkomstig van rechters die lid zijn van de Tesev, een Turkse denktank, laten zien dat een onafhankelijke rechtsgang een illusie is, wanneer de positie van de staat in het geding is.
Europa moet de Turkse democratie beschermen. Het Turkse experiment is te waardevol om in te ruilen voor kortetermijnbelangen of onverschilligheid. Turkije is als kandidaat-lid de grootste aandeelhouder van de toekomst van Europa. Het is verbazingwekkend stil in Den Haag. Bijna alle Europese landen hebben zich uitgesproken voor de Turkse democratie. Wat de Nederlandse regering denkt, weten we nog steeds niet.
Haci Karacaer is publicist
Gepubliceerd in NRC 23 april 2008

Religie en dwang onverenigbaar

2007-09-30T17:20:00.000+01:00

Trouw, 29 september 2007-09-30

Haci Karacaer, oud-directeur Mili Görüs en lid PvdA

Wat Ehsan Jami en Wilders ook beweren, de islam laat iemand vrij gelovig te zijn of niet.
In de discussie over geloofsafval is de afgelopen weken een beeld van de islam geschetst alsof ’de islam’ verbiedt dat iemand van zijn geloof afstapt. Dat geldt niet voor mijn islam, in elk geval. Geloof is boven alles een persoonlijke keuze.
De islam kent geen centraal leergezag zoals de rk kerk. De sjiieten hebben enige houvast aan hun ayatollahs (die niet onfeilbaar zijn), de soennieten aan hun hun moefti’s, die er in soorten en maten zijn, van extreem conservatief tot bijzonder liberaal, en de al Azhar Universiteit in Cairo. Ook geen bolwerk van eenduidigheid. De alevieten zijn helemaal aan zichzelf overgelaten: zij moeten als geen ander in het reine komen met zichzelf. Want daar ligt de kern van het geworstel voor alle moslims: elke gelovige bepaalt zelf zijn relatie tot zijn Schepper. Soerat Al Bakara (2.256): In de godsdienst is geen dwang. Redelijk inzicht is duidelijk onderscheiden van verdorvenheid.
Noch bij het aannemen van het geloof, noch bij het praktiseren ervan, noch bij het verlaten van de islam mag er sprake zijn van dwang .
De islamitische verhaalcultuur vloeit over van getuigenissen daarvan. Kalief Omar zag een hoogbejaarde vrouw op straat in Mekka. ’Ik nodig je uit om moslim te worden’ zegt hij haar. ’Ik ga niet in mijn nadagen van geloof veranderen’ antwoordt de oude dame. ’O mijn God, wees getuige van mijn uitnodiging. Ik heb haar netjes geadviseerd, maar zij wil niet’, zegt de kalief zich richtend tot zijn Schepper. Vervolgens zegt hij vers 2/256 op.
Zoals alle verzen van de Koran is ook dit vers aan interpretatie onderhevig. Geldt het voor iedereen of voor speciale groepen? Ik laat dat graag aan historici, taalkundigen, filosofen en vooral theologen over.
Voor een gelovige gelden drie stadia met betrekking tot ’gelovig’ zijn. Gelovig worden, gelovig blijven en niet willen geloven. Ik ben van mening dat je uitsluitend met je hart en geweten kunt kiezen voor de islam. Immers, islam betekent: liefdevolle overgave en geen onderwerping. Het verschil tussen de begrippen overgave en onderwerping is misschien voor sommige politici te subtiel. Toch is het essentieel. Zoals de liberale historicus van de islam Mohammed Arkoun in zijn altijd nog lezenswaardige ’Islam in Discussie’ stelt, betekent islam niets meer of minder dan het verbond dat je uit vrije wil met je Schepper aangaat uit dank voor de zingeving aan je bestaan. Ik was de eerste die Nederland een islamitisch land noemde (Wilders was toen niet zo wild, anders had hij hierover zeker kamervragen gesteld). Waarom ik Nederland één van de meest islamitische landen ter wereld heb genoemd is het volgende: de vrije toegang tot onderwijs, tot de gezondheidszorg, de ouderenzorg, de sociale voorzieningen, het verbod op discriminatie en de vrijheid van meningsuiting en godsdienst. Je bent dus ook vrij in het praktiseren van je geloof. Ook ben je vrij als moslim om ermee op te houden.
We zijn het eens dat het iedereen vrij staat om moslim te worden. Daarom zal ik het daar niet meer over hebben. Vrij zijn in het praktiseren van je geloof is complexer. Daar zien we weer die overijverige advocaten. Van de duivel of van hun zelfgekozen god of van zichzelf. De een wil de hoofddoek, ja zelfs de Koran verbieden. De ander vindt dat je als vrouw niet deugt als je geen hoofddoek draagt. De Koran noch de profeet heeft iemand gedwongen om vijf keer per dag te bidden of te vasten.
Wel heeft hij steeds geadviseerd om het goede te doen en het kwade te laten. Ook heeft hij verteld wat de consequenties zijn als je de geboden en verboden niet of wel nakomt. Hij kon ook niet anders hebben gedaan. Immers: ’vermaan hen, want jij bent slechts een vermaner. Jij bent geen waker over hen’ luiden de verzen 21 en 22 van soerat 88. De Nederlandse vertaling van vers 22 is erg soft. De Arabische woordkeuze is veel krachtiger. De theoloog Recep Ihsan Eliacik vertaalt het als ’je bent geen Zwaard van Damocles boven hun hoofd’.
De Koran is redelijk duidelijk over de mensenrechten. Onder andere over stelen, liegen, moord, dwang, laster, et cetera. Eigenlijk alle zaken waar onze moderne rechtstaat ons bescherming in biedt. Ook een islamitische staat kan moslims niet dwingen om te bidden of om te vasten. Rechten (plichten) jegens God (Hukukullah) en rechten (plichten) jegens de medemens (hukuku’l-ibad) worden anders behandeld. Schending van rechten van je medemens worden dan ook tijdens je leven afgehandeld. Je moet met je medemens tot een vergelijk komen. Anders heb je een probleem in het hiernamaals. Maar de meer triviale vragen of een moslimvrouw een hoofddoek moet dragen is niet zaak van de andere moslims of de staat. Dit geldt natuurlijk ook in omgekeerde richting. Niemand mag een moslima dwingen haar hoofddoek af te doen.
In de islam zijn drie categorieën mensen gevrijwaard van religieuze verplichtingen. Dat zijn kinderen, slaven en verstandelijk gehandicapten. Hieruit blijkt ook dat je uit volkomen vrije wil en met je volle verstand moet kunnen kiezen.
Je kunt nooit tegen je wil gevangen worden genomen in een religie. Een moslim die heeft besloten om niet meer moslim te zijn, kan je alleen betreuren. Je kunt hem of haar nog eens liefdevol herinneren aan de consequenties na de dood. Maar je kunt geen geweld gebruiken tegen de ex-gelovige. De Koran heeft het niet over de doodstraf maar over de consequenties na de dood. Wie meer wil weten kan bijvoorbeeld de verzen 2/217, 5/54 raadplegen. De Hadiths die door sommige moslims als argument worden aangedragen, worden door grote theologen als Hayrettin Karaman en Hayri Kirbasoglu verworpen. Kirbasoglu heeft in een artikel in 2002 in het blad Islamiyat zowel het stenigen als doodstraf voor geloofsuittreding bestempeld als ’fictie’ en misinterpretatie van een aantal feiten uit het verleden.
Religie is niet een kwestie van geweten maar een kwestie die begint met geweten. Zij vestigt zich in het hart. Liefde en barmhartigheid zijn de wortels, reden en geweten de stam, vrede en rechtvaardigheid de takken en levensgeluk zowel hier en nu als na de dood, zijn de vruchten van religie. Dwang kan nooit doordringen tot het geweten en het hart van de gelovige. Het is een zinloze onderneming. Het is een ontoelaatbare vorm van schending van de absolute soevereiniteit die ieder mens bij zijn geboorte meekrijgt.

Na Fortuyn is de islam geen vreemde meer

2007-05-05T20:40:00.000+01:00

Zondag is het vijf jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord. Zijn politieke erfgenamen hebben niets begrepen van zijn strijd. Hij schopte tegen de gevestigde orde, niet tegen de islam.

In alle islamitische culturen kom je volkshelden tegen in prachtige verhalen en anekdotes. Zo ken ik uit mijn jeugd het verhaal van Ali Baba en Hasan Baba. Ali Baba is een smid die in mijn geboortestad stad Aksaray leeft en werkt. Hasan Baba woont, eenzaam, buiten de bewoonde wereld op de toppen van de berg Hasan. Hij bezoekt zijn vriend Ali Baba elk jaar door naar de stad af te dalen. Als kado neemt hij steevast een zakje sneeuw van de bergtop voor hem mee. Het zakje hangt hij boven het vuur van Ali Baba’s smidse. Het verhaal gaat dat ondanks de hitte de sneeuw niet smelt.
Op een dag is Hasan weer op bezoek bij Ali. Hasan ziet een vrouw voor de smidse passeren, en hij ziet haar enkels. Prompt begint zakje sneeuw te smelten. Hierop zegt Ali Baba glimlachend tegen zijn vriend: ’Het is niet zo moeilijk om op een bergtop de vrome man uit te hangen. Het is pas een prestatie als je tussen de mensen leeft en vroom blijft’.

Vóór Pim Fortuyn waren we in Nederland allemaal Hasan Baba’s. Bevolkingsgroepen leefden geïsoleerd van elkaar, op hun eigen berg. Maar dat veranderde. Wij daalden steeds vaker af naar de stad. Oftewel: we kwamen uit onze hokjes. En we zagen steeds meer ’vrouwen’: we raakten verontrust over dingen die we niet kenden. Onverschilligheid en negeren hielpen niet meer.
We leven nu in de stad door elkaar. En moeten nieuwe manieren vinden om ’vroom’ te blijven. In seculiere taal: om elkaar en onszelf wederzijds nieuwe omgangsvormen bij te brengen.

De politiek is niet meer leidend. Niet meer richtinggevend. Niet meer organiserend. De politiek loopt hopeloos achter de feiten aan. Ooit ging het om het verstandig omgaan met verschillen en een rechtvaardige verdeling van middelen en kansen. Tegenwoordig gaat politiek over focusgroepen, spindoctors, mediaoptreden, voorlichters, peilingen, het plekje in het ’NOS Journaal’ en actualiteitenrubrieken.
Zie daar onze grote volksheld Jan Marijnissen. In de Telegraaf laat hij zich uit over dubbele passporten van onze staatsecretarissen. Het zou een ’extra dikke plus’ zijn als ze hun oorspronkelijke nationaliteit zouden opgeven. Vervolgens kreeg hij van zijn achterban een pak slag waar hij van schrok. Marijnissen hield zich vervolgens heel erg stil. Geen van de grote partijen heeft een aantrekkelijk antwoord op wat assertieve burgers bezighoudt of angstig maakt.

Alleen op lokaal niveau heeft de politiek nog het primaat. Daar staan burgemeesters en wethouders met beide voeten in de modder. Zij worden direct geconfronteerd met hun gedrag. Het aantrekkelijke hierbij is dat je er geen opiniepeilers voor nodig hebt.

De opvolgers van Fortuyn hebben niets begrepen van zijn strijd. Fortuyn heeft veel meer geschopt tegen de gevestigde orde dan tegen de moslims en islam. Natuurlijk heeft hij uitspraken gedaan die pijn deden. Maar zijn strijd was vooral gericht tegen het establishment dat meer met zichzelf bezig was dan met het ’volk’. De erfgenamen van Fortuyn hebben dat geperverteerd tot islam-bashing.
Nou moet ik bekennen dat voorlopig lijkt dat je best politieke munt kan slaan uit het problematiseren van de islam. Geert Wilders is zo’n politicus. De manier waarop zowel moslims als niet-moslims op hem reageren, maakt dat hij de volumeknop alleen maar verder opendraait.

Vooral moslims proberen een ’fatsoenlijk mens’ van Wilders te maken. Want hij moet wel ’respect’ hebben voor moslims en voor de islam. Hij moet van alles en mag vooral van alles niet.
Ik zeg tegen mijn broeders en zusters: ’Heb je wel eens een bokswedstrijd gezien?’ Als je bij je tegenstander de wenkbrauwen openslaat, dan blijf je op de wond te slaan om je tegenstander knock-out te slaan. Dat doet Wilders nu eenmaal.
Het heeft geen zin om te ’smeken om respect’. Respect kan je niet op bestelling ontvangen. Respect kan je verdienen of afdwingen. Heb wat meer vertrouwen in onze rechtstaat en democratie.

Wat dacht je van hoe ooit Mohammed Ali reageerde: „Ik ben Amerika. Ik ben het deel dat jullie niet zullen erkennen, wen maar aan me. Zwart, zelfverzekerd, eigengereid; mijn naam, niet die van jullie; mijn geloof, niet dat van jullie; mijn doelstellingen, die van mijzelf. Wen maar aan me.”

De islam is geen buitenstaander meer. De islam is een vast onderdeel geworden van het straatbeeld, van het schoolplein, van het kabinet, van de politiek, van kunst en cultuur. Een groep moslims is bezig om een komediefestival te organiseren onder de naam: ’Allah made me funny!’ Anderen zetten zich in voor hun wijk onder de naam ’Islam aangenaam’ of ’Wij blijven hier.nl’.

We hebben problemen die moeten worden opgelost met behulp van moslims. We hebben behoefte aan veel meer zelfkritiek, reflectie. We moeten radicaal de islamitische cultuur van de ’juiste middenweg’ uitdragen. We moeten radicaal onze democratie en rechtstaat verdedigen tegen allerlei soorten extremisten. We moeten zien dat er binnen de moslimgemeenschap en binnen Nederland verschillen bestaan in ideeën en opvattingen – en dat ook accepteren. We moeten accepteren dat vrijheid van geloof ook vrijheid van niet geloven is.

Veel werk aan de winkel voor de smederij van Ali Baba. Maar we laten ons niet gek maken. Kijk eens hoe de Amsterdamse wethouder Ahmed Marcouch in Slotervaart juist op deze punten in de weer is. Hij is een interessant experiment begonnen in een wijk waar veel moslims wonen. Aan het integratiedebat heeft hij de dimensie religie/islam toegevoegd.
Er zijn veel mensen die denken dat de islam een van de bepalende factoren is in het debat maar slechts weinigen durven het te agenderen. Velen denken dat de islam een monolitisch blok is, in plaats van een baaierd aan nationaliteiten en interpretaties. Het lijkt het christendom of het jodendom wel.

Soms heb ik medelijden met Geert Wilders. Over driehonderd jaar zal ik nog steeds moslim zijn. De Koran zal hetzelfde aantal bladzijden of bytes bevatten als nu. De naam Mohammed zal ook dan de lijst aanvoeren van babynamen.
Ik ben niet van plan om ooit weg te gaan. We zullen ook dan onze orthodoxen hebben. Ook dan zullen er Nederlandse moslims zijn die ’hun baard’ hebben, ’hun sluier’, ’hun jurk’. Allemaal dankzij onze democratie en rechtstaat. Zoals bokser Mohammed Ali zei: u kunt er maar beter aan wennen.

Waar ik zelf niet aan zou kunnen wennen, is een samenleving waarin mensen als Wilders niet aan het woord kunnen komen. Zonder Wilders, zonder de radicale imam Salam uit Tilburg en anderen die maximaal onze democratie consumeren, zou onze democratie stinken.

Ons land, onze democratie en onze rechtstaat zijn het open debat met Wilders en anderen waard. Ik zal er tot de laatste snik voor strijden. Ik ben tenslotte een moslim.

Terug bij af: Integrale tekst van de Etty Hillesum-lezing van Haci Karacaer

2006-11-17T16:43:00.000Z

Als de generatie van mijn moeder wilde aangeven in welk jaar iemand was geboren, ging dat in beelden als ‘die en die is geboren in het jaar dat de beroemde boef Hacikke Korro is vermoord’. Korro was een boef die in de landelijke regio waar we woonden vrouwen lastig viel. Of in het jaar dat Kotan en Heleman met een geweer in de hand een meningsverschil wilden uitvechten. In het dorp van mijn vader werd wel vaker een vuurwapen getrokken. En het gebeurde maar al te vaak dat er een halve dag lang schoten gewisseld werden. Met de nodige slachtoffers van dien. Als er een dode viel lag de zaak voor de dader vrij simpel. Die ging de gevangenis in. Aan de kant van het slachtoffer lag het gecompliceerder. Als hij een zoon had, werd die vanaf dat moment klaargestoomd om de dood van zijn vader te wreken. De weduwe werd opnieuw uitgehuwelijkt, als het kon aan een ongetrouwde broer van haar man, en anders zorgde ze de rest van haar leven voor de kinderen en kleinkinderen. Als zij ongetrouwd bleef, liep ze gerede kans door de mannen uit het dorp lastig gevallen te worden. Haar reputatie ging er aan, ze zou een slechte moeder wezen, die ‘het nest niet bij elkaar hield’ en de mannen trof uiteraard geen blaam. Totdat er weer twee mannen ruzie om haar kregen. En die ruzies liepen regelmatig uit op een nieuw vuurgevecht. Maar vrouwen waren niet de enige aanleiding om te gaan schieten. Het kon ook om zoiets banaals gaan als kinderen die ruzie hadden of koeien die zich te goed deden aan het gewas van de buurman. Of het ging gewoon om de machtsvraag, iets wat in elke stammengemeenschap speelt.
Dinsdag was een bijzondere dag op de kalender van het plattelandsleven. Dan was het marktdag. De dorpelingen pakten de dolmus naar de stad, een minibusje, dat in grote delen van Turkije de enige vorm van openbaar vervoer was en trouwens nog is. Nou ja stad, in ieder geval een plaats die groter was dan ons dorp. Met een school, en een politiebureau, dat ook dienst deed als gevangenis. In zo’n dolmus zaten dus ook de mensen die hun verwanten in de gevangenis gingen bezoeken. Al het nieuws uit de streek werd uitgewisseld, en na de nodige bezoeken te hebben afgelegd en het doen van de boodschappen ging de reis weer terug naar het dorp.
Zo zou het leven in het dorp er vandaag waarschijnlijk nog hetzelfde uit hebben gezien, als er op een dag niet de eerste berichten opdoken over het grote geld dat in landen als Duitsland, België en Nederland te verdienen viel. In alle gezinnen, het koffiehuis en de moskee was het het gesprek van de dag. Elke volwassen man of bijna volwassene wilde wel dat snelle geld. Een paar jaar werken in het verre westen om dan als vermogend man terug te keren en je eigen zaak te starten, land te kopen, je eigen baas te zijn. De eerste mannen werden feestelijk uitgewuifd. Het zou immers maar voor korte tijd zijn. Ze zijn nooit meer terug gekomen. Eerst vertrokken de mannen. Later gingen de eerste vrouwen en kinderen hen achterna om wortel te schieten in een vreemd land. In een jaar of twintig was Sagirkaraca, het dorp waar ik het over heb, een spooklandschap geworden, waar nu nog maar zo’n vijftien gezinnen wonen. Het huis waar mijn vader is geboren, bestaat niet eens meer. Het is allang gesloopt.
Overigens ben ik niet in Sagirkaraca geboren, maar in Aksaray, een stadje in de buurt. Ik weet dus waar ik geboren ben, en in welk seizoen, omdat mijn moeder zich de bloeiende abrikozenbomen herinnert. Dat kan kloppen, want volgens mijn vader was het maart 1964. Dat wil overigens niet zeggen, dat ik ook zo in de boeken sta. Volgens mijn paspoort ben ik op 1 januari 1962 geboren. Meer dan negentig procent van de Turken van mijn leeftijd of ouder is administratief op 1 januari geboren. Dat heeft te maken met de werking van de Burgerlijke Stand in Turkije. Bij het bezoek aan de jaarmarkt in de grote stad in de buurt werden alle kinderen die in de voorgaande periode waren geboren aangemeld. Of het gebeurde een jaar later. Verjaardagen hebben nooit een grote rol gespeeld in de islamitische cultuur, sterker nog: conservatieve moslims zien het als een westerse decadentie.Je vader heeft immers bij je geboorte een schaap geslacht, en daar doe je het maar mee voor de rest van je leven.In mijn geval ligt mijn geboortedatum nog iets gecompliceerder. Tot mijn vijfde bestond ik administratief niet. Mijn vader was inmiddels naar Europa vertrokken. En ik wilde per se naar school, daarvoor moest ik in de Burgerlijke Stand worden ingeschreven, want je moest in het toenmalige Turkije kunnen aantonen dat je zeven jaar was voor je naar het basisonderwijs mocht. Met mijn moeder en een tante van haar ben ik naar de grote stad getrokken om me te laten inschrijven in het bevolkingsregister. Ik was niet bepaald onder de indruk van al dat ambtelijk gedoe – toen al niet- en als Koerdische jongen verstond ik niets van wat er gezegd werd. Voor een vijfjarige was het een vreemde ervaring dat de taal waarin ik alles geleerd had wat ik op dat moment wist blijkbaar in de grote buitenwereld niet bestond. Mijn moeder en mijn tante hebben me dus als zevenjarige opgegeven, zodat ik naar school kon. En vanaf dat moment af, was ik dus in 1962 geboren. In de winter wel te verstaan, op 1 januari.
Aksaray is een klein stadje in het hart van Turkije. Het ligt 220 kilometer ten zuiden van Ankara. Het is het bewoonde centrum van een agrarisch gebied, waar het leven van de mensen draait om de teelt van komkommers, tomaten en uien en de vele soorten paprika en peper die Turkije rijk is. En natuurlijk nog de andere soorten groenten en fruit die in de tuin of op het land om het huis werden verbouwd, en die voorzover ze niet voor eigen consumptie werden gebruikt naar de markt werden gebracht om te verkopen. De appels, abrikozen en de perziken werden in keurige pyramides gestapeld om de kopers te trekken. Want om,dat iedereen zo ongeveer hetzelfde kweekte en teelde was kwaliteitsonderscheid niet alleen voldoende. Het kwam vooral ook op de presentatie aan. Ik denk dat ik daar een hang naar perfectie aan heb overgehouden. Het bedrijf werd gerund door mijn vader en moeder samen. Mijn vader was zowel landbouwer als veeboer. Hij handelde dus ook in koeien. Tot hij in 1969 besloot naar Europa te gaan. Dat lukte met behulp van vrienden die hem waren voorgegaan. Hij wilde eigenlijk zoals zoveel Turken het liefst naar Duitsland, maar hij kwam in België terecht. Van daaruit vertrok hij naar Nederland om bij een poeliersbedrijf in Barneveld terecht. Een grotere overgang als die van zelfstandige veeboer naar kippenslachter aan de lopende band is nauwelijks denkbaar.
Vanaf dat moment was het mijn moeder die het bedrijf in haar eentje runde. Wat natuurlijk voor mij als jonge zoon des huizes ook extra verantwoordelijkheden met zich meebracht. Wij woonden officieel wel in Aksaray, maar het huis lag ver buiten de bebouwde kom, ver buiten de bewoonde wereld, midden op het platteland. Het was een lemen huis temidden van zo’n tienduizend vierkante meter grond. Mama verbouwde hier haar tomaten en komkommers en zoals gezegd stonden er ook abrikozenbomen. Die stonden er niet alleen voor het fruit, maar ook als natuurlijk zonnescherm om onder te schuilen in de schaduw of te eten. Voor dag en dauw stond mama op om de tomaten en komkommers te plukken die bedoeld waren voor de verkoop. Ze werden verpakt in grote kisten of zakken, die wel zestig kilo konden wegen. Dan was het mijn beurt om op te staan. De kisten en de zakken moesten op een muilezel worden getild en worden vastgebonden voor het vervoer naar de markt. Ik ging met mijn moeder mee naar de markt en hielp haar bij de verkoop. Na afloop gingen we met de ezels weer naar huis. Onze ezels hadden een eigen stal en een paar keer per dag ging ik met één van de ezels, een ezelin, naar een nabijgelegen steenfabriek om drinkwater te halen. Ons huis had geen waterleiding. Op de steenfabriek werkten uitsluitend jonge vrijgezelle mannen. Als jongen van zeven kon ik niet altijd instaan voor de veiligheid van mijn ezelin. Als de hormonen bij de fabrieksarbeiders te erg opspeelden kon ik af en toe niet voorkomen dat de ezelin genomen werd door hen. Terwijl ik nog op het beest zat. Ik begrijp ook niet waarom Theo van Gogh het altijd over geitenneukers had als hij moslims bedoelde. Schapen en geiten worden juist met rust gelaten omdat volgens de overtuiging van de mensen het ongehoord was om een dier dat je kon eten te nemen. Ezels, paarden en zelfs honden waren de favoriete speelkameraden om stoom af te blazen.
Tot mijn vijfde liep ik rond op blote voeten met een blauwe jurk aan. Als baby al was ik het enige gezelschap van mijn moeder als zij op het land aan het werk was. We waren elkaars enige gezelschap, want omdat we zo afgelegen woonden was er niemand anders die voor mij kon zorgen. Ze nam me mee naar het land en legde met in de schaduw van één van haar komkommerplanten. Later vertelde ze me dat er op een keer zelfs een slang over mijn gezicht is gekropen. Ik ben blij dat ik toen nog een kind was, die nog niet een instinctieve angst voor slangen had ontwikkeld. Ik heb er zelf niet eens een herinnering aan overgehouden. Slangen en andere beesten horen bij het landleven. In onze woon-slaapkamer hadden we zelfs een wespennest. Regelmatig, en dan het liefst ’s nachts, werd één van ons gestoken. De anderen werden dan wakker van het gegil van het slachtoffer.
Laat ik terugkomen op mijn liefde voor school. Ik bestond inmiddels administratief en ik kon de wondere nieuwe wereld van boeken, schoolborden en strenge leermeesters betreden. Ik ben altijd met veel plezier naar school gegaan. Ik ben nu eenmaal nieuwsgierig van aard.
Zoals u ziet ben ik niet zo groot. Toen ik naar school ging was ik dus ook echt klein. Het schoolhoofd weigerde te geloven dat mijn leeftijd op mijn inschrijving ook mijn echte leeftijd was. Mijn moeder moest er waar aan te pas komen om hem duidelijk te maken dat ik toch echt op een leeftijd was aangeland dat ik Turks moest leren. Mijn moeder kon erg overtuigend zijn als ze iets in haar kop had. Ik mocht dus naar school. Ik was één van de betere leerlingen. En na vijf jaar basisschool ging ik eerst drie jaar naar de middelbare school en vervolgens drie jaar naar het lyceum. Ik zal u er niet mee vermoeien om u uit te leggen hoe het Turkse onderwijssysteem in elkaar zit.
Maar de onderwijsmethode is wel nuttig om te weten: drillen, drillen en nog eens drillen. In Nederland debatteren we erover of het om inzicht gaat of om kennis. We gaan ervanuit dat geëmancipeerde burgers het beste voor zichzelf en de samenleving waar kunnen maken. In mijn herinnering aan het onderwijs was het dat de staat vooral gedisciplineerde burgers nodig had. In alles werd dat onderstreept. In de rituelen, in de verboden, in de straffen, in de onderwijsmethoden. Je was onderdeel van het collectief.
Helemaal onbegrijpelijk is dat niet. Turkije in zijn huidige vorm is nog geen honderd jaar oud. Na het debakel van de eerste wereldoorlog – het oude Ottomaanse Rijk bestond niet meer en Turkije had de verkeerde bondgenoten gekozen – werd het eens zo trotse land teruggesnoeid tot zijn huidige gebied. Zonder het ingrijpen van het leger in 1921 , en vooral zonder de leiding van Mustafa Kemal Pasja, de Vader des Vaderlands Atatürk (letterlijk: vader der Turken) zou het land weer uiteengevallen zijn in stammenrijken. Vanaf dat moment was iedereen Turk, welke van de vele tientallen etniciteiten hij of zij ook had. En dat zouden we weten ook. Ataturk en de beweging rondom hem heen vormden een vreemd amalgaam van Ottomaanse nostalgie, vooruitgangsoptimisme, nationalisme en open oog voor de noden van het volk. De nieuwe doctrine werd een mengeling van nationalisme en socialisme, zonder de foute bijsmaak die dat nog geen tien jaar later zou krijgen bij de voormalige bondgenoot van Turkije. Het arabisch schrift werd vervangen door het latijnse. Onderwijs werd verplicht, iedereen kreeg toegang tot overheidsambten. De scheiding tussen Kerk en Staat werd zo rigoureus doorgevoerd, dat de imams voortaan beroepen werden door een heus overheidsministerie, het Directoraat voor Geloofszaken. Uitingen van tribalisme of geloof in de openbare ruimte werden verboden, zoals het dragen van een fez, een baard of een hoofddoek in overheidsdienst. Maar er gebeurde meer. Er kwam een voor die tijd uiterst moderne grondwet met een scheiding der machten, gevormd naar Zwitsers model. Het algemeen kiesrecht werd ingevoerd. Het is een beetje cynisch dat diegenen die twijfelen aan het democratisch gehalte van Turkije als toetssteen voor de toetreding tot de EU, vergeten dat het vrouwenkiesrecht in Turkije ruim twintig jaar eerder werd ingevoerd dan in een land als België, mede-oprichter van de EU. Turkije kende een artistieke vrijheid zonder weerga in de islamitische wereld. Als je Turkije niet meerekent worden er in de islamitische wereld per jaar minder literaire werken uitgegeven, let wel binnen de islamitische wereld en niet door auteurs die alleen in ballingschap kunnen publiceren, dan in een land als Griekenland. We hebben het dan over een verhouding van een land van 12 miljoen inwoners een een regio van 300 miljoen inwoners.
Maar Turkije ligt nog altijd in de Oriënt, of conservatiever gezegd, in de Levant. Turkije zou Turkije niet zijn als er niet een fikse dosis schizofrenie bij kwam kijken. Atatürk was geen democraat, hij was een moderniseerder, die wist dat hij brede steun nodig had. En daarom legde hij zijn erfenis in handen van het leger. Dat in naam van de seculiere democratie een paar keer een staatsgreep zou plegen en elke afwijking van de norm van de staatsmacht genadeloos onderdrukte. We zijn allemaal Turken. Waag niet te melden dat je Armeniër of Koerd bent. Waag het niet om corruptie in en om het leger aan de orde te stellen. Waag het niet om een eigen interpretatie aan de islam te geven, die afwijkt van de gebaande paden van de genationaliseerde staatsislam. Daar weten de alevieten en de mensen van Milli Görü? over mee te praten. Daar ligt de kern van de Turkse ziel. We zijn trots op onze geschiedenis. Als Turk, maar ook als bewoner van het platteland dat niet meer bestaat. We zijn trots op het Ottomaanse verleden, maar willen hopeloos modern zijn. We zijn moslim maar willen ook normale burger zijn. We willen bij Europa horen, maar kom niet aan de Turkse gevoeligheden. We willen individu zijn zonder de geborgenheid van onze familie en gemeenschap kwijt te raken. We willen de wetten gehoorzamen, zonder de tradities van het oplossen van problemen in eigen kring – hoe heftig ook – helemaal los te laten. We willen een heleboel tolereren, feminisme of zelfs homo’s, zolang het maar geen aanstoot geeft of ons direct raakt. Het dillemma van elke Turk in het seculiere westen is de continue jeuk tussen zijn verstand en zijn hart. Vandaar dat we onszelf opsluiten, terwijl we weten dat die trein, net als de oude Oriëntexpress een eindstation heeft. Als die trein op het kopstation aan de Bosporus in Istanbul aankwam waren er maar twee mogelijkheden: uitstappen of teruggaan.
Mijn weg, was als de weg van zovele migranten, nieuwe wegen zoeken. Weggaan van gebaande paden.
Terug naar mijn verhaal.
Hoe ouder ik werd, hoe meer taken ik van mijn vader overnam. Als oudste zoon bij afwezigheid van mijn vader heb veel moeten regelen voor mijn moeder en ons gezinnetje. In het begin kwam hij eens in de twee jaar voor vakantie, later werd dat eens per jaar. Mijn zusje, inmiddels overleden, zag de man als een vreemd. Zoals in een Nederlandse reclame: “Mama wie is die man die op zondag bij ons het vlees komt snijden?” Zusje weigerde dan ook samen met ons aan tafel te eten als pa er was.
Op 5 februari 1982 kwam ik naar Nederland. Ik zat voor het eerst in het vliegtuig. Tot op de dag van vandaag kan ik de angst voelen die mij overviel bij het opstijgen. In het vliegtuig ging het nog wel, ik was niet de enige Turk. Maar eenmaal op Schiphol wist ik dat ik in een totaal andere wereld was beland. Een wereld die me nog danig zou opbreken.
In Turkije had ik me als een kind uit een minderheidsgroep via school opgewerkt tot een trots lid van de Turkse meerderheid. Terugkijkend zou je me een goedgedrilde nationalist kunnen noemen toen ik aankwam. In Nederland was ik terug bij af. Niks meerderheid. Minderheid en nog onderklasse ook. Ik sprak de taal niet, mijn schooldiploma’s deden er niet toe. En de verhalen die mijn vader verteld had over de de algemene welstand van Nederland en de persoonlijke welstand die hij zelf had opgebouwd bleken ook anders dan ik me had voorgesteld. Ik wilde vooruit, ik wilde leren. Maar vreemd genoeg voelde ik, afgezien van de tijdelijke warmte bij een glas thee, me nauwelijks thuis bij Turkse organisaties. Er hing een beetje de sfeer van nostalgie, van losers omheen, niet die van mensen die een uitdaging aangaan.
Want dat was bij uitstek de generatie van mijn vader. De aanpakkers, de durvers. Als je de stap durft te maken om huis en haard te verlaten om in een volstrekt vreemd land iets op te bouwen moet je moed, zelfvertrouwen, durf hebben. Uithoudingsvermogen en een huid als een olifant. Je had te maken met een samenleving die je als tijdelijke gast zag. Welwillend weliswaar, maar toch voor tijdelijk. En dus waren er geen voorzieningen. Eerst was er kamp Ataturk in Amsterdam, een heus barakkenkamp voor arbeiders van Ford en de Hoogovens, later kwamen de even illegale als brandgevaarlijke pensions van huisjesmelkers waar de ‘gastarbeiders’ bedden deelden in een drieploegendienst. De mannen woonden daar zonder privacy, zonder gezin. Mijn vader heeft over die pionierstijd veel verhalen verteld. Verhalen die hij begrijpelijkerwijs aan mijn moeder louter in gekuiste vorm heeft herhaald. Hoe ze allemaal wel een scharrel hadden. Waar ze af en toe de benen onder tafel konden steken. Of eens konden overnachten. Hoe ze van Nederlandse vrijwilligers taallessen kregen. Ze wilden dat zelf, en in mijn herinnering lag het rendement van die lessen hoger dan de gedwongen lessen van nu. Het lijkt vreemd, maar het was in die tijd vooral de vrouwen- en homobeweging die het meest enthousiast bezig was met die taallessen. In de gastarbeiders herkenden ze blijkbaar lotgenoten en dat was wederzijds. De tolerantie en pioniersgeest aan beide zijden is in minder dan dertig jaar helaas verloren gegaan. Dat geldt ook voor hun wereldbeeld. De generatie van mijn vader ging als een trotse ontdekkingsreiziger op weg naar nieuwe havens. Een deel van hun kleinkinderen straalt uit, dat ze aangedokt zijn, rijp voor de sloop.
Ik besloot na mijn aankomst dus verder te leren. Elke opleiding, elke baan was een nieuwe stap. Ik wilde bij de hoofdstroom horen. En ik wilde geen minderheid zijn. Vreemd genoeg ben ik in het kleine wereldje van de Turken in Nederland er steeds weer met mijn neus op gebrukt, dat ik weliswaar een Turks paspoort had, maar ik eigenlijk een Koerd was. Een trapje lager dus. Elke Turk herkent een andere Turk, maar je eerste vraag is altijd: waar kom je vandaan, of waar komen je voorouders vandaan. Je familienaam verraadt het eigenlijk al meteen. Er zijn dorpen waarvan de meerderheid dezelfde familienaam draagt, en je elkaar alleen uitelkaar kunt houden door erbij te vertellen dat je de zoon, kleinzoon, achterkleinzoon van die en die bent. Nadat ik met pijn en moeite mijn Koerdische identiteit op school had moeten prijsgeven, heb ik die noodgedwongen uit lijfsbehoud of gewetensrust in Nederland weer moeten herontdekken. Dat is een vreemd fenomeen, dat bijvoorbeeld ook Berbers, in Marokko een veelal ontkende minderheid, maar in Nederland de meerderheid van de Marokkaanse ‘gastarbeiders’ (ook met een eigen taal, ook met een eigen cultuur, ook met een plattelandsachtergrond) hebben ervaren. En dit fenomeen beperkt zich niet tot Turken of Marokkanen. In zijn bij tijd en wijle hilarische autobiografie “Blühende Landschaften –Eine Heimatkunde” beschrijft de Duitse schrijver Peter Richter hoe hij als Oostduitser uit Schwaben pas na de val van de Muur als emigrant in West-Duitsland een Oost-Duitser werd. Het was nooit bij hem opgekomen. Hij was Schwabe. Maar in West-Duitsland, waar menigeen van zijn argeloosheid misbruik wenste te maken, van de huisbaas tot de werkgever, kreeg hij collectieve eigenschappen toegedicht, die niet die van hem als indivdu waren. Hij kreeg stempels opgedrukt, aan de andere kant miste hij essentiële dingen in het leven van alledag die hij vanaf zijn kindsheid gewoon was. Emigrant zijn betekent universeel het verlies van normaliteit en het opgedrongen krijgen van een nieuwe normaliteit, die misschien wel in essentie, maar in zijn vorm de jouwe is. Als anderen gaan bepalen wat jouw identiteit is, is het knap lastig integreren. Duizend maal per dag laveer je tussen kapitulatie en gevecht, tussen verstoppertje spelen en toch je eigen ding doen. Tussen twijfel aan jezelf en je omgeving voor gek verklaren. Ik denk dat het niet voor niets is, dat de emancipatie bij migrantenvrouwen beter slaagt dan bij hun echtgenoten. Bij meisjes beter dan bij jongens.
Tijdens mijn loopbaan als systeembeheerder bij de gemeente Amsterdam heb ik ook veel moeten leren. Binnen no time was ik daar de Robin Hood. Het was een bedrijf van vijftig medewerkers met een onbeschrijflijk ouderwetse leiding. Kunt u zich voorstellen, een bedrijf dat draait op de uitdagingen van de ICT maatschappij en gedrenkt is in de sfeer van de kostprijs van puntenslijpers en blocknootes. Ik was de nieuweling die zich niets aantrok van de codes van het bedrijf. Ik durfde in vergaderingen de leiding het vuur aan de schenen te leggen. Mijn collega’s vonden prachtig, maar helemaal begrijpen konden ze het niet.
Op een dag vroeg een collega mij geheel argeloos;” Haci, hoe komt het toch dat jij met kop en schouders boven ons uitsteekt” Nou ja, en dat met mijn lichaamslengte, maar ik meende te begrijpen wat hij bedoelde. Ik was primus inter pares. De eerste onder gelijken. Dat gaf natuurlijk een goed gevoel. Ik was geïntegreerd, al gebruikten we dat woord toen nog niet. Maar mijn ego kreeg een gevoelige knauw bij een volgende gebeurtenis.
Mijn assistent had een groot respect voor mij, en ik voelde me dan ook vereerd toen ik werd uitgenodigd voor zijn huwelijk. Het was mijn eerste huwelijksfeest in Nederland. Ik kom in de feestzaal en zie daar Ger, mijn assistent, en zijn aanstaande in een prachtige jurk. Hij begroet me, en wijst op zijn bruid: “Ze ziet er prachtig uit hé?” Ik begon onmiddellijk te blozen. Ik mompelde wat voor me uit als “zoiets moet je mij niet vragen” en wist niet hoe gauw ik weg moest komen. Ger stond geheel verbouwereerd daar, hij herkende de altijd zo assertieve Haci niet meer. Ger kon niet vermoeden dat de Haci die hij kende als zijn assertieve chef al 27 jaar zo geconditioneerd was, dat het voor hem onmogelijk was om in het openbaar complimenten te maken aan andermans vrouw.
En daarmee kom ik op het punt van de littekens van de integratie. Onze weg van emigratie en emancipatie valt geografisch en temporeel op de meter en de seconde te boekstaven. We weten op de dag nauwkeurig wanneer we uit onze thuishaven vertrokken en wanneer we aankwamen. Onze carrière staat minitieus opgetekend in onze cv’s, die we nog zorgvuldiger bijhouden dan onze Nederlandse collega’s, want het is onze sleutel voor de toekomst. We gaan voor de hoofdprijs, want dat betekent dat onze kinderen naar nog betere scholen kunnen gaan. We willen weg uit afbraakwijken, want dat is beter voor onze kinderen. We zijn bereid uit te varen naar telkens nieuwe havens, we zijn ondernemend genoeg. Fysiek gezien dan. Als je in ons hoofd kijkt, zijn we in elke haven die we ooit hebben aangedaan blijven hangen. We zijn nooit echt vertrokken en nooit echt aangekomen. Als je in ons hoofd kijkt tenminste. Misschien waren het de loodsen, de havenautoriteiten, werden we echt alleen als passanten gezien of hadden we zelf teveel geestelijke asbest aan boord.
Voor zo ongeveer elke immigrant in Nederland, hier geboren of niet is islam het codewoord. Er zijn in Nederland zestien miljoen islamdeskundigen. En de meesten menen op goede gronden moslims te kunnen haten. Niet in fysieke zin, zoals vroeger in de Waterloopleinbuurt in Amsterdam, maar in geestelijke zin is een bevolkingsgroep opgesloten in een getto: u bent moslim, dus u hoort er niet bij. Niet bij onze rechtsstaat, niet bij onze vrijheden, niet bij onze vooruitgang. Nou ja, vooruitgang, ok. We boeken bij het Turkse reisbureau omdat het goedkoper is, we halen Turkse pizza omdat het beter is dan McDonalds en overigens behoren Turkse ondernemers tot de meest innovatieve van Europa. Zolang we het I-woord maar niet hoeven te horen.
Onkunde hangt als een molensteen om onze nek. Zowel van Nederlanders als – ik wilde even zeggen als van moslims – maar ik bedoelde natuurlijk Turken, Koerden, Armeniërs, Alevieten, Soennieten, Shi’iten, Surinamers, Marokkanen, Berbers, Algerijnen, Somaliërs, Irakezen en Iraniërs en al die anderen uit die gordel van pijnbomen, wijngaarden en zand, die worden onderdrukt in de naam van uw Verlichting? De Gordel van Smaragd van onze eeuw. Sorry voor deze haperende verwijzing naar Multatuli’s Max Havelaar. Er is iets soortgelijks aan de gang als in de tijd van het Nederlandse kolonialisme. We menen te weten wat mensen zijn op basis van hun afkomst. De Indiër, de nobele wilde die door zijn wil als zelfstandig individu erkend te worden knaagde aan de wortels van het Koninkrijk van toen is de moslim van vandaag. We kunnen niet bestaan zonder ons wederzijds vijandsbeeld. Dat leidt tot vervreemding. Een wederzijdse vervreemding.
Als je media, politiek, en zelfs de meeste wetenschappelijke publicaties volgt is het terrorisme, de politieke islam, de opstelling van staten als Iran en Irak terug te voeren op de islam. Of het om puntje punte Marokkanen gaat, om Koerdische seperatisten, eerwraak, het maakt niet uit: one islam serves all. Heb je een foute naam of een foute postcode, je kunt zelfs je sollicitatiegesprek al vergeten. Er is in Nederland en zeker ook in onze buurlanden na 9/11 – en bij ons na de moorden op Pim Fortuyn waar geen moslim bij betrokken was, en die op Theo van Gogh een omslag te bespeuren in het denken. Islam wordt niet meer gezien als een geloof in al zijn gradaties, maar als een ras. Je bent het of je bent het niet. Als moslim geboren, je bent het voor je leven. Je bestaat dus niet meer als individu.
Dit is het dilemma van elk kind van een migrant. Mohammed B. , Mohammed Atta, of de kofferbommenleggers uit Duitsland zijn geen terroristen die van buiten komen. Het zijn bij wijze van spreken kinderen die bij wijze van spreken op onze eigen schoot zijn groot geworden. Ze zijn even vreemd in Nederland als in de droomwereld van hun ouders. Ze knutselen hun eigen verleden bij elkaar vanaf het internet, niet het meest betrouwbare nest om naar je roots, je haven van herkomst en je thuishaven op zoek te gaan.
Is er een remedie, een uitweg. Jazeker. Hou op om migranten te beschouwen als mensen die in een bepaald religieus cliché horen te passen. Bekijk ze als individu en bekijk hun situatie sociologisch en niet religieus.
Jan Hoek, hoofdredacteur van Spunk was op vakantie in Beiroet toen de oorlog uitbrak. In het Parool van vrijdag 21 juli beschrijft hij hoe hij het land uitkwam via Syrië naar vervolgens Turkije. Het werd een tocht van drie dagen, die zonder de hulp van de chauffeur nooit was gelukt. “Alleen al aan de Syrische grens, met talloze loketten waar niemand Engels spreekt, maar wel met veel schreeuwen, duwen en omkopen” De rest van de taxirit daarna was vooral relaxed. Een jongen bracht hem een portie falafel, zonder dat hij er iets voor hoefde te hebben. Weer een ander nam hem mee in de auto en bracht hem naar een hotel. Iemand bracht hem naar Istanbul, waar hij met zijn moeder veilig het vliegtuig naar Nederland kon nemen.
Hoek relativeert zijn avontuur. Syrië schijnt tot de as van het kwaad te horen. In Nederland zijn mensen ook bereid vreemden te helpen. Maar zou een Syriër die gestrand is op een busstation in Emmeloord ook een lekker gratis patatje aangeboden krijgen?
Begin vorig jaar overleden kort na elkaar mijn gehandicapte zoon, mijn vader schoonvader en mijn oma. Ik heb ze in Turkije begraven. Het was een warm bad waarin ik terecht kwam, van medeleven, niet een handje op een receptie, maar diep van uit het hart. Voor mezelf heb ik een graf geregeld in Nederland. Maar iedereen moet begraven worden in het land waar hij wilde wonen. Ik ben op een moment de menigte die kwam condoleren ontvlucht. Misschien ben ik een grotere individualist geworden dan ik wil toegeven. En ik ben ergens in het landgoed van mijn vader onder een boom gaan zitten. Om voor mij uit te staren. De balans op te maken zogezegd. Op een gegeven moment merkte ik dat de bloesem van de boom waaronder ik zat neerdwarrelde op mijn schouders. Toen wist ik dat de cirkel rond was. Ik ben Haci Karacaer, uit Aksaray en ik ben burger van deze wereld. Haci Karacaer is voorzitter van Stichting Marhaba Kunst en Cultuurhuis, was directeur van Milli Görü? Noord-Nederland en is bestuurslid van de Westermoskee

Wie durft zijn schil af te doen?

2006-10-12T11:32:00.000+01:00

Alle ideeën, of ze nu religieus zijn of seculier, hebben een buitenkant en een binnenkant. Met andere woorden: er is een genormeerde buitenkant die op zichzelf een product van menselijke interactie in een tijdhorizon. De normen kristalliseren zich dus uit via gesprekken, discussies, confrontaties en soms botsingen. Na een bepaalde tijd is nu het moment van uitkristallisering aangebroken. Zo hebben we de ‘buitenkant’, de ‘normen’ van ons idee
Terwijl de waarde, de essentie van het idee in de kern ervan verborgen blijft. Dat is wat ik noem de ‘binnenkant’, de kern. Dat is ook de constante. De buitenkant, de schil, is hard in plaats van zacht, het is niet voor niets de schil, de bast of het pantser. Het is niet voor niets de schil. In het beste geval wordt de schil hergebruikt als diervoeder. Een ei wordt getikt, appel geschild en een noot gekraakt. Maar die kern die overblijft is ook verteerbaar voor degene die het fruit in kwestie niet kent. Ook al is het na eerst voorzichtig geproefd te hebben.
Als je anderen voor een idee wilt winnen, moet je ze meenemen naar de kern. Je moet samen door de schil heen, daarachter kunnen kijken. We moeten als een archeoloog gaan graven in elkaars kernen. Dan zullen we zien dat we helemaal niet zover van elkaar staan. Afgezien van een aantal uitzonderingen is wat de mensheid heeft voortgebracht dienstbaar aan een beter en gelukkiger leven.

Het kenmerkende van het huidige integratiediscours is dat het blijft steken op het niveau van wettelijke maatregelen. De nieuwe Nederlanders worden niet via hun ‘harten en hoofden’ benaderd, maar via de wet. Ik wordt geconfronteerd met ‘uw normen en waarden’. Ik hoor alleen maar: “Je hebt er zelf voor gekozen om in dit land te komen wonen, dus moet je onze normen en waarden accepteren.”Je moet je aanpassen, of beter nog: assimileren.

De geschiedenis laat zien dat een dergelijke aanpak uitsluitend leidt tot botsingen. U laat mij de ‘buitenkant’ van uw samenleving, uw democratie en uw waarden zien. U biedt mij alleen uw schil, uw pantser aan. Ik zou zeggen dat we last hebben van een teveel aan normatieve vroomheid. U gaat er vanuit dat ik heb meegedaan met het totstandkomingproces ervan Het proces van het idee tot de uitkristallisering ervan in normen. Ik heb de schil van uw idee niet zien ontstaan. probeert mij te verleiden alleen naar de schil te kijken, terwijl ik niets weet van de kern van uw samenleving, uw democratie, uw waarden.
Deze liggen immers veel dieper, we praten daarom om een kern. Hoe ziet de ‘betekeniskaart’ van uw samenleving eruit? Welk idee staat achter ‘uw democratie’? Dus kom mij niet vertellen dat ik bijvoorbeeld homo’s moet accepteren omdat artikel 1 van de Grondwet dat van mij eist. Vertel mij liever over de diepe gedachten achter artikel 1. Dan pas hebben we echt een gesprek waar we verder mee kunnen komen. Nee, men kiest voor de weg van het minste werk, en dat is tegelijkertijd de weg van de meeste weerstand.

Hebben we hier te maken met een reële armoede of is er sprake van luiheid. Want het is pijnlijk te constateren, hoe weinig denkers er zijn. Denkers die niet alleen bereid zijn, maar ook in staat zijn om over de kern artikel 1 of de kern van onze samenleving’, onze democratie, onze waarden’ te vertellen.

Dit verhaal geldt natuurlijk ook voor de nieuwe Nederlanders. Zij kunnen niet slechts volstaan met: dit is mijn cultuur, mijn religie of mijn identiteit. Heb er respect voor!. Zo werkt het niet. Ook zij moeten weg uit hun comfortabele zone van het eigen gelijk. Vertel me nu waar ik respect voor moet hebben. Respect dat je zomaar ontvangt is meestal leeg.

De vraag die zich steeds weer opdringt is de volgende: wie durft zich kwetsbaar op te stellen? Met andere woorden: wie durft zijn schil, zijn pantser af te doen.

The Challenge of Understanding Islam

2006-09-30T09:09:00.000+01:00

Ibrahim Kalin*

It was almost unimaginable before the September 11 terrorist attacks on America to think that there would be so much interest in the faith of 1.2 billion people of the world. As the events before and after the attacks convincingly showed, the new challenge facing all of us in America is to understand Islam and the Muslim world, and to do this with courage, honesty, and knowledge. Our perceptions of Islam and Muslims are mediated through a highly complex set of TV images, Hollywood stories, policy decisions, theological and historical prejudices, and lack of first-hand knowledge of Islamic culture and civilization. The media frenzy about the so-called Islamic terrorism or terrorism coming out of Muslim countries help us understand neither the root-causes of such acts of terrorism against America nor Islam as a religion and as a civilization.
Let us begin with some of the basics of Islam. In contradistinction to the widely held notion in the West, Islam is a member of the Abrahamic family of monotheistic religions. Muslims believe in one and the same God as Jews and Christians do. Tawhid, the most fundamental doctrine of Islamic faith, is nothing more than the unflinching assertion of Divine unity, viz., that there is only one God, one creator of the universe, and one deity worthy of worship to whom we shall all return. The word ‘islam’, derived the from the Arabic root verb s-l-m, has the double meaning of submission and peace: it is the attainment of peace by submitting one’s will to the will of God. Islam, just like the other religions of the world, has been sent to humanity through the Prophet Muhammad as a way of attaining salvation and leading a virtuous life. Classical Islamic civilization was based on the universal principles of justice, tolerance, and quest for knowledge. As the historical records show beyond doubt, the Islamic world was the leading force in sciences, philosophy, arts, social equilibrium, and cultural pluralism for more than a millennium until the end of the 18th century.

One can hardly overemphasize the fact that Islam considers itself to be the last and certainly not the first in the long of history of Divine revelations dispensed from Heaven. As repeated throughout the Qur’an, the sacred scripture of Muslims, the Prophet Muhammad brought the same message that had been revealed to Adam, Noah, Abraham, Moses and Jesus before him. This enables Islam to look at previous revelations including Judaism and Christianity as part and parcel and of the great chain of revelation. Accordingly, Islam recognizes Jews and Christians as the “People of the Book” (ahl al-kitab), namely as those religious communities to which a divine book has been sent and that are protected under the Islamic Law (Shari’ah). The names of Moses, Jesus Christ and Virgin Mary are repeated in the Qur’an and the traditions of the Prophet. Muslims revere all of these holy figures as they do their own Prophet. There is even a chapter in the Qur’an named after Mary who is considered to be the epitome of female spirituality and compassion in Islamic culture. This inclusivist attitude towards other religions explains to a large extent the peaceful co-existence and religious and economic freedoms that Jews and Christians were granted under the Muslim rule in Andalusia, the Ottoman world, and the eastern lands of Islam where there are still considerable Jewish and Orthodox Christian minorities. All of these theological and historical facts to which we can easily add more lead us to the legitimate concept of a Judeo-Christian-Islamic tradition.

The Imagined Islam of the West and the Question of Violence

This notion is of critical importance not only for philosophical and historical reasons but also for the urgencies of our current situation. The lack of knowledge on the part of many people in the West and especially in America about Islam, its beliefs and practices, its history, its religious and cultural diversity, and its present situation wind up reinforcing the dehumanization and stereotyping of Islam and Muslims on the one hand, and preempts the possibility of mutual understanding between the two sister civilizations, on the other. The fact is that there is as much stereotyping and monolithic thinking in the Muslim world about the West as there is in the West about the Muslim world, and we need to mobilize our moral and intellectual resources to resist and dispel the barriers of a veritable understanding between the two civilizations. Understanding and appreciating the homogeneity and diversity within the Islamic world will raise our frame of reference vis-à-vis the current situation to a higher level of analysis.

Take the example of the unfolding perceptions of Islam in the wake of the attacks. The September 11 attacks were terrorist acts of violence that cannot be justified within the confines of Islamic, or any, religion and law. All Muslim nations and institutions have condemned the attacks in the strongest terms possible. As the British Prime Minister Tony Blair put it, it was terrorism pure and simple, terrorism having no religion or race. Nevertheless, the fact that it was perpetrated by people with Arabic-Muslim names led many people to suspect a relation between terrorism and the religion of Islam. Some people even claimed that Islam itself begets violence. Given our familiarity, or rather lack thereof, with the Islamic tradition, such simplistic and sweeping generalizations are bound to surface every time we are faced with the challenge of understanding Islam and Muslims.

The fact of the matter is that there is as much diversity within the Islamic tradition as there is within Christianity or Hinduism. It is true that there is a small minority in the Muslim world that condones the use of violence against what it considers to be oppressive powers. This group, however, is as much representative of Islam as KKK or David Koresh is representative of Christianity. By the same token, Dr. Baruch Goldstein, a radical Orthodox Jew from New York, who entered the Khalil mosque in 1994 in the holy month of Ramadan and fired at worshippers killing more than 35 people, or the Jewish fundamentalists who assassinated the late Prime Minister Yitzak Rabin are as much representative of Judaism as Osama bin Laden and his likes are of Islam. Or take the example of Slobodan Milosevic and his massacre, rape and dislocation of over two hundred fifty thousand Bosnian Muslims in the name of Orthodox Christianity and Western civilization. Still more, take the example of IRA, the self-professed terrorist organization whose acts of violence are never classified as “Catholic terrorism” or terrorism bred by the Catholic faith. Should these examples, which can easily be multiplied to include Hindu and Sikh militants responsible for the killing of thousands of Muslims and their own people, justify such terms as “Christian terrorism”, “Jewish terrorism”, or “Orthodox terrorism”?

In the West, we know almost intuitively that such cases as mentioned above do not represent mainstream religious ideas and practices because we are infinitely more familiar with the Judeo-Christian tradition and can appreciate its diversity. In the case of Islam, the lack of knowledge forces us to consult the so-called public “experts” to explain to us what exactly the role of Islam is in the creation of such acts of violence. While it is clear that Muslims denounce such acts as terrorism pure and simple having no place in religion itself, it is our perceptions of Islam and Muslims that generate the imaginative link between Islam and violence.

“Why Do They Hate Us?”: Right Question, Wrong Answer

Having said that, we have to understand the root causes of the anti-American sentiment in the Islamic world. No matter how hard the American foreign policy makers try to downplay the reality and persistence of this sentiment in the Muslim world, this is something we have to confront if we are to find right answers to right questions. The easy way out is to put the blame on the Muslim world and believe that they hate us because of the values we stand for and the way of life we espouse, or even worse, to explain away the current predicament as fanaticism and fundamentalism entrenched in the backward beliefs and dogmas of Muslims. Such a simplistic explanation amounts to no more than self-gratification and self-complacency – the very attitude that is responsible for the anti-American sentiment in many parts of the world. It is time to realize that American foreign policy determines the meaning of “America” in the Muslim world and that Muslim nations see America through the glass of US policy decisions whose consequences for many have been simply devastating. Said differently, it is not so much America in and of itself but what America signifies in the Islamic world that is the source of a deep resentment towards the US in the Muslim world.

The stunning discrepancy between the rhetoric of democracy and human rights and the de facto real-politik of American foreign policy is one of the root-causes of the anti-American sentiment. All of the allies of the US in the Middle East from Saudi Arabia to Egypt are ruled either by monarchies or police states where there are no elections or political dissent. The unconditional American support for Israel that comes in the form of billions of dollars of annual economic aid and political support despite countless UN resolutions against Israeli aggressions, violations of human rights, and the continuous spread of settlements rejected most recently by the Mitchell report to no avail lead many people to question the genuineness of US attitude towards Arab and Muslim sensitivities on the issues of Palestine and Jerusalem. Thousands of people massacred in Chechenya and Kashmir do not make the evening news in the US but are remembered by millions of ordinary Muslims everyday they see the US President posing with his Russian and Indian counterparts. The death of half a million Iraqi children as a result of the failed policy of “dual containment” and sanctions on the one hand, and the support given to Saddam Husayn for over ten years against Iran on the other, reinforce the sense of suspicion against the sincerity and integrity of US foreign policy in the Middle East. Add to this the never-ending demonization of Muslims in Hollywood movies and we wind up generating a perpetual state of resentment, anger, and suspicion, radicalizing even non-religious people and pushing many to take extreme positions. This will, in turn, create further polarization and provide a golden opportunity for people like Osama bin Laden to propagate their perverted ideology.

Until and unless we address some of these truly hard issues in concrete terms, we shall fail to lay the foundations of a veritable dialogue and understanding between America and the Islamic world – the sine qua non of the prevention of such horrific acts as September 11.

*
Assistant Professor of Islamic Studies
College of the Holy Cross

Rabbi Nachman of Bratislav

2006-09-30T08:47:00.000+01:00

The essence of peace is to connect two opposites.

If you see somebody whose opinion is the very opposite of yours, don't believe that it is impossible to be at peace with him.

Also, if you see two people (peoples) that are two opposites - don't say that it is impossible to make peace between them.

On the contrary, that is the essence of the completeness of peace - to make peace prevail between two opposites.

Muhammad's Sword

2006-09-30T08:37:00.000+01:00

Uri Avnery

Gush Shalom 23-09-2006

Since the days when Roman Emperors threw Christians to the lions, the relations between the emperors and the heads of the church have undergone many changes.

Constantine the Great, who became Emperor in the year 306 - exactly 1700 years ago - encouraged the practice of Christianity in the empire, which included Palestine. Centuries later, the church split into an Eastern (Orthodox) and a Western (Catholic) part. In the West, the Bishop of Rome, who acquired the title of Pope, demanded that the Emperor accept his superiority.

The struggle between the Emperors and the Popes played a central role in European history and divided the peoples. It knew ups and downs. Some Emperors dismissed or expelled a Pope, some Popes dismissed or excommunicated an Emperor. One of the Emperors, Henry IV, "walked to Canossa", standing for three days barefoot in the snow in front of the Pope's castle, until the Pope deigned to annul his excommunication.

But there were times when Emperors and Popes lived in peace with each other. We are witnessing such a period today. Between the present Pope, Benedict XVI, and the present Emperor, George Bush II, there exists a wonderful harmony. Last week's speech by the Pope, which aroused a world-wide storm, went well with Bush's crusade against "Islamofascism", in the context of the "Clash of Civilizations".

IN HIS lecture at a German university, the 265th Pope described what he sees as a huge difference between Christianity and Islam: while Christianity is based on reason, Islam denies it. While Christians see the logic of God's actions, Muslims deny that there is any such logic in the actions of Allah.

As a Jewish atheist, I do not intend to enter the fray of this debate. It is much beyond my humble abilities to understand the logic of the Pope. But I cannot overlook one passage, which concerns me too, as an Israeli living near the fault-line of this "war of civilizations".

In order to prove the lack of reason in Islam, the Pope asserts that the prophet Muhammad ordered his followers to spread their religion by the sword. According to the Pope, that is unreasonable, because faith is born of the soul, not of the body. How can the sword influence the soul?

To support his case, the Pope quoted - of all people - a Byzantine Emperor, who belonged, of course, to the competing Eastern Church. At the end of the 14th century, the Emperor Manuel II Palaeologus told of a debate he had - or so he said (its occurrence is in doubt) - with an unnamed Persian Muslim scholar. In the heat of the argument, the Emperor (according to himself) flung the following words at his adversary:

"Show me just what Mohammed brought that was new, and there you will find things only evil and inhuman, such as his command to spread by the sword the faith he preached".

These words give rise to three questions: (a) Why did the Emperor say them? (b) Are they true? (c) Why did the present Pope quote them?

WHEN MANUEL II wrote his treatise, he was the head of a dying empire. He assumed power in 1391, when only a few provinces of the once illustrious empire remained. These, too, were already under Turkish threat.

At that point in time, the Ottoman Turks had reached the banks of the Danube. They had conquered Bulgaria and the north of Greece, and had twice defeated relieving armies sent by Europe to save the Eastern Empire. On May 29, 1453, only a few years after Manuel's death, his capital, Constantinople (the present Istanbul) fell to the Turks, putting an end to the Empire that had lasted for more than a thousand years.

During his reign, Manuel made the rounds of the capitals of Europe in an attempt to drum up support. He promised to reunite the church. There is no doubt that he wrote his religious treatise in order to incite the Christian countries against the Turks and convince them to start a new crusade. The aim was practical, theology was serving politics.

In this sense, the quote serves exactly the requirements of the present Emperor, George Bush II. He, too, wants to unite the Christian world against the mainly Muslim "Axis of Evil". Moreover, the Turks are again knocking on the doors of Europe, this time peacefully. It is well known that the Pope supports the forces that object to the entry of Turkey into the European Union.

IS THERE any truth in Manuel's argument?

The pope himself threw in a word of caution. As a serious and renowned theologian, he could not afford to falsify written texts. Therefore, he admitted that the Qur'an specifically forbade the spreading of the faith by force. He quoted the second Sura, verse 256 (strangely fallible, for a pope, he meant verse 257) which says: "There must be no coercion in matters of faith".

How can one ignore such an unequivocal statement? The Pope simply argues that this commandment was laid down by the prophet when he was at the beginning of his career, still weak and powerless, but that later on he ordered the use of the sword in the service of the faith. Such an order does not exist in the Qur'an. True, Muhammad called for the use of the sword in his war against opposing tribes - Christian, Jewish and others - in Arabia, when he was building his state. But that was a political act, not a religious one; basically a fight for territory, not for the spreading of the faith.

Jesus said: "You will recognize them by their fruits." The treatment of other religions by Islam must be judged by a simple test: How did the Muslim rulers behave for more than a thousand years, when they had the power to "spread the faith by the sword"?

Well, they just did not.

For many centuries, the Muslims ruled Greece. Did the Greeks become Muslims? Did anyone even try to Islamize them? On the contrary, Christian Greeks held the highest positions in the Ottoman administration. The Bulgarians, Serbs, Romanians, Hungarians and other European nations lived at one time or another under Ottoman rule and clung to their Christian faith. Nobody compelled them to become Muslims and all of them remained devoutly Christian.

True, the Albanians did convert to Islam, and so did the Bosniaks. But nobody argues that they did this under duress. They adopted Islam in order to become favorites of the government and enjoy the fruits.

In 1099, the Crusaders conquered Jerusalem and massacred its Muslim and Jewish inhabitants indiscriminately, in the name of the gentle Jesus. At that time, 400 years into the occupation of Palestine by the Muslims, Christians were still the majority in the country. Throughout this long period, no effort was made to impose Islam on them. Only after the expulsion of the Crusaders from the country, did the majority of the inhabitants start to adopt the Arabic language and the Muslim faith - and they were the forefathers of most of today's Palestinians.

THERE IS no evidence whatsoever of any attempt to impose Islam on the Jews. As is well known, under Muslim rule the Jews of Spain enjoyed a bloom the like of which the Jews did not enjoy anywhere else until almost our time. Poets like Yehuda Halevy wrote in Arabic, as did the great Maimonides. In Muslim Spain, Jews were ministers, poets, scientists. In Muslim Toledo, Christian, Jewish and Muslim scholars worked together and translated the ancient Greek philosophical and scientific texts. That was, indeed, the Golden Age. How would this have been possible, had the Prophet decreed the "spreading of the faith by the sword"?

What happened afterwards is even more telling. When the Catholics re-conquered Spain from the Muslims, they instituted a reign of religious terror. The Jews and the Muslims were presented with a cruel choice: to become Christians, to be massacred or to leave. And where did the hundreds of thousand of Jews, who refused to abandon their faith, escape? Almost all of them were received with open arms in the Muslim countries. The Sephardi ("Spanish") Jews settled all over the Muslim world, from Morocco in the west to Iraq in the east, from Bulgaria (then part of the Ottoman Empire) in the north to Sudan in the south. Nowhere were they persecuted. They knew nothing like the tortures of the Inquisition, the flames of the auto-da-fe, the pogroms, the terrible mass-expulsions that took place in almost all Christian countries, up to the Holocaust.

WHY? Because Islam expressly prohibited any persecution of the "peoples of the book". In Islamic society, a special place was reserved for Jews and Christians. They did not enjoy completely equal rights, but almost. They had to pay a special poll-tax, but were exempted from military service - a trade-off that was quite welcome to many Jews. It has been said that Muslim rulers frowned upon any attempt to convert Jews to Islam even by gentle persuasion - because it entailed the loss of taxes.

Every honest Jew who knows the history of his people cannot but feel a deep sense of gratitude to Islam, which has protected the Jews for fifty generations, while the Christian world persecuted the Jews and tried many times "by the sword" to get them to abandon their faith.

THE STORY about "spreading the faith by the sword" is an evil legend, one of the myths that grew up in Europe during the great wars against the Muslims - the reconquista of Spain by the Christians, the Crusades and the repulsion of the Turks, who almost conquered Vienna. I suspect that the German Pope, too, honestly believes in these fables. That means that the leader of the Catholic world, who is a Christian theologian in his own right, did not make the effort to study the history of other religions.

Why did he utter these words in public? And why now?

There is no escape from viewing them against the background of the new Crusade of Bush and his evangelist supporters, with his slogans of "Islamofascism" and the "Global War on Terrorism" - when "terrorism" has become a synonym for Muslims. For Bush's handlers, this is a cynical attempt to justify the domination of the world's oil resources. Not for the first time in history, a religious robe is spread to cover the nakedness of economic interests; not for the first time, a robbers' expedition becomes a Crusade.

The speech of the Pope blends into this effort. Who can foretell the dire consequences?

Papa yanılıyor, Hıristiyan ve Yahudiler İslam’a minnettar

2006-09-30T08:05:00.000+01:00

Uri Avnery

Halkın tarihini bilen tüm dürüst Yahudiler, İslam 50 kuşağı korurken, kılıçla dinlerini değiştirmeleri için Yahudileri katleden Hıristiyan dünyası karşısında İslam’a yönelik derin bir minnettarlık hisseder.
Roma imparatorlarının Hıristiyanları aslanlara attığı günlerden bu yana, imparatorlar ve Kilise’nin tepesindekiler arasındaki ilişkiler çok değişti. 1700 yıl önce imparator olan Constantine, Filistin de dahil imparatorluğu içinde Hıristiyanlığın uygulanmasını teşvik etti.
Yüzyıllar sonra, Kilise doğu ve batı olarak ikiye bölündü. Batıda, sonraları Papa’ya intisap eden Roma Piskoposu, imparatordan kendi üstünlüğünü kabul etmesini istedi. İmparatorlar ve papalar arasındaki mücadele Avrupa tarihinde çok önemli bir rol oynadı ve halkları böldü. Bazı imparatorlar, bazı papaları sürgün etti, kovdu ya da bazı papalar imparatorları kovdu. Ancak, imparatorlar ve papaların barış içinde yaşadıkları zamanlar da oldu. Bugün, böylesi bir döneme şahitlik ediyoruz. Mevcut Papa ile halihazırdaki imparator George Bush II, mükemmel bir uyum içinde. Papa’nın geçen haftaki konuşması dünya çapında fırtınalar kopardı ve Medeniyetler Çatışması kapsamında Bush’un “İslamofaşistlere” karşı savaşı ile iyi uyum sağladı. Papa, konuşmasında, Hıristiyanlığın akla dayandığını savunurken, İslam’ın bunu reddettiğini söyledi. Ben, Yahudi bir ateist olarak, bu tartışmaya girmeye niyetli değilim. Çünkü mevzu, Papa’nın mantığını anlamamı zorlaştırıyor. Ancak, “medeniyetler savaşının” kenarında yaşayan bir İsrailli olarak beni kaygılandıran bir hususa değinmeden geçemeyeceğim. Papa, İslam’ın mantıktan yoksun olduğunu kanıtlamak için, Peygamber Muhammed’in takipçilerine dini kılıçla yayma emri verdiğini iddia etti. Papa’ya göre bu durum mantık dışı çünkü inanç vücuttan değil ruhtan doğar. Peki, kılıç ruhu nasıl etkiler? Papa, bu tezini güçlendirmek için eski Bizans imparatorundan alıntılar yaptı. Ancak onun bu sözleri üç soruyu beraberinde getiriyor. a) İmparator bu sözleri neden söyledi? b) Gerçekler mi? c) Şimdiki Papa bu sözleri neden alıntılıyor?
Öncelikle, imparator o dönemde Osmanlı Türklerinin tehdidi altında idi. Osmanlılar Tuna’ya kadar gelip dayanmıştı. Birkaç yıl sonra da zaten imparatorluğun başkenti İstanbul Türklerin eline geçti ve imparatorluğa nokta koydu. O dönemde, Manuel (Bizans imparatoru) Avrupa’nın desteği için propaganda yaptı. Kilise’yi yeniden birleştirme sözü verdi. Hıristiyan ülkeleri Türklere karşı kışkırtmak ve Haçlı seferleri başlatmak için bu sözleri sarf etti. Yani din siyasete alet edildi. Bu açıdan, mevcut imparator George Bush II de, Müslüman dünyasına karşı Kilise’yi birleştirmek istiyor. Dahası, Türkler bu kez barışçıl bir biçimde Avrupa’nın kapısını çalıyor. Çok iyi biliniyor ki, Papa Türklerin üyeliğine karşı çıkıyor.
Müslümanlar hep hoşgörülüydü...
Ciddi ve ünlü bir teolog olarak, Papa yazılı metinleri yalanlayamaz. Bu nedenle, Kur’an’ın inancın zorla yayılmasını özellikle yasakladığını kabul ediyor olmalıdır. Papa’nın Kur’an’dan alıntıladığı “dinde zorlama yoktur” ayeti, o kadar dolambaçsız ki, birisi çıkıp da bunu nasıl görmezden gelebilir? Papa, açık bir biçimde bu emrin onun peygamberlik yıllarının ilk döneminde geldiğini; ancak onun sonraları inanç yolunda kılıcın kullanılması emri verdiğini iddia ediyor. Ancak, Kur’an’da böylesi bir emir vaki değil. Muhammed’in, kendisine karşı çıkan kabilelere (Hıristiyan, Yahudi ve diğer Arap kabileleri) karşı kılıç kullanma emri verdiği doğru; ancak bu dinî değil politik bir hareketti ve inancın yayılması değil toprak elde etme amacına dayanıyordu. İsa şöyle demişti: “Siz onları meyvelerinden tanırsınız.” Eğer Müslümanlar, “inancı kılıçla yayıyor idiyseler”, nasıl oldu da bin yıldan fazla gücü ellerinde tuttular? Çünkü, inancı kılıçla yaymadılar.
Müslümanlar, yüzyıllar boyunca Yunanistan’ı yönettiler. Rumlar Müslüman mı oldu? Kimse onları İslamlaştırmaya mı çalıştı? Aksine, Hıristiyan Rumlar Osmanlı yönetiminde en yüksek konumlara getirildiler. Bulgarlar, Sırplar, Romanyalılar, Macarlar ve diğer Avrupalı uluslar Osmanlı yönetimi altında Hıristiyan inancına bağlı yaşadılar. Kimse, onları Müslüman olmaya zorlamadı, aksine onlar samimi Hıristiyan olarak kaldılar. Arnavutlar İslam’a geçti, tıpkı Boşnaklar gibi. Ancak kimse onların zorla Müslümanlaştırıldıklarını iddia edemez. 1099 yılında, Haçlılar, İsa adına Kudüs’ü işgal etti ve Müslümanları, Yahudileri ayrım gözetmeksizin katletti. Ancak, Filistin’in 400 yıl boyunca Müslümanlar tarafından yönetimi sırasında, Hıristiyanlar hâlâ ülkenin çoğunluğunu oluşturuyordu. Bu uzun dönem boyunca kimse onları İslam’a geçmeye zorlamadı. Haçlıların ülkeden ayrılması sonrasında, yerleşimcilerin çoğu Arap dilini ve Müslüman inancını seçti ve bugün onlar mevcut Filistinlilerin ataları. Ek olarak, İslam’ı Yahudilere empoze etme gibi bir çabanın da kanıtı hiç olmadı. Çok iyi biliniyor ki, İspanya’daki Müslüman yönetimi altında Yahudiler, neredeyse günümüze kadar yaşadıkları en güzel ve rahat dönemlerini yaşadı. Arapça yazan Yehuda Halevy gibi şairler harika eserler bıraktı. Müslüman İspanya’da Yahudiler bakan, şair ve bilim adamı oldu. Müslüman Toledo’da Hıristiyan, Yahudi ve Müslüman akademisyenler birlikte çalıştı ve eski Yunan filozoflarının eserlerini çevirdi. Aslında bu ‘Altın Çağ’ idi. Peki bu nasıl mümkün oldu? Peygamber Muhammed’in “dini kılıçla yaymasıyla” mı?
Ancak esas bundan sonra yaşananları söylemek lazım. Katoliklerin İspanya’yı yeniden feth etmesi ile, tam bir dinci terör havası estirdiler. Yahudiler ve Müslümanlar hain bir seçimle baş başa bırakıldılar: Ya Hıristiyan olmak, ya katledilmek ya da terk etmek. Ve, inancını değiştirmeyi reddeden yüz binlerce Yahudi nereye kaçtı dersiniz? Neredeyse tümü Müslüman ülkelerin kollarını açmaları ile kurtuldu. İspanya Yahudileri Müslüman ülkelere yerleşti, Fas’tan, Irak’a ve o dönem Osmanlı’nın bir parçası olan Bulgaristan’a, Sudan’a kabul edildiler. Hiçbir yerde zulüm görmediler. Holokost’a kadar tüm Hıristiyan ülkelerde var olan engizisyon, katliam ve kitle ölümlerini tatmadılar. NEDEN? Çünkü İslam “insanların kitabına” zulmetmeyi yasaklamıştı. İslam toplumunda, Yahudi ve Hıristiyanlar için özel bir yer bulunmaktadır. Tam eşit olmasalar da buna yakındılar. Ekstra vergi ödüyorlardı; ancak askerlik hizmetinden de muaftılar. Halkın tarihini bilen tüm dürüst Yahudiler, İslam 50 kuşağı korurken, kılıçla dinlerini değiştirmeleri için Yahudileri katleden Hıristiyan dünyası karşısında İslam’a yönelik derin bir minnettarlık hisseder.
(25 Eylül 2006, Gush Shalom)

İslamlaşmak, İslam Dünyası Neden Geri Kaldı

2006-09-30T04:55:00.000+01:00

Said Halim Paşa kitabında bu konu üzerinde çok durmayarak bir Müslüman bakış açısıyla durumu ortaya koymuştur. Genel kanaat dinin bir milletin ilerlemesini kesinlikle engelleyecek konumda olmadığıdır. Din insanı ve davranışlarını elbet belirler ancak ilerlemeden ve o iştiyaktan tam nasibini alamamış insanların geri kalmalarını İslam'da değil kendilerinde aramaları gerekmektedir. Her Müslüman ülkede durumun aynı olmaması aynı milletlerden olmayan insanların dini algılayışlarındaki farklar ilerlemede din faktörünün değil insan faktörünün önde olduğunu göstermektedir.

Peki Paşa'ya göre ülke ve Müslümanların kurtuluşu nedir? Paşa bu soruya "Kurtuluş İslam'dadır" veya "Tüm Yollar Mekke'ye Çıkar!" diyerek cevap vermektedir.
Paşa'nın İslamlaşmak tanımı ise şu şekildedir:
"Bizim için 'İslamlaşmak' demek İslamiyet'in inanç, ahlâk, yaşayış ve siyâsete ait esaslarının tam olarak tatbik edilmesi demektir. Bu uygulama, o esasların, her vakitte, zaman ve muhitin, ihtiyaçlarına en uygun şekilde tefsir edilmesinden sonra yapılacaktır."

"İslamlaşmak""İslam Dünyası Neden Geri Kaldı"
Said Halim Paşa

Dinde İletişim Dili

2006-09-30T04:50:00.000+01:00

İletişim mekânı Tâif. Hedef kitle Tâifliler. Bir fert Tâifliler’le iletişim kurmak istiyor. İletişimin en uygar aracı olan “söz”le onlara sesleniyor. Onlar bu sözü dinlemiyorlar, fakat O söz söylemeye devam ediyor. Onlar yine dinlemiyorlar. O, yine söz söylüyor. Bu defa Tâifliler taş alıyorlar ellerine ve “söz”e karşı taş fırlatıyorlar, fakat O yine “söz” söylüyor. Onlar taş attıkça, O, söz söylemeye devam ediyor. Taşa karşı söz söyleyen sesini yükselterek: “Rabbim! Islah et onları! Onlar benim kim olduğumu bilmiyorlar. Bilseler böyle yapmazlar. Bağışla onları!” diyor. İletişimin en sihirli aracı olan “söz”den hiç vazgeçmiyor. Çünkü o, insanlarla iletişim kurmak istiyor, bunun için sabrediyor. Sonunda “sözlü iletişim” taşları eritiyor. “Taşla iletişim” olmayacağını anlayanlar, “söz”e kulak konuğu oluyorlar. Böylece sözlü iletişim onları “insanlığa” yükseltiyor. İletişim sayesinde taşlar tutsaklaşıyor, “insan” ortaya çıkıyor, ve “iletişim ortamı” oluşuyor

Isa Kayaalp, Dinde İletişim Dili, İstanbul 2004

What is Progressive Islam?

2006-09-14T13:54:00.000+01:00

Par Omid Safi
mis en ligne le Tuesday 29 March 2005

The various understandings of Islam which fall under the rubric of ‘progressive’ are both continuations of, and radical departures from, the hundred and fifty year old tradition of liberal Islam. (1) Liberal advocates of Islam generally display an uncritical, almost devotional identification with modernity, and often (but do not always) by-pass discussions of colonialism and imperialism. Progressive advocates of Islam, on the other hand, are almost uniformly critical of colonialism, both of its nineteenth century manifestation and its current variety. Progressive Muslims espouse a critical and non-apologetic ‘multiple critique’ with respect to both Islam and modernity. They are undoubtedly postmodern in the sense of their critical approach to modernity. That double engagement with the varieties of Islam and modernity, plus an emphasis on concrete social action and transformation, is the defining characteristic of progressive Islam today.

Progressive Islam encompasses a number of themes: striving to realize a just and pluralistic society through a critical engagement with Islam, a relentless pursuit of social justice, an emphasis on gender equality as a foundation of human rights, and a vision of religious and ethnic pluralism.

Muslim libera(c)tion:

Progressive Muslims perceive themselves as the advocates of human beings all over the world who, through no fault of their own, live in situations of perpetual poverty, pollution, oppression, and marginalization. Their task is to give voice to the voiceless, power to the powerless, and confront the ‘powers that be’ who disregard the God-given human dignity of the m u st a d ’ a f u n all over this Earth. Muslim progressives draw on the strong tradition of social justice from within Islam from sources as diverse as the Qur’an and h a d i t h to more recent authorities and spokespersons such as Shari’ati. Their methodological fluidity is apparent in their pluralistic epistemology, which freely and openly draws from sources outside of Islamic tradition which can serve as useful tools in the global pursuit of justice. These external sources include the liberation theology of Leonardo Boff, Gustavo Guti.rrez, and Rebecca S. Chopp, as well as the secular humanism of Edward Said, Noam Chomsky, etc. Progressive Muslims are likely to combine a Qur’anic call for serving as ‘witnesses for God in justice’ (Qur’an 42:15), with an Edward Said-ian call to ‘speak truth to the powers.’

The question, asked by Peter Mandaville,(2) whether progressive Muslims reflect or initiate larger social processes of transformations, is a non-starter as it is premised on an initial dichotomy between intellectual pursuit and activism that progressives do not accept. Whereas many (though not all) of the previous generations of ‘liberal’ Muslims were at times defined by a purely academic approach that reflected their elite status, progressive Muslims fully realize that the social injustices around them are reflected in, connected to, and justified in terms of intellectual discourses. They are, in this respect, fully indebted to the majestic criticism of Edward Said. Progressive Muslims are concerned not simply with laying out a fantastic, beatific vision of social justice andpeace, but also with transforming hearts and societies alike. A progressive commitment implies by necessity the willingness to remain engaged with the issues of social justice as they unfold on the ground level, in the lived realities of Muslim and non-Muslim communities.

Progressive Muslims follow squarely in the footsteps of liberation theologians such as Leonardo Boff, who deemed a purely conceptual criticism of theology, devoid of any real commitment to the oppressed, as ‘radically irrelevant.’(3) Boff recognized that libera.o ( liberation ) links the concepts l i b e r (free) and a . o ( action ) :(4) There is no liberation without action. In drawing on both Boff as well as Rebecca Chopp, I have before stated that: ‘Vision and activism are both necessary. Activism without vision is doomed from the start. Vision without activism quickly becomes irrelevant.’(5) This informed social activism is visible in many progressive Muslim organizations and movements ranging from the work of Chandra Muzaffar with the International Movement for a Just World in Malaysia,(6) t h e efforts of Farid Esack with HIV-positive Muslims in South Africa,(7) to the work of the recent Nobel Peace Prize Winner, Shirin Ebadi (8) with groups such as the Iranian Children’s Rights Society.(9) It is thus not the case that only certain ‘superstars ‘ among progressive Muslims occupy themselves with activist approaches. One only need spend some time talking with the many individuals who are active in the various progressive Muslim organizations to witness the astonishing array of peace and social justice movements, grassroots organizations, human rights efforts, etc., that they are involved in.

Progressive Islam as an Islamic humanism

At the heart of a progressive Muslim interpretation is a simple yet radical idea: every human individual, female or male, Muslim or non-Muslim, rich or poor, northerner or southerner, has exactly the same intrinsic worth. The essential value of human life is God-given, and is in no way connected to culture, geography, or privilege. A progressive Muslim is one who is committed to the strangely controversial idea that the true measure of a human being’s worth is a person’s character, and not the oil under their soil or their particular flag. A progressive Muslim agenda is concerned with the ramifications of the premise that all members of the human race have this same intrinsic worth because each of us has the breath of God breathed into our being: wa nafakhtu fihi minruhi . (Qur’an 15:29 and 38:72). This identification with the full humanity of all human beings amounts to nothing short of an Islamic Humanism.

An increasing number of those who advocate such a humanistic framework within the context of Islam have self-labelled themselves progressive Muslims. ‘Progressive’ refers to a relentless striving towards a universal notion of justice in which no single community’s prosperity, righteousness, and dignity come at the expense of another ‘s. Adherents of progressive Islam conceive of a way of being Muslim that engages and affirms the humanity of all human beings, that actively holds all of us responsible for a fair and just distribution of our God-given natural resources, and that seeks to live in harmony with the natural world.

Engaging tradition

Progressive Muslims insist on a serious engagement with the full spectrum of Islamic thought and practices. There can be no progressive Muslim movement that does not engage the very ‘stuff’ (textual and material sources) of the Islamic tradition, even if some wish to debate what ‘stuff’ this should be and how it ought to be interpreted. Progressives generally maintain that it is imperative to work through the inherited traditions of thought and practice. In particular cases, they might conclude that certain pre-existing interpretations fail to offer us sufficient guidance today. However, they can only faithfully claim that position after -and not before- serious engagement with the tradition. To move beyond problematic past and present interpretations of Islam, progressive Muslims have to pass critically through them and experience them first-hand.

Justice lies at the heart of Islamic social ethics. Time and again the Qur’an talks about providing for the marginalized members of society: the poor, the orphaned, the downtrodden, the wayfaring, the hungry, etc. Progressive Muslims believe that it is time to ‘translate’ the social ideals in the Qur’an and Islamic teachings into a way of action that those committed to social justice today can relate to and understand. For all Muslims, there is the vibrant memory of the Prophet repeatedly talking about a real believer as one whose neighbour does not go to bed hungry. Progressives hold that in today’s global village it is time to consider all of humanity as our neighbor. The time has come for Muslims who wish to be true believers to be responsible for the well-being and dignity of all human beings.

Progressive Muslims begin with a simple yet radical stance: that the Muslim community as a whole cannot achieve justice unless justice is guaranteed for Muslim women. In short, there can be no progressive interpretation of Islam without gender justice. Gender justice is crucial, indispensable, and essential. In the long run, any progressive Muslim interpretation will be judged based on the amount of change in gender equality it is able to produce in small and large communities. Gender equality is a measuring stick for the broader concerns of social justice and pluralism. As Shirin Ebadi has stated, it is imperative to conceive of women’s rights as human rights. Progressive Muslims strive for pluralism both inside and outside of the umma. They seek to open up a wider spectrum of interpretations and practices considered Muslim, and epistemologically follow a pluralistic approach to the pursuit of knowledge and truth. In their interactions with other religious and ethnic communities, they seek to transcend the arcane notions of ‘tolerance’, and instead strive for a profound engagement through both existing commonalities and differences.

Is this an ‘Islamic Reformation’?

Progressive Muslims are often asked whether their project constitutes an ‘Islamic reformation.’ The answer is both yes and no. It is undeniably true that there are serious economic, social, and political issues in the Muslim world that need urgent remedying. Much of the Muslim world is bound to a deeply disturbing economic structure in which it provides natural resources for the global market, while at the same time remaining dependent on Western labour, technological know-how, and staple goods. This deplorable economic situation is exacerbated in many parts of the modern Muslim world by atrocious human rights situations, crumbling educational systems, and worn-out economies. Most progressive Muslims would readily support the reform of all those institutions. However, the term ‘reformation’ carries considerably more baggage than that. In speaking of the ‘Islamic reformation ‘, many people have in mind the Protestant Reformation. It is this understanding that leaves many progressive Muslims feeling uneasy, for theirs is not a project of developing a ‘Protestant’ Islam distinct from a ‘Catholic’ Islam. Most insist that they are not looking to create a further split within the Muslim community so much as to heal this split and to urge it along.

A global phenomenon or an American Islam?

It would be a clear mistake to somehow reduce the emergence of progressive Islam to being a new ‘American Islam.’ Progressive Muslims are found everywhere in the global Muslim umma. When it comes to actually implementing a progressive understanding of Islam in Muslim communities, particular communities in Iran, Malaysia, and South Africa are leading, not following, the United States. Many American Muslim communities-and much of the leadership represented by groups such as the Islamic Circle of North America,1 0the Islamic Society of North America,(11) and the Council on American-Islamic Relations1 2- are far too uncritical of Salafi and Wahhabi tendencies that progressives oppose. Lastly, almost all progressive Muslims are profoundly skeptical of nationalism, whether American, Arab, Iranian, or otherwise. As such, they instinctively and deliberately reject the appropriation of this fluid global movement by those who espouse it in order to transform it into an ‘American Islam’ commodity to be exported all over the world. The progressives’ firm critique of neo-colonialism is also a way to avoid their appropriation by the United States’ administration, which has used the language of reforming Islam to justify its invasion of Muslim countries such as Iraq.

Progressive Muslim Networks

Perhaps the most exciting part of the new emerging global Muslim progressive identity is that progressives everywhere are seeking one another out, reading each other’s work, collaborating with one another ‘s organizations. This is a fruitful process of cross-pollination. One can point to the impact that Shari’ati has had on South African Muslims, or the impact the Palestinian struggle has had on South East Asian progressives. Much of this contact is taking place via e-mail. We are clearly in the initial stages of this formulation, and it is an exciting process which has the promise of ushering in a real paradigm shift in the relationship of Muslims to both Islam and modernity.

N o t e s

1 . See Charles Kurzman, Liberal Islam: A Source book, (New York: Oxford University Press, 1998).

2 . See ISIM Newsletter 12 (June 2003), p .2 4 - 2 5

3 . Leonardo Boff and Clodovis Boff, Introducing Liberation Theology, (1987; reprint, Mary Knoll, NY: Orbis Books, 2001),

p .9.

4 . Boff, p.1 0 .

5 . Omid Safi, ‘The Times They are a-Changin’: A Muslim Quest for Justice, Gender Equality, and Pluralism’, in Progressive Muslims: On Justice, Gender, and Pluralism, edited by Omid Safi (Oxford: O n e w o r l d Publications, 2003), p. 6-7.

6 . http://www.just-international.org

7 . http://www.positivemuslims.org.za, see also ISIM Newsletter 12 (June 2003), p.40-41

8 . http://www.muslimwakeup.com mainarchive/000242.php

9 . http://www.iranianchildren.org/index.html

10 . http://www.icna.com

11 . http://www.isna.net

12 . http://www.cair-net.org

Omid Safi is an assistant professor of Islamic Studies at Colgate University, in Hamilton, NY. He is the co-chair for the Study of Islam Section at the American Academy of Religion and the editor of the volume Progressive Muslims: On Justice, Gender, and Pluralism (Oxford: Oneworld Publications, 2003). This essay is humbly dedicated to Edward Said’s challenge t o all of us.

E-mail:omidsafi@hotmail.com

Source: ISIM NEWS LETTER 13 / DECEMBER 2003

Jihad is a global fad

2006-09-14T13:48:00.000+01:00

Jessica Stern The Boston Globe TUESDAY, AUGUST 1, 2006

The images coming out of Qana, Lebanon - where dozens of women and children were crushed in an Israeli raid during the weekend - are heart-shattering. Exposed to those images, many of us have difficulty getting back to our workaday lives. We look at our own children with new awe and realize how lucky they - and we - are.

Nonetheless, we are plagued by new fears. This summer we are learning, yet again, a lesson that human beings seem doomed perpetually to forget: Violence, once unleashed, seems to create its own evil momentum. Those who attack others, even in self-defense, must be prepared for the collateral damage that inevitably ensues. That damage is measured, not just in childrens' lives, but also in damaged souls, on all sides of the conflict. But today, we must calculate a new form of collateral damage, which is the way that cynical terrorists capitalize on military mistakes. And whatever we learn about what really happened at Qana or at Haditha or at Abu Ghraib, there is little doubt that the terrorists will benefit.

Terrorists often start out as "true believers" who are seduced and sometimes victimized by a bad idea. The images coming out of Qana are a gift to the terrorists who aim to spread the false idea that the West is deliberately aiming to destroy the Islamic world, deliberately striving to harm and humiliate Muslims.

The only way to understand how this phenomenon works is to hang out with Muslim youths and talk to them. I have done quite a bit of that in various parts of the world in Western cities, in Palestinian slums, and in Pakistani madrasas. And what I've learned is this: Jihad has become a global fad, rather like gangsta rap. It is a fad that feeds on images of dead children.

Most of the youth attracted to the jihadi idea would never become terrorists, just as few of the youths who listen to gangsta rap would commit the kinds of lurid crimes the lyrics would seem to promote. But among many Muslim youths, especially in Europe, jihad is a cool way of expressing dissatisfaction with a power elite whether that elite is real or imagined; whether power is held by totalitarian monarchs or by liberal parliamentarians. And we should not assume jihad is a Middle Eastern or European problem. The idea is spreading here in America as well.

Jihad has become a millenarian movement with mass appeal, similar, in many ways, to earlier global movements such as the anarchists of the 19th century or even the peace movement of the 1960s and '70s. But today's radical youth are expressing their dissatisfaction with the status quo by making war, not love. They are seduced by Thanatos rather than Eros. Newly-wed pro-jihadi youths spend their wedding nights watching today's ghoulish pornography: the beheadings of foreigners held hostage in Iraq. Children film themselves reenacting these beheadings, seduced by a familiar drama of the good guys killing the bad guys in order to save the world.

There is an appeal to an identity of victimhood: If I am a victim of someone else's bad actions, I have an excuse for not meeting expectations - my own or others'. There is an appeal to righteous indignation. There is an appeal to avenging wrongs visited on the weak by the strong. The narrative will be more seductive if moral questions seem to have easy answers, if good and evil can be easily distinguished, if perpetrators and victims stand out in stark relief, and if they never trade places, as they often do in the real world.

And the West sometimes plays right into the hands of terrorist ideologues, whose success depends not only on the appeal of the narrative they weave, but also their ability to illustrate it with facts, or at least pictures that appear to be facts. Iraq, alas, is producing many of the pictures the terrorists need. Qana is an added boon.

To win this war, Americans need to understand that we are fighting an idea, not a state. Military action minimally visible and carefully planned and implemented may be necessary to win today's battles. But the tools required in the long run to win the war are neither bombs nor torture chambers. They are ideas and stories that counter the terrorist narrative - and draw potential recruits away from the lure of jihad.

Jessica Stern, a lecturer on terrorism at Harvard University, is author of "Terror in the Name of God: Why Religious Militants Kill." This article first appeared in The Boston Globe

Keulen Locuta, Causa Finita

2006-05-20T10:57:00.001+01:00

Het verhaal is al vaker verteld. Hoe ik, als nationalistisch geïndoctrineerde Turk, naar Nederland kwam. Hoe ik daar mijn Koerdische wortels leerde kennen. En hoe ik mocht ruiken aan de vrijheid van dit land.

In Nederland heb ik leren beseffen dat een democratie de perfecte omgeving is, om in de praktijk te brengen wat mijn moeder mij bijgebracht heeft: wie zegt Allah te respecteren, zonder zijn medemens te respecteren, is een leugenaar. De grootheid van Zijn Schepping te herkennen in mijn medemens en in mijn dagelijks leven: dat is mij meer waard dan welke superioriteitsaanspraken van een geloofsstroming, de mijne incluis, ook.

Afkomstig van het platteland van Centraal-Anatolie, had ik me in Nederland voorgenomen om zo snel mogelijk te integreren en een maatschappelijke carrière op te bouwen. Dat ging via schoonmaakwerk, veel taallessen en de opbouw van netwerken. Later kwamen de banen waar ik mijn talenten in kwijt kon.

Halverwege de negentiger jaren van de vorige eeuw. Ik zie mezelf nog zitten in dat Volkswagenbusje. ‘Geef de integratie ruimte.’ En: ‘Buurtbewoners? Wij zijn buurtbewoners’. De man die de leuzen door de luidspreker riep was ik. ‘Tekbirrrr?’. Daarop hoorde je enkele duizenden mannen en vrouwen roepen: ‘Allah-u Akbar’, ‘Allah is groot’. Dat waren de dagen van ongelooflijke saamhorigheid. Iedereen had maar een doel: onze plannen realiseren op het Riva-terrein in Amsterdam. Het ging om een oude Opelgarage, waarin Milli Görüs de AyaSofya moskee had gesticht en waarover tien jaar lang gestreden is tussen een aanvankelijk ongeëmancipeerde in zichzelf gekeerde Turkse gastarbeidersclub en een sterk afhoudende overheid.

Op dit terrein staat over een paar jaar het complex van de Westermoskee. De moslimorganisatie die de moskee aan het bouwen is, weet zich onderdeel van de hoofdstroom van de Nederlandse samenleving. Met dezelfde overheid waarmee toen strijd gevoerd werd, is er nu een reeks van samenwerkingsverbanden opgezet. Allemaal bedoeld om emancipatie en participatie te bevorderen en om de sociale cohesie in de buurt te versterken.

In de context van het conflict rond het Riva-terrein kwam ik bij Milli Görüs terecht. Men vroeg me om hen bij te staan in de strijd. Ik ben een gelovige moslim. Maar ik had intussen elke vorm van nationalisme van me afgeschud. Ik kon het niet uitstaan als Turken zich opsloten in een eng soort nationalisme, terwijl ze het bestaan van Koerden ontkenden. Of nog erger.

In dit opzicht was Milli Görüs voor mij een warm bad. Daar telden het geloof en de zorg voor elkaar, maar niet de afkomst. Ik heb de vraag om ze te helpen dus positief beantwoord. Zo ben ik min of meer toevallig de woordvoerder geworden van Milli Görüs in Amsterdam-West. Met de steun van het bestuur, uiteraard.

In die dagen was er geen ruimte voor meningverschillen. We wilden onze moskee op het Riva-terrein behouden, that was it. Het conflict met het Stadsdeel De Baarsjes, dat van mening was dat het bestemmingsplan voor het terrein geen vestiging van een moskee toestond, escaleerde. Zozeer zelfs dat de stadsdeelvoorzitter en de politiecommandant tegenover elkaar kwamen te staan, omdat de laatste weigerde een ontruiming van het terrein tijdens de ramadan uit te voeren.

Maar tegelijk gebeurde er nog iets anders. Tijdens een grote demonstratie van de Milli Görüs-aanhang in de binnenstad van Amsterdam, met een gemeenschappelijk gebed op het Beursplein, had de toenmalige stadsdeelvoorzitter Freek Salm de moed om de demonstranten toe te spreken. Dat was voor ons ongehoord! In Turkije zou een dergelijke demonstratie door de oproerpolitie uit elkaar zijn gedreven. Maar in Nederland mochten we -onder toeziend oog van het stadsbestuur- niet alleen demonstreren, maar ook nog eens in de openbare ruimte bidden.

Bij velen van ons is er toen een knop omgegaan. De vrijheid van geloof, zagen we, is bij een seculiere democratie in betere handen dan in welk islamitisch land ter wereld ook. Als je naar de inhoud van de rechtsstaat kijkt, met zijn gezondheidszorg, vrijheid van onderwijs, vrijheid van meningsuiting en van godsdienst en met zijn sociale voorzieningen, dan is Nederland in feite een islamitischer land dan het Turkije waarin veel van onze leden geboren werden.

De kern van de grote veranderingen die Milli Görüs ondergaan heeft, ligt in deze dagen. We hadden een conflict, maar los daarvan vonden we de weg naar samenwerkingsverbanden met de overheid om de emancipatie van onze leden, vooral de vrouwen, te bevorderen. En dat was goed zo. Juist omdat we zoveel deden, en zoveel aandacht van de media kregen, bleken we op eens ook in heel veel adresboekjes te staan. We zijn niet naast onze schoenen gaan lopen. We hebben altijd geweigerd namens dé Turken of dé moslims te spreken. We zijn een vereniging gebleven, die enkel namens haar leden spreekt. Soms sprak dat aan. Zoveel dat ik ‘het’ gezicht van Milli Görüs werd.

Milli Görüs is ontstaan als een alternatieve gastarbeidersbeweging. De leden zijn hoofdzakelijk afkomstig van het Turkse platteland, of van families die van dat platteland naar de buitenwijken van de grote steden in Turkije zijn getrokken. Ze voelen zich nauwelijks aangesproken door de Turkse staatsislam, en al helemaal niet door nationalistische organisaties die al dan niet onder dwang hun Turkse nationaliteit wensen te onderstrepen.

In Turkije zelf was er inmiddels een parallelle islam ontstaan, die naast het opzetten van moskeeën vooral zorgde voor maatschappelijk werk, en die daadwerkelijk in staat bleek corruptie aan te pakken. In Turkije resulteerde dat in de Welvaartspartij van Necmettin Erbakan, die voor de in het buitenland levende Turken verwante organisaties opzette. Dat werd Milli Görüs, tegelijkertijd een sociale en een religieuze beweging. Het Europese centrum kwam in Keulen. Vandaar uit werden in andere Europese landen filialen gesticht. Zo ook in Nederland.

Daarna gebeurde er iets wat in die tijd niemand kon voorzien. De leden van Milli Görüs in Nederland, en vooral die in Amsterdam, hadden er na verloop van tijd geen zin meer om vermalen te worden tussen twee culturen. Ze waren best trots op hun Turkse achtergrond. Maar ze ademden met evenveel trots elke dag de vrijheid in van de Nederlandse democratie. Ze besloten hun een eigen weg te gaan. En dat, vanzelfsprekend, niet tot vreugde van iedereen.

De kern van het huidige conflict binnen Milli Görüs is dat Amsterdam definitief besloten heeft om tot de hoofdstroom van de Nederlandse samenleving te willen horen, met alle confrontaties en uitdagingen van dien. Anderen kiezen ervoor om zich onzichtbaar te koesteren in de warmte van hun eigen vertrouwde omgeving. Zonder dat ze daarmee overigens welke wet dan ook overtreden.

Hier komt nog bij dat de beweging waar Milli Görüs oorspronkelijk uit voortkomt, zelf verdeeld wordt door een generatieconflict met wortels in Turkije. Grofweg gezegd: tussen de Turkse koers van oprichter Erbakan, die als mens nog steeds gerespecteerd wordt, aan de ene kant en de Europese koers van de huidige, eveneens zeer gerespecteerde Turkse premier Recep Tayyib Erdogan aan de andere. De waterscheiding in Nederland ligt echter niet bij deze beide stromingen, maar tussen mensen die Turkije als hun kompas blijven zien en mensen die hun eigen toekomst in Nederland willen bepalen.

Dit conflict brengt velen in verwarring. Het ingrijpen van ‘Keulen’ wordt door de één niet als een coup ervaren of een ruk naar rechts, terwijl de andere er het eind in ziet van een zinderende omgang met de rest van de Nederlandse samenleving.

Het beleid van Milli Görüs Nederland kende tot vorige week geen retoriek over integratie en participatie, maar concrete gedragingen. Ik ben een progressieve moslim, een vurig pleitbezorger van een progressieve islam. Vanuit mijn geloof ben ik een warm voorstander van de scheiding van kerk en staat, van democratie, van mensenrechten, van de rechtsstaat. Ik geloof niet dat de vrouw ondergeschikt is aan de man. Ik vind dat moslims wanneer ze dat willen uit de islam kunnen stappen zonder consequenties.

Onder mijn leiding hielden Milli Görüs-imams iedere maand een brainstormsessie. De laatste keer ging die over geloofsafval. In sommige islamitische landen staat daarop de doodstraf. Aan het einde van die sessie zijn ongeveer vijftien imams van Milli Gorus het erover eens geworden dat geloofsafval in de islam wel is toegestaan.

Ik vond dat een doorbraak. Helaas heb ik die, door het gedoe met onze Duitse broeders, nog niet naar de buiten toe kunnen uitdragen. Nu ben ik benieuwd of de nieuwe voorzitter dit standpunt openlijk durft te verdedigen en zelf naar buiten te communiceren. En ook, of hij de plannen voortzet die we hadden om, in samenwerking met de Liberale Joodse Gemeente in Amsterdam, een gezamenlijke reis te organiseren van een groep joden en Turken via Istanbul naar Israël. Steunt het nieuwe ebstuur ons plan voor een koor, bestaande uit Turkse en joodse jongeren? En ziet het een rol voor zichzelf in de clash tussen moslimjongeren en homo’s?

Wat we de afgelopen weken hebben meegemaakt, kan zich elders in Europa ook voordoen. Het aan banden leggen van autonome Milli Gorus afdelingen waardoor verbondenheid met de lokale democratische gemeenschappen op tocht kan komen te staan.

Het nieuwe bestuur moet de samenleving uitleggen waar het conflict over gaat. Het is niet erg geloofwaardig als Milli Görüs Duitsland het oude bestuur weg heeft gestuurd omdat er geen draagvlak zou zijn voor mijn beleid, terwijl het nieuwe bestuur blijft herhalen dat ze mijn beleid voort willen zetten. Anders is het: Keulen locuta, causa finita

Mijn afscheid als directeur van Milli Görüs is een persoonlijke keuze geweest. Ik wil terug naar mijn bronnen en vooruit naar nieuwe horizonten.

Haci Karacaer was tot 1 mei directeur van Milli Görüs Noord-Nederland

Geen minaret na ivoren toren

2006-03-30T23:28:00.000+01:00

Haci Karacaer

Allochtonen stemden nu massaal op de PvdA. Maar als zij nog verder inburgeren of als de partij fouten maakt, dan lopen ze zo naar een andere partij.
Nederland is weer een hype rijker: allochtonen en hun stemgedrag bij de gemeente- en deelraadsverkiezingen van 7 maart. De gebruikelijke ’witte mannen’ struikelden als vanouds over elkaar om het stemgedrag van migranten te duiden. Met een ondertoon van ’nu het niet met terrorisme gelukt is de boel over te nemen, proberen ze het met verkiezingen’. Achter elk gedrag van allochtonen worden even collectieve als duistere plannen voorondersteld. Als allochtonen niet stemmen, wordt hun verweten met de rug naar de samenleving te staan, als ze wel stemmen is het weer niet goed. Aan de andere kant heb je gebruikelijke allochtonen die verklaren door de hype geraakt te zijn.
Dat in één klap zoveel allochtonen gingen stemmen en er bovendien zoveel allochtonen werden gekozen was natuurlijk nieuws. Voor de media, maar ook voor de partijen zelf. Ik kan me voorstellen, dat PvdA-leider Wouter Bos zich er zorgen over maakte dat zoveel mensen met voorkeurstemmen zouden worden gekozen die zich er niet op hadden voorbereid om raadslid te worden. Dat de kranten daarover berichten en ook niet meteen het antwoord hebben, is logisch. Het gaat een beetje ver om deze berichtgeving te diskwalificeren omdat die racistische trekjes zou hebben, zoals PvdA-voorzitter Michiel van Hulten dat deed. En het is even bizar dat Paul Scheffer in NRC een doemscenario voor zijn partij schetste van een Partij van de Allochtonen, waarvan de autochtonen zouden weglopen.
Ik heb de PvdA de afgelopen twintig jaar horen afschilderen als een regentenpartij, studentenpartij, grachtengordelpartij en nog zowat. Nu allochtonen massaal op de PvdA hebben gestemd (80 procent van de kiezers is trouwens nog altijd autochtoon) heeft de PvdA weer bewezen een dynamische volkspartij te zijn die verschillende groepen in de samenleving kan binden voor een sociale en rechtvaardige politiek.
Het stemgedrag van allochtonen volgt willekeurig welk emancipatieproces volgens het boekje. Riepen de Rode Vrouwen niet op, om op een vrouw te stemmen, homo’s op homo’s , boeren op boeren? Het is alleen maar een voordeel dat een partij behalve vakkennis ook maatschappelijke ervaring in huis heeft.
Misschien leidt dat enigszins tot cliëntelisme bij de eerste generatie raadsleden en kiezers. Maar dat verschijnsel is breder dan migranten. De oude KVP of onlangs nog de Lijst Pim Fortuyn zaten ook zo in elkaar.
Maar passen allochtonen wel in de Nederlandse politieke cultuur? Datzelfde werd vroeger gezegd van vrouwen en, daarvoor, van iedereen die ’slechts’ arbeider was. Als de PvdA vreest dat er door het succes mensen zonder ervaring in de raden komen, is dat een zaak voor de hele partij, niet voor de gekozene alleen. Met mentorschap van een ervaren raadslid en trainingen en cursussen kom je een heel eind.
Maar de PvdA moet oppassen zich rijk te rekenen. Als raadsleden of kiezers zich in de steek gelaten voelen door de PvdA, of als ze door hun verdere inburgering uiteindelijk andere belangen dan etniciteit laten meespelen, dan kunnen andere partijen bij de volgende verkiezingen deze groepen aantrekken.
Na de grote verkiezingsnederlaag van 2002 is de PvdA razendsnel afgedaald uit haar ivoren toren. Het zou goed zijn voor de partij als daarvoor in de plaats geen ivoren minaret.

Trouw, 30 maart 2006

Islamcentrum in hoofdstad is nodig

2006-01-26T17:20:00.000Z

Karel Berkhout

2,5 miljoen euro vereist voor start
Het beoogde centrum voor islamitische kunst en cultuur in Amsterdam zaljaarlijks ongeveer 2,5 miljoen euro gaan kosten, voor de huur van een nieuwgebouw, twintig personeelsleden en de programmering.
Het leeuwendeel van dat bedrag (1,5 miljoen) moet komen van de gemeenteAmsterdam en het rijk, de rest van cultuurfondsen en sponsors .
Dit staat in het businessplan van Kunst- en Cultuurhuis Marhaba(Arabisch voor 'welkom'). Voorzitter Haci Karacaer van de net opgerichtestichting Marhaba is optimistisch over de slaagkans: 'Heel veelAmsterdammers vinden inmiddels dat er een islamcentrum moet komen.'Karacaer verwijst naar een bijeenkomst april vorig jaar in de ambtswoningvan burgemeester Cohen, waar dertig prominente Amsterdammers steunuitspraken voor het initiatief.
Het idee voor een islamcentrum is in 2001 geboren bij lokale bestuurdersin Amsterdam-West, waar veel islamitische immigranten wonen. Marhaba moetin Amsterdam de trots van moslims op de eigen cultuur vergroten, eenontmoetingscentrum zijn voor moslims en niet-moslims, de kennis over de'barmhartige, de literaire en de poëtische islam' bevorderen, demoslimgemeenschap aanzetten tot zelfreflectie en het publieke debat op eendiepgravende manier aanjagen. 'Vergelijk het centrum met het JoodsHistorisch Museum of het Bijbels Museum', zegt Karacaer.
De staatssecretarissen Van der Laan (Cultuur) en Nicolaï(Internationaal Cultuurbeleid) hebben inmiddels een vergelijkbaarinitiatief ontplooid. Een commissie doet nu onderzoek naar een 'mediterraanhuis', waarvan het nog niet duidelijk is of het zich zal richten op hethele Middellandse Zeegebied (Van der Laan) of vooral op Turkije en Marokko(Nicolaï).
In Amsterdam is inmiddels dertig procent van de bevolking moslim. 'Deimmigranten zijn niet langer gasten, maar burgers van deze stad. Hetislamcentrum markeert het einde van de tijdelijkheid', zegt Karacaer.Marhaba wil zich richten op jonge moslims met een hbo-opleiding, jongeautochtonen 'met een grootstedelijk leefpatroon' (studie, reizen, feesten),oudere autochtonen met culturele belangstelling, mediavertegenwoordigersen vooral scholieren vanaf 10 jaar.
Het kunst- en cultuurhuis moet worden gebouwd op een nog nader tebepalen locatie in het centrum van Amsterdam, omdat geïnteresseerden hiermakkelijk binnenlopen. Het gebouw krijgt onder meer een bibliotheek, eenauditorium, een winkel, cursusruimten, een restaurant, een theehuis enexpositieruimten. 'Kleine expositieruimten voor bijvoorbeeld beginnendeschilders', geeft Karacaer aan. 'Wij doen kleinschalige projecten.'
Voor grootschalige projecten wil Marhaba samenwerken met gevestigdeinstellingen. 'Stel dat we een muziekfestival willen organiseren, dan doenwe dat bijvoorbeeld met Het Muziekgebouw', zegt Karacaer. De groteinstellingen staan daarvoor ook open, weet Karacaer: 'Ze moeten ook wel.De Nieuwe Kerk had nooit 400.000 bezoekers getrokken met deMarokko-tentoonstelling als er niet enkele Marokkanen in de organisatiehadden gezeten.'
Ook al moet de financiering nog rondkomen, Marhaba is al wel begonnen.De stichting met in het bestuur onder anderen de publicistes Yasmine Allasen Nazmiye Oral en de ex-politici Felix Rottenberg (PvdA) en PieterWinsemius (VVD). Half februari wordt het programma gepresenteerd. Met ondermeer debatten. Karacaer: 'Niet van die oppervlakkige kemphanengevechten.Stel dat we zouden praten over de zaak-Pamuk, dan gaan we het niet hebbenover Pamuk en zijn tegenstanders, maar juist over de grote groep die ertussen zit.'

NRC Handelsblad, 26 januari 2006

`Zelfs mijn eigen vrouw vindt mij te liberaal'

2004-12-15T17:26:00.000Z

Danielle Pinedo - NRC Handelsblad, 15 december 2004

Hoe combineren mensen hun werk en privé-leven? Deel 9 in een serie: Haci Karacaer (42), directeur van Milli Görüs. ,,Ik trek hele duidelijke grenzen.''
U bent sinds 2000 directeur van Milli Görüs, een Turkse sociaal-religieuze organisatie met 5000 leden. Kunt u aan de hand van een willekeurige werkweek uitleggen wat die functie behelst?
,,Maandag kreeg ik bezoek van een groep studenten die bezig is met een promotieonderzoek naar moslims in Nederland. Verder heb ik die dag de uitreiking van de Joke Smit-prijs bijgewoond en een lezing gegeven over vrijheid van meningsuiting en religie voor Protestantse Kerken Nederland (PKN). Dinsdag kreeg ik een journalist van de Washington Post op bezoek die benieuwd was hoe Nederlandse Turken de nasleep van de moord op Theo van Gogh ervaren. Ik heb werkoverleg gevoerd voor een bijeenkomst in de Rode Hoed en een lezing van publicist Paul Scheffer bijgewoond. Woensdag had ik onder meer een gesprek met een journalist van een Koerdische krant en een ontmoeting met een voorman van de Marokkaanse gemeenschap. Kortom: een baan waar veel bij komt kijken.
Afgaande op berichten in de media bent u veel tijd kwijt met overreden, gladstrijken en uitleg geven.
,,Vijftig procent van mijn werk bestaat uit wat ik `duiden' noem. Vooral de weken na de moord op Theo van Gogh werd ik opgeslokt door het geven van verklaringen voor ontwikkelingen of incidenten. Neem het beruchte voorval, twee weken geleden, tijdens het bezoek van minister Verdonk aan een imam-bijeenkomst in Soesterberg. Weet u hoeveel mensen van mij wilden weten waarom moslims niet hebben geprotesteerd tegen de weigering van imam Ahmad Salam om haar een hand te geven! Ik ben de tel kwijtgeraakt.''
U heeft drie zonen, van wie er twee gehandicapt zijn. Hoe verhoudt uw werk zich met de zorg voor hen?
,,Goed, want ik trek hele duidelijke grenzen. In het weekend zet ik mijn agenda op slot; alleen bij hoge uitzondering bezoek ik een bijeenkomst of optreden. Op maandag, woensdag en vrijdag kunnen mijn vrouw en ik 's avonds een beroep op de thuiszorg doen. Verder worden de kinderen elke dag om half negen door de gehandicaptenzorg opgehaald en tegen vier uur 's middags weer thuisgebracht. Ik stop de jongens in bed en dien 's avonds ook de voeding per sonde toe. Voor controles in het ziekenhuis veeg ik mijn agenda schoon. Het is zwaar, maar wel te doen.''
Levert die taakverdeling wel eens problemen op?
,,Nee. Als je gehandicapte kinderen hebt, kun je je geen slepende conflicten permitteren. Als je elkaar niet steunt, red je het niet.''
Beschouwt u zichzelf als een geëmancipeerd man?
,,Ja, zeker in vergelijking met mijn doelgroep. Velen vinden mij te soft voor vrouwen en zelfs mijn eigen vrouw vraagt zich zo nu en dan af of ik niet te liberaal ben. Ze heeft haar rijbewijs en zwemdiploma gehaald, was enige tijd lid van een fitnessclub en gaat geregeld op stap met haar vriendinnen. Daar heb ik absoluut geen probleem mee. Sterker nog: ik probeer haar te stimuleren om nóg zelfstandiger te worden.''
Uw vrouw is fulltime moeder. Stel dat ze zich op een dag bij u zou melden met de mededeling dat ze een betaalde baan gevonden heeft.
,,Mijn vrouw heeft wel eens laten doorschemeren dat ze een secretariële functie ambieert. Dat betekent dat ik een stapje terug zou moeten doen of dat we vier dagen per week de thuiszorg zouden moeten inschakelen. Het vergt veel planningsvermogen, maar met wat goede wil komen we er wel.''
Doet u wel eens een beroep op vrienden of familieleden?
,,Nee, want de zorg voor een gehandicapte is tamelijk specialistisch. Veel mensen vinden het eng, zo'n slang in de maag. Het is vrij simpel om zo'n pompje te bedienen, maar kennelijk roept het weerstand op.
Wel sneaken mijn vrouw en ik er 's avonds soms tussenuit als de kinderen slapen. We hebben lieve buren die graag een oogje in het zeil houden. Zo probeer je wat intimiteit te creëren.''
Wat doet u in uw vrije tijd?
,,In Amsterdam kom ik graag in cultureel centrum De Balie en in boekhandel Scheltema. Op die plekken spreek ik ook af met mijn vrienden.
Of we gaan struinen door de PC Hooftstraat, want ik ben gek op mooie pakken.''

Naam: Haci Karacaer (42) Burgerlijke staat: getrouwd, 3 kinderen (Yavuz, 18, Selim, 14, Eyeub, 4) Beroep: directeur van de Turkse, sociaal-religieuze organisatie Milli Görüs

...en zelfstandig denken over goed en kwaad.

2004-09-11T17:33:00.000+01:00

Haci Karacaer- NRC Handelsblad 11 september 2004

Na 11 september 2001 zijn de verhoudingen tussen het Westen en de islamitische wereld in razendsnel tempo achteruit gegaan. Ook in ons land is het onbegrip tussen autochtonen en de moslimbevolking gegroeid. Haci Karacer, directeur van de Turkse moskeevereniging Milli Görüs, kan zelfs de vraag van zijn oudste zoon niet meer beantwoorden: Als de islam liefde is, waarom plegen moslims dan aanslagen? En bij iedere bomaanslag of gijzeling, van Madrid tot Beslan, groeit de haat. Kan dit wij-zij schema worden doorbroken?
Mensen schijnen te weten waar ze waren toen John Kennedy werd vermoord. Ik weet waar ik was op 11 september 2001. Midden in de voorbereiding van een conferentie over islam en moderniteit. In de pauze zappen, totdat het moment kwam dat iedereen in het restaurant van onze moskee aan zijn stoel vastvroor. De beelden van het tweede toestel dat zich in de Twin Towers boorde. De dag waarna niets meer hetzelfde zou zijn en geen enkel discours over geloof en politiek nog vrijblijvend kon zijn.
Ik weet ook waar ik op 1 september 2004 was toen ik hoorde van de gijzeling op de school in Beslan. Ik had net mijn kinderen naar school gebracht. Kinderen van dezelfde leeftijd. Ik werd overvallen door een leeg, machteloos gevoel van woede. Ik zette mijn auto aan de kant. Hoe is het mogelijk dat ouders, moeders van kinderen, moordmachines kunnen worden?
Mijn oudste zoon heeft nu de leeftijd dat hij vragen gaat stellen. Als jij, pap, steeds zegt dat islam liefde is, waarom kunnen mensen die zeggen dat ze moslim zijn, zoiets doen? En ik, de directeur van één van de grootste moslimorganisaties in Nederland, kom niet veel verder dan: ,,Jongen, je moet naar je hart luisteren.'' Mijn zoon is oud genoeg om te weten dat op dit moment mijn handen even leeg zijn als de zijne.
11 september heeft als icoon dezelfde lading gekregen als een andere septemberdag, 65 jaar geleden: het begin van de Tweede Wereldoorlog met de inval van Nazi-Duitsland in Polen.
n net zomin als we de Tweede Wereldoorlog los kunnen zien van de Eerste Wereldoorlog en het Europese kolonialisme, kunnen we 11 september niet los zien van de ondergeschikte positie waarin lokale volken zich bevinden ten opzichte van koloniale machten en hun belangenbehartigers. Een blik in de atlas is voldoende om te zien dat de grenzen met een lineaal zijn getrokken en niet volgens historische of culturele grenzen.
En er zijn meer verklaringen. Een van de redenen voor de terreur en het `islamitische' geweld is dat het zou voortkomen uit de armoede van de lokale bevolking en de snelle bevolkingstoename. (Twintig jaar geleden had Marokko evenveel inwoners als Nederland, nu is dat het dubbele). Maar dat is niet de reden. Het huidige moslimterrorisme komt voort uit een gebrek aan democratie in de eigen regio en is met name een uitvloeisel van de machtsstrijd die binnen de Arabische landen wordt gevoerd. Het gaat Bin Laden er niet om Amerika te vernietigen maar om zelf koning van Saoedi-Arabië te worden.
Het knelpunt in de islamitische wereld zit 'm in het giftige mengsel van de negatieve effecten van globalisering, corruptie, gebrek aan democratie en religieuze en culturele armoede. Het zegt iets, dat in een land als Griekenland met 12 miljoen inwoners per jaar meer boeken worden gepubliceerd dan in heel de Arabische wereld bij elkaar.
Wat is de invloed van 11 september op de westerse samenleving geweest? De aanslagen hebben in ieder geval gewerkt als een katalysator voor processen die onderhuids al aanwezig waren. De islam werd in sommige kringen al langer als het ultieme kwaad gezien na de teloorgang van het communisme. De vijand had weer een gezicht.
De negatieve energie die hierbij vrijkomt dwingt iedereen op zijn minst over zijn eigen positie na te denken. Van moslim tot een normen- en waardenman als Balkenende. We zijn tot elkaar veroordeeld en dat is een voordeel. We zouden het debat wat legitiemer en productiever kunnen maken door ons aan spelregels te houden: argumenteren, openstaan en niet op de man spelen.
Aan de kant van de moslims is er het voordeel dat ook hun veiligheid niet meer in termen van geloofszekerheden gedefinieerd kan worden. Abdul Rahman al-Rashid, managing directeur van de Arabische tv-zender Al-Arabiya, schreef afgelopen week in een commentaar in een Arabische krant dat weliswaar niet alle moslims terroristen zijn, maar dat ,,even zeker en uitzonderlijk pijnlijk [is], dat bijna alle terroristen moslim zijn''. Hij stelt vervolgens de vraag: ,,Zegt dat ons iets over onszelf, onze maatschappijen en onze cultuur?''
Het debat over islam en moderniteit wordt nog hoofdzakelijk door een witte elite gedomineerd, waarbij op de achtergrond raakt dat de huidige islam eerder een maatschappelijk verschijnsel is dan een theologisch doorwrocht geloof. Of het nu gaat om Huntington's clash of civilizations of de uitgestoken hand van Paul Scheffer: moslims hebben hun weg nog niet gevonden in het debat, hoogstens in de marge ervan.
De uitdaging ligt bij de moslimgemeenschap om zelf naar de wortels van het geloof op zoek te gaan, met de vraag in het achterhoofd hoe de Profeet gehandeld zou hebben, als hij in deze tijd zou hebben geleefd.
Niet alleen 11 september, maar ook 11 maart en nu Beslan moeten moslims duidelijk maken dat de geloofsgemeenschap tot het bot is verdeeld en dat bij gebrek aan een degelijke wetenschappelijke, theologische, vergelijkende herbestudering van de islam, dat ook zo zal blijven.
In toenemende mate zullen moslims het slachtoffer worden van misdadigers die zeggen uit naam van hetzelfde geloof te handelen. Elke moslim zal weer zelfstandig moeten leren denken over goed en kwaad, over zijn positie in de hoofdstroom van de samenleving en zijn of haar bijdrage aan moderniteit en burgerschap. Dat gaat pijn doen, temeer omdat ze niet bepaald met open armen worden ontvangen.
Maar laat één ding duidelijk zijn: als een methode of aanpak van een beweging niet legitiem of rechtvaardig is, kan het doel ervan ook niet legitiem zijn. En dat is de boodschap die niet alleen na 11 september, maar ook na Beslan in onze moskeeën wordt verkondigd. En pas als onze moskeeën met twee benen in de samenleving staan, actief zijn in buurt of wijk en de deuren open hebben staan voor iedereen, kunnen we een praktische bijdrage leveren aan de huidige samenleving.

De tien geboden

2004-05-01T23:16:00.000+01:00

Door Arjan Visser - Trouw

Haci Karacaer (Aksaray, 1 januari 1962) is directeur van de Turkse sociaal-culturele moslimorganisatie Milli Görüs. Karacaer kwam in 1982 naar Nederland, werkte eerst als schoonmaker, maar maakte na omscholing in de automatisering carrière bij de ABN Amrobank. Het feit dat hij te veel moslims 'aan de kant' zag staan, deed hem uiteindelijk besluiten zich in te zetten voor een beter begrip en een betere verstandhouding tussen 'gelovigen en niet-gelovigen'.

1.Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben.
,,Er is maar één God. Voor mij heet Hij Allah, maar Zijn naam doet er niet zoveel toe; Hij spreekt alle talen, Hij verstaat ons allemaal. Ik zie geen gedaante voor me, geen silhouet, geen wezen, geen ding. Het is een aanwezigheid. Ik weet dat ik word gehoord. En dat ik word gezien. Het is niet Zijn schuld dat de wereld op zijn kop staat - de mens heeft er zo'n puinhoop van gemaakt. In de islamitische wereld is men geneigd de eigen wil uit te schakelen. Bij alles wat een moslim overkomt, roept hij: het is de wil van Allah. Een overstroming, een aardbeving: de straf van God. Laatst werden in 'Nova' de preken uitgezonden van imams die gelovigen opriepen tegen Bush te vechten omdat Allah hen zou steunen. Daar lach ik om. Wat een zielig wereldbeeld hebben die mannen toch... Alsof God iets met al die oorlogen te maken zou willen hebben. Ten tijde van de oorlog in Joegoslavië heb ik God ook om een vliegtuig gevraagd -zo'n toestel uit Hollywood waarmee je de vijand verslaat zonder zelf ooit neer te storten- maar inmiddels heb ik die naïeve beelden ver achter me gelaten. Ja, ik ben veranderd -volgens de profeet verandert je hart 70000 keer per dag- maar ik heb nog nooit, niet één seconde, aan Zijn bestaan getwijfeld. Ik geloof dat Allah ons hersenen heeft gegeven en een vrije wil om ons leven in te richten zoals wij dat goed dunken. Je kunt alle kanten op, maar je zult later wel rekenschap af moeten leggen. Van alles wat wij doen wordt een keurige administratie bijgehouden. Op de dag des oordeels wordt alles, goed en kwaad, gewogen. Hoe hel en hemel eruitzien, is niet zo interessant. Er zijn wel beschrijvingen van, maar ik vind het belangrijker na te denken over hoe ik goed moet leven dan te fantaseren over de plaats waar ik straks terecht zal komen.''

2.Gij zult u geen gesneden beeld maken noch enige gestalte van wat boven in de hemel, noch van wat beneden op de aarde, noch van wat in de wateren onder de aarde is
,,Ik geloof dat Mammon de grootste afgod is. Alles draait om geld. Zelfs op 11 september liet CNN onder die vreselijke beelden van de aanslagen op de Twin Towers nog het bandje lopen waarop de beursberichten werden doorgegeven. Martin K., die moordenaar, exploiteert vanuit zijn cel een website waarop je, tegen vergoeding, mag zien hoe hij zijn slachtoffer heeft verminkt. Alles is te koop. We leven in een amorele maatschappij en het lijkt almaar erger te worden... hoe we hier uit komen? We kunnen niet zonder religie, zonder overtuiging of geloof. Voor de een is het de islam, voor de ander de sociaal-democratie, het christendom of het humanisme. We moeten een aantal universele waarden staande zien te houden. Het zijn juist de mensen die zich niets van moraal of ethiek aantrekken die de wereld zo gevaarlijk maken. Ja, je hebt gelijk: fundamentalisten zeggen ook vanuit hun geloof te handelen, maar zij gebruiken religie als politiek instrument. Hun strijd heeft niets met God te maken. De naam van Allah wordt overal misbruikt. Heb je die beelden gezien van de verkoolde lijken die door Falloedja werden gesleept? Dat zijn ook moslims geweest... op zulke momenten voel ik mij verslagen. Ik zit te janken bij de televisie, echt waar... Het zijn zware tijden, dat geef ik toe, maar ik ga niet bij de pakken neerzitten. Ik ben een moslim. Een moslim kan niet leven zonder hoop. Sterker nog: het opgeven van de hoop wordt als een zonde uitgelegd.''

3.Gij zult de naam van de Here, uw God, niet ijdel gebruiken
,,Ayaan Hirsi Ali was niet de eerste die iets naars riep over de profeet. In de tiende eeuw waren er al moslims die cabaret maakten op basis van wat zij 'oudewijvenverhalen' uit de Koran noemden, maar je denkt toch niet dat over één van hen ooit een fatwah is uitgesproken? Dat stoort mij in de huidige discussies over de islam nog het meest: iedereen, moslims en niet-moslims, bedient zich van clichés. Ja, de islamitische wereld loopt achter, maar in 830 waren in het huidige Bagdad al debatcentra waar gelovigen en niet-gelovigen met elkaar in discussie gingen. Toen waren moslims niet bang om van een ander te leren. Ze redeneerden vanuit zelfvertrouwen, vanuit sterkte. Ze vertaalden boeken, ze waren nieuwsgierig. Nu is het de angst die regeert. Iedereen is de vijand. Niemand is te vertrouwen. Er hoeft maar iemand iets vervelends over de islam te roepen of de moslims zijn gekwetst. Bij het minste of geringste wordt om de toorn van Allah gesmeekt. En dan denk ik: wie is hier nou je gids? Als je zoveel om de profeet geeft, waarom volg je hem dan niet in zijn gedrag? Je kunt wel in zo'n jurk gaan lopen, een lange baard dragen en op een stukje hout kauwen omdat de profeet ooit gezegd heeft dat zoiets hygiënisch is, maar wat heeft dat allemaal nog met het geloof te maken? Veel moslims proberen van de profeet een bovenmenselijk wezen te maken, maar dat is onzin. De profeet was een mens. Hij kon lachen, hij kon huilen, hij kon ruzie maken met zijn vrouw. De profeet is iemand op wie je kritiek mag hebben. Sommigen van zijn metgezellen hebben ook kritiek gegeven wanneer het ging om zijn persoonlijke beslissingen waar geen openbaring tegenover stond. Dat betekent overigens niet dat je geen au mag roepen als iemand je schopt. Het doet pijn als Ayaan Hirsi Ali beweert dat hij een perverse tiran en een pedofiel was, al zegt het meer over Ayaan dan over de profeet. Mijn liefde voor de profeet is er in ieder geval niet minder door geworden.''

4.Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt, zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de Here uw God, dan zult gij geen werk doen
,,Eigenlijk zou je iedere dag een beetje rust moeten nemen, maar ik geef toe dat ik daar ook niet aan toe kom. De luxe om de lasten te verdelen ontbreekt bij Milli Görüs. De kloof tussen onze gemeenschap -met weinig opleiding, weinig ervaring in een stedelijke omgeving- en de superontwikkelde samenleving is zo groot, dat ik voortdurend overal moet opdraven om dingen uit te leggen. Ik voel me haast verplicht om iedere uitnodiging aan te nemen en maak zo dagen van tien, twaalf uur. Ja, dat gaat ten koste van mijn gezin. We hebben drie kinderen. Twee van hen zijn verstandelijk en lichamelijk gehandicapt. Ze wonen thuis. Ik probeer de weekenden vrij te houden om voor hen te zorgen, zodat mijn vrouw even kan doen wat ze wil.''

5.Eer uw vader en uw moeder
,,Mijn vader ging naar Nederland toen ik vijf was. Ik herinner me niets van zijn vertrek. Op een dag was hij weg. Misschien dat ik, als oudste van vijf kinderen, sneller volwassen werd. Ongemerkt nam ik taken van hem over. Toen hij drie jaar later voor de eerste keer terugkwam, voelde ik mij totaal van hem vervreemd. Ik durfde niet eens bij hem op schoot te gaan zitten. Een van mijn zussen -ze is inmiddels overleden -heeft nooit samen met hem aan tafel willen zitten. Ze at altijd apart. Zo erg heb ik er niet onder geleden, maar ik moest, toen ik in 1982 naar Nederland ging, wel mijn relatie met hem helemaal opnieuw opbouwen. Ik weet nog dat hij mij 's avonds laat glaasjes melk kwam brengen omdat hij vond dat ik te mager was: 'drink maar op, jongen'. Ik ben eigenlijk altijd trots op hem geweest. Die man heeft twintig, dertig jaar lang afstand genomen van zijn vrouw, zijn gezin. Hij heeft dat gedaan om ons, zijn kinderen, een betere toekomst te geven. Maar daar zit ook meteen de moeilijkheid: voor hem telt vooral de materiële ontwikkeling. Hij wil graag dat ik een huis in Turkije koop, terwijl ik liever in mezelf investeer. Over het begrip zelfontplooiing valt met hem niet te discussiëren. Het is sowieso erg moeilijk om met hem in discussie te gaan. Ik neem me iedere keer voor hem met rust te laten, maar na vijf minuten hou ik het niet meer. Zeker als het over de islam gaat. Hij vindt mij te verlicht. Ik vind hem te ouderwets. Toch is liefde het eerste woord wat in mij opkomt als ik aan hem denk. Ik weet dat hij niet anders kan, hij maakt deel uit van een andere generatie. Bovendien geloof ik dat hij, stiekem, ook wel trots is op het rebelse gedrag van zijn zoon.
Mijn relatie met mijn moeder is van een heel andere orde. Ik voel me vooral verantwoordelijk voor haar. Ik zie weer voor me hoe we jarenlang, met z'n allen, het grote bed deelden. Hoe ik naar mijn tante holde omdat mijn moeder ging bevallen en mijn zusje al geboren was toen we terugkwamen. Ze deed eigenlijk alles alleen. Onze geboortes werden niet eens geregistreerd; ze beviel tussen de bedrijven door. Ik ben volgens de burgerlijke stand op 1 januari 1962 geboren. Dat klopt niet, maar op welke dag ik dan wel ben geboren weet niemand meer. Mijn moeder heeft altijd een zwaar leven gehad. Ze heeft een schoonfamilie die zich overal mee bemoeit en in discussies telt haar mening niet. Mijn vader vindt dat vrouwen een toontje lager moeten zingen, of misschien zelfs hun mond helemaal niet open moeten doen. Mijn moeder nodigt, door zich niet te verzetten, anderen haast uit haar te schoppen. Ze heeft nooit geleerd voor zichzelf op te komen. Daarom doe ik het, voor haar.''

6.Gij zult niet doodslaan
,,Ik vraag Allah iedere dag of Hij mijn twee kinderen -als ze heel erg gaan lijden- wil laten ophouden met ademen. Ze kunnen niet praten. Ze kunnen niet zeggen waar het zeer doet of waar ze naar verlangen. We hebben alleen oogcontact en ik heb geen idee wat er tot hen doordringt. Ze zijn nu vijf en veertien. We weten niet hoe lang ze nog zullen leven. We weten zelfs niet wat hen mankeert. Daarom vraag ik Allah of zij uit hun lijden verlost mogen worden, alles lijkt me beter dan een leven aan draden en slangen.
Ik kan me voorstellen dat ik uiteindelijk voor euthanasie zou kiezen, al is het volgens de Koran niet toegestaan. Ik zou daarmee bewust afwijken van de voorschriften en de consequenties van mijn gedrag aanvaarden. Wat die zijn? Dat weet ik niet. Dat zie ik straks wel. Ik probeer het goede te doen en ik wil niet bij iedere beslissing die ik neem bedenken hoe groot de eventuele straf zou kunnen zijn.
Ik geloof ook niet dat God mij dit heeft aangedaan; dat Hij ons met opzet twee gehandicapte kinderen heeft gegeven. Dat zijn autonome processen. God is niet iemand die in een controlekamer zit en op allerlei knopjes drukt. De ziekte van mijn kinderen is een kwestie van verkeerde cellen. Daar zit geen goddelijke gedachte achter - waarmee ik overigens niet beweer dat God er niet van weet. Hij weet alles, maar ik geloof niet dat Hij zich op die manier met ons bemoeit. Alsof vaak bidden en veel vasten beloond zou kunnen worden. Het enige dat ik kan doen is Hem vragen of Hij mij geen last wil geven die ik niet kan dragen. Dat gebed is tot op heden verhoord.''

7.Gij zult niet echtbreken
,,Voor een gearrangeerd huwelijk ben ik veel te arrogant. Zij was gewoon de ware. Ik heb nooit een ander gehad. We zijn allebei als maagd het huwelijk ingegaan. Voorbeeldig? Ja, ik vind van wel. Ik ben gelukkig. Ik kom niets tekort. In het Westen wordt alles, ook het seksleven, door een wetenschappelijke bril bekeken. Ik word gek van al die onderzoeken: hoe vaak doen we het? Een keer per week? Twee keer per week? Hebben die mensen niets beters te doen? Je zou op den duur nog gaan geloven dat er iets mis met je huwelijk als je niet doet wat er in zo'n artikel staat. Liefde heeft volgens mij niets met wetenschap te maken. Natuurlijk zie ik wel eens een vrouw die mij bevalt; schoonheid trekt altijd aandacht. Ik kan ook gefascineerd raken door een mooie auto. Het is misschien een ongelukkige vergelijking, maar het principe is hetzelfde: 't is prachtig, maar niet van mij. Ik ben trouw, ik doe mijn best voor ons huwelijk, maar dat wil niet zeggen dat ik tegen echtscheiding ben. Soms is het beter om uit elkaar te gaan. Voor de islam is echtscheiding een doodnormale zaak. Voor veel moslims helaas niet.''

8.Gij zult niet stelen
,,Ik kom wel eens moslims tegen die vinden dat dieven strenger moeten worden gestraft. Wie steelt, verliest zijn handen - dat staat immers in de Koran. Als ik vraag hoe het komt dat je nergens, zelfs niet in islamitische landen, mensen zonder handen ziet lopen, antwoorden ze: 'Ja, dat zijn zwakke moslims, ze durven het vonnis niet uit te voeren'. Daar geloof ik helemaal niets van. Volgens mij worden er geen handen meer afgehakt, omdat iedereen weet dat die tekst niet letterlijk moet worden genomen. Het is een straf uit een andere tijd. In Europa worden dieven toch ook niet meer door twee paarden uit elkaar getrokken? Het probleem van de islamitische gemeenschap is dat de traditie van het interpreteren -wat wij Ijtihad noemen- sinds de 13de eeuw niet meer wordt toegepast. Door een uitspraak van een politieke leider in die tijd -'de poorten van Ijtihad zijn dicht'- roepen de moslim nu nog steeds dat er niets meer valt te duiden. Het staat er toch? Zo is het. Hier mogen we niet van afwijken. Terwijl moslims vroeger niets anders deden. Op iedere regel volgt een uitzondering. Dat is nou juist het mooie van de islam. Ik wil dat moslims hun geloof weer serieus gaan nemen. Durf na te denken, durf vragen te stellen, durf verantwoordelijkheid te nemen. Leun niet op boeken zoals 'De weg van de moslim' waarin wordt opgeroepen homoseksuelen te doden en de gewapende strijd tegen ongelovigen aan te gaan. Die boeken zijn geschreven in andere tijden, onder andere omstandigheden. De islam is niet tijdloos, dat is onzin. Als de islam tijdloos is, waarom zijn er zoveel tafsier -exegese-boeken- geschreven? We leven nu, hier, in deze democratie. De poorten van de Ijtihad moeten weer geopend worden.''

9.Gij zult geen valse getuigenissen spreken tegen uw naaste
,,Ik maak vaak mensen boos met mijn manier van optreden, maar ik ben niet bereid om wat ik denk te verzwijgen, of om te buigen. Er zijn al genoeg mensen die om de hete brij heen draaien. Ik word niet altijd goed begrepen. Als ik het gedrag van een moslim bekritiseer, denkt men dat ik daarmee het gedrag van de niet-moslim goedkeur. Dat is niet zo. Wat ik wil zeggen is: we moeten ons richten op zaken waar we invloed op kunnen uitoefenen en geen tijd verprutsen aan dingen die we toch niet kunt veranderen. De eerste reactie is: waarom schopt u zo? Pas later, als ze alleen zijn met Allah, zullen ze nadenken en toegeven dat ik toch wel gelijk heb gehad.''

10.Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn rund, noch zijn ezel, noch iets dat van uw naaste is
,,Je kunt mijn inzet voor de islamitische gemeenschap niet los zien van mijn persoonlijke begeerten. Het is niet zomaar 'een zaak'. Als het ons lukt om een nieuwe stroming op gang te brengen, kan dat de wereldvrede bevorderen. Het enige dat ik voor mezelf verlang, is af en toe naar Mekka te kunnen gaan. Als ik de Kaäba aanraak, gaat er van alles door mij heen. Het is een fysieke sensatie: mijn hartslag gaat omhoog, ik ga trillen, zweten, huilen... Daar voel ik mij het dichtst bij Allah. Nee, ik wil niet in Mekka wonen. Ik merkte, toen ik voor een tweede keer ging, dat mijn gevoelens minder heftig waren. Ik betrapte mezelf erop dat ik die keer oog had voor wat er in de winkels rondom de Kaäba te koop was. Het moet bijzonder blijven. Even de accu opladen en dan weer naar huis.''

Zijn moslims pas acceptabel als ze vrijzinnig worden?

2004-03-19T23:30:00.000Z

Haci Karacaer - Trouw, 19 maart 2004

Haci Karacaer is directeur van moskeevereniging Milli Görüs Nederland.
Toen ze de politiek betrad, gaf ik Ayaan Hirsi Ali meteen het voordeel van de twijfel. Ik houd van mensen die hun nek uitsteken. Ze liet oprechte nieuwsgierigheid zien, op bezoek bij onze vrouwenfederatie; zwaar gesluierde vrouwen die met beide benen in de samenleving staan. De open brief aan Job Cohen brengt me aan het twijfelen.
Ayaan verwijt de Amsterdamse burgemeester het klassieke pragmatische denken van een bestuurder. 'Ware' moslims zouden dat spel niet willen meespelen. Degenen die het voor het zeggen hebben in de moskeeën zouden 'diametraal tegenovergestelde opvattingen hebben'. Ik geef toe, er lopen idioten rond. Maar om nou alle moslims over één kam te scheren?
Het lijkt erop alsof in Den Haag een collectieve gekte is uitgebroken. Kan niet schelen wat de onderwijsinspectie meldt: islamitische scholen leiden tot terrorisme. Kan niet schelen wat er in de vrijdagpreek wordt gezegd (over de gelijke rechten en plichten van man en vrouw), imams roepen op tot de djihad. Kan niet schelen wat de AIVD zegt over verontwaardigde jongeren die zich buitengesloten voelen (wat klopt): ze trekken massaal naar Al-Kaida (wat niet klopt). Een tiental heethoofden op een miljoen moslims lijkt me én geen beste score voor die rekruteerders én niet bepaald een bedreiging voor de rechtsstaat of de wereldvrede.
Als Hirsi Ali stelt dat het verhaal van de rechtsstaat ingewikkelder is dan dat van de djihad, dan heeft ze gelijk. Onze achterban bestaat goeddeels uit laag opgeleide, niet zo succesvolle mensen. Daarom ook houden we dat moeilijke verhaal van de rechtsstaat week na week in onze moskeeën, in onze vrouwenverenigingen en jongerenorganisaties. Daarom zijn praktische bestuurders als Job Cohen zo welkom bij ons. Daarom ook sturen we onze imams op inburgeringcursus.
Ik vraag me af of we pas acceptabel zijn voor de VVD als we ons geloof vaarwel zeggen. Moeten we eerst vrijzinnig worden? Wij zijn geen gastarbeiders en al helemaal geen gast. We zijn Nederlanders. Het is waar dat onze ouders pas hier kennis hebben gemaakt met de westerse democratie. Dat wil niet zeggen dat we die niet in haar volle omvang omarmen. Wij zullen de waarden van de rechtsorde beschermen. Burgerrechten zijn ons heilig, ook de onze. Kortom, dames en heren van de liberale djihad, wij lusten jullie 'rauw', om maar eens bij de liberale powertalk te blijven.
Afshin Ellian heeft gelijk als hij zegt: 'Ik denk niet dat djihadisten mijn stukjes lezen'. Maar die jongeren lezen wel Metro en Spits en kijken naar het nieuws. Ze worden wel door buschauffeurs en voorbijgangers uitgemaakt voor alles wat vies en voos is. En het maakt wel degelijk uit hoe de boodschap gebracht wordt. Wethouders die het over kut-Marokkanen hebben, fractievoorzitters die ze willen kielhalen, kamerleden die meisjes met hoofddoekjes 'rauw' lusten, zetten een toon, die van 'oprotten met jullie'.
We willen niets liever dan inburgeren, maar dag in dag uit de hoek ingetimmerd worden door de nieuwe dapperheid van het postfortuynisme vindt niemand leuk. Het totale gebrek aan omgangsvormen maakt het integratiediscours tot een mislukking. Ik ben overtuigd van de goede bedoelingen van Hirsi Ali, maar het is de verpakking die ze onverteerbaar maakt.

Hollands Dagboek: Haci Karacaer

2003-09-27T17:36:00.000+01:00

Haci Karacaer - 27 september 2003

Op uitnodiging van de Amerikaanse ambassade reist Haci Karacaer (1962) drie weken door de VS. Met zes jonge Nederlandse moslims bezoekt hij moskeeën, immigratie- en integratieprojecten. Karacaer is leider van de Turkse moslimbeweging Milli Görüs. `Islamitische identiteit is hier geen excuus om je te isoleren, maar een inspiratiebron.'
Woensdag 17 september
Om 9 uur stappen wij de bus in die gedurende de reis voor ons is geregeld. Ook hebben wij een gids. Hij is 24 uur met ons op pad en Bush-fan. Dit leidt tot felle discussies in de groep. Maar de ochtend begon met raï-muziek in de bus, waarop sommigen spontaan beginnen te dansen. Automobilisten rijden ons vol verbazing voorbij.
Bestemming is het Witte Huis. Wij praten na een strenge beveiligingscontrole met mevrouw Sullivan, directeur van het door president Bush opgerichte Office of Faith-based and community initiatives. Mevrouw is een theologe. Onze religieuze organisaties financieren belangrijke sociale projecten in steden en op het plattteland, vertelt zij, maar worden desondanks toch uitgesloten van overheidssteun omdat zij religieus zijn.
Amerika kent ook de scheiding van kerk en staat. Het perspectief is verschillend. In Europa zijn er de burgers die tegen de kerk in opstand zijn gekomen en hun burgelijke vrijheden hebben gekregen. In Amerika willen de religieuze gemeenschappen niets met de staat te maken hebben. Dit komt natuurlijk doordat vele landen in Europa een staatskerk/religie hebben. Terwijl wij in Nederland een verhitte discussie voeren over het hoofddoekje in de rechtszaal, kunnen in dit land rechters een kruis of een keppel dragen zonder met die religieuze symbolen partijdigheid uit te dragen.
Na de lunch gaan we naar het ministerie van Buitenlandse Zaken. De bewaking is opnieuw zeer streng, we moeten door een dubbele controle heen. Binnen praten we met een dozijn beleidsmakers van Buitenlandse Zaken over twee thema's: vrijheid van religie en het (nieuwe) Midden-Oostenbeleid van Amerika. Rode draad tijdens de gesprekken blijft 11 september 2001. Volgens de mensen van Buitenlandse Zaken is `de zaak aan het normaliseren': mensen durven weer kritisch te zijn over overheidsmaatregelen.
Onze minibus brengt ons daarna naar een Amerikaanse versie van VluchtelingenWerk. Dames vertellen vreselijke verhalen. Bijvoorbeeld dat asielzoekers soms in bewaring worden gesteld en jaren vastzitten. Die vrouwen zijn gefrustreerde oude marxisten, zegt de gids na afloop. Tijd om te eten, dus zoeken we een eetgelegenheid. Dat duurt een kwartier. Wij zijn moslims, dus moeten we halal eten. Maar wat voor de een halal is, is voor de volgende nog niet genoeg halal.
Donderdag
Gisteravond reisden wij per trein naar New York. Daar verblijven we in het zeer luxe Millenium Hilton naast Ground Zero. We hebben allemaal een kamer met prachtig uitzicht op Ground Zero. Een deel van de groep vindt dit meer dan toeval. Men denkt dat de Amerikanen dit bewust hebben gedaan om ons met Ground Zero te confronteren. Ik persoonlijk vind dat een behoorlijk overdreven reactie. Het is een raar gevoel. Je kijkt naar een bouwput wetende dat daar twee mooie en hoge gebouwen stonden.
Vandaag bezoeken we twee universiteiten. Rutgers is een staatsuniversiteit van New Jersey met protestants-christelijke wortels in Nederland. Op een rare manier krijgen wij steeds met Nederland of linken ermee te maken. Zo liepen we in de trein van Washington naar New York een Amerikaan tegen het lijf die in Leiden een film wil opnemen over Freud en Mahler.
De zwarte directeur van Rutgers University deed een opvallende uitspraak: ,,Diversiteit betekent voor mij conflict. Van conflicten moeten wij leren met elkaar omgaan. Diversiteit is geen paradijs.' Ook een moslimstudente deed haar verhaal, ze had op een islamitische school gezeten. ,,Ik had geen ervaring met diversiteit, ik werd hier geconfronteerd met alle anderen culturen.' Dat is nou precies waarom ik blijf pleiten voor gemengde scholen. De missie van de universiteit was ook bijzonder. Men praat over `one civility', een wereldgemeenschap.
We hebben zowel op de heen- als op de terugweg weer discussie met onze gids. Hij is een fervent voorstander van privé-scholen. Geen openbare scholen. Geef iedereen een voucher en dan mogen zij zelf kiezen naar welke school zij gaan. Dat komt goed uit, want we gaan nu een privé-universiteit bezoeken. De voorzitter is tevens voorzitter van de onderzoekscomissie van `9/11'. Hij is de voormalige gouverneur van New Jersey, heet Tom Keen, en is Republikein met een Democratenhart. Een beetje Hans Dijkstal. Hij beantwoordt al onze vragen over 11 september zonder opgewonden te raken. Hij vertelt dat hij in mei met zijn rapport komt. Ze doen onderzoek naar de historie van Al-Qaeda, immigratie en financiën.
Ten aanzien van de universiteit is zijn adagium: kleinere klassen, en zet iedereen voor de klas, dus ook de president van de universiteit. Meer en beter lesgeven. En meer vrouwen. Weer ontmoeten wij een Nederlander, professor, die in Groningen is geboren maar nu hier in New Jersey lesgeeft. Hij voelt zich een Amerikaan. Een andere zwarte hoogleraar zegt: ,,Wij moeten leren leven met de `witten', wij zullen hun manieren moeten leren. Want zij leren onze manieren toch niet. Maar we moeten eigen manieren ook kennen.'
Eten op een terras op de grens van China Town en Little Italy. Daarna bezoeken we Times Square. We gaan naar de film, S.W.A.T., Special Weapons And Tactics. De taxichauffeur bekeek in de dezelfde bioscoop dezelfde film en vertelt vrolijk: ,,Ik heb veel gedronken.' Desondanks arriveren we veilig bij het hotel.
Vrijdag
Ons eerste bezoek vandaag in New York is aan het International Refugee Center (IRC). We hebben een gesprek met drie dames en een heer. Zij beginnen hun inleiding met `wij zijn er trots op dat wij een immigratieland zijn'. Dat ontkennen we al jaren in Nederland. Ander verschil met Nederland is dat Amerikanen met elke vluchteling een gesprek hebben. Er zijn tien organisaties die zich hiermee bezig houden. Hierdoor ontstaat er diversiteit in aanpak, zij zijn verantwoordelijk voor de inburgering van de immigranten. Zij spreiden ze ook over het land, al naar gelang er banen zijn. Want werk staat voorop: 98 procent van immigranten vindt na 180 dagen werk.
Hierna gaan we met onze minibus naar het VN-hoofdkwartier. Daar hebben we een gesprek met een Franstalige Canadees. 's Avonds eten we in een Turks restaurant, Dervis. Een succes, ook omdat we met `normaal' bestek aten. Sinds we hier zijn, hebben we steeds met plastic bestek moeten eten, zelfs in de kantine van de Senaat. Milieubewustzijn is hier geen gemeengoed. In Manhattan zagen we een stuk of 25 limousines met draaiende motor op hun baas wachten. Na het eten ontvangen we de rekening: wie betaalt hoe veel? Na het eten gaan we naar Broadway om naar Moving Out te kijken, mijn eerste live musical. Om 23 uur nemen we met zijn allen een kijkje in de Whisky-discobar. Ik ben na 5 minuten weer vertrokken: het is niet een omgeving waar ik me prettig voel.
Een bijzondere ervaring was ons vrijdagmiddaggebed in een moskee in Manhattan. De moskee was in een gebouw dat duidelijk al jaren niet was onderhouden. De preek was in het Engels en Arabisch. De imam sprak over homoseksualiteit, over buitenechtelijke relaties. Hij legde een verband tussen de hedonistische levenswijze en de orkaan Isabel. ,,Negentig procent van deze staat heeft buitenechtelijke relaties, mannen zoenen mannen op straat, vind je het raar dat de orkanen komen?' Sindsdien gaan onze gesprekken elke keer over de orkaan. Als iemand van ons iets zegt wat controversieel is zeggen we: jij krijgt een orkaan over je heen. We hebben er veel om gelachen en we lachen er nog om, maar eigenlijk is het heel erg triest. De imams ontlopen elkaar qua niveau niet veel, waar ze ook aan het werk zijn.
Zaterdag
Vandaag staat een stadstoer gepland. Onze nieuwe gids Steve Freij verrast ons door Nederlands te gaan spreken. Hij is in Amerika geboren. Zijn ouders komen uit Delft. Ik dacht: dit is mijn kans om hem de vraag voor te leggen die wij vaak in Nederland krijgen. Wat voel je je nu: een Amerikaan of een Nederlander? Amerikaan, antwoordt hij zonder aarzelen. Maar zijn ouders hadden hem Nederlands geleerd. Goed, even later krijgen we te horen dat onze minibus pech heeft en dat het bedrijf geen andere bus kan regelen. Wel is er de mogelijkheid om met een Kroatische groep mee te gaan. Na enige aarzeling besluiten we mee te gaan. Onderweg zijn wij in de buurt van een Islamic center uitgestapt. We gaan naar de moskee om te bidden. Moskeeën in Amerika zijn doorgaans niet zo vol. Wel op vrijdagmiddag. Een van ons heeft een kaart van New York bij zich. Hij vindt dat de gebedsrichting niet klopt.
Wij stappen op een man af en leggen hem ons probleem voor. ,,Het is goed, broeder. Maak je geen zorgen. Belangrijke mensen hebben deze moskee gebouwd, en die ligt zonder twijfel goed.' Hij zegt dat met een gezichtsuitdrukking van: `wat een snotneuzen'. Wij bidden hier al jaren en zij komen from nowhere om ons te vertellen dat we ons steeds naar de verkeerde richting hebben gericht.
We hebben de metro genomen naar ons hotel. Ook opmerkelijk in de VS: publieke goederen worden beter onderhouden of beschermd dan in Nederland. Weinig sporen van vandalisme, zoals graffiti.
Zondag
Na anderhalf uur vliegen zijn we in Cincinnati. Om 16.00 uur rijden we in onze minibus de stad in. Net op dat moment steekt een hele horde mensen de straat over. Een American football-wedstrijd is afgelopen. Maar er is helemaal geen spanning en geen politie te bekennen. Mensen lopen heel vriendelijk door elkaar. Ook opvallend veel vrouwen en mensen op leeftijd. Ongeveer 200 meter verderop ligt er nog een honkbalstadion. Cincinnati is van oorsprong een stad van Duitse migranten. Ze vieren hier nu oktoberfeest. Er wordt daar veel gedronken, gegeten en gedanst. Bierglazen zijn, zoals in Duitsland, zeer groot. In Amerika wordt alle drank in gigantische glazen aangeboden en met veel ijs. Water krijg je overal ongevraagd geserveerd, altijd met ijs. Een glas cola wordt met een slang gevuld, zoals je een auto voltankt.
Maandag
Bij het National Underground Railroad Freedom Center worden we opgevangen door mevrouw Naomi Nelson, de director of education. Er werken bijna alleen `zwarten'. Wij pakken de lift. Boven kijken we uit op het nieuwe museum dat in aanbouw is aan de voet van de brug die Kentucky en Cincinnati met elkaar verbindt. Deze brug is ook de route geweest van de slaven die op zoek waren naar vrijheid. Terwijl in Kentucky volop slavernij was, was die in Cincinnati afgeschaft. Dus velen hebben geprobeerd om de Ohio-rivier over te steken. Sommigen zijn verdronken, anderen zijn gepakt of vermoord.
We vragen mevrouw Nelson of het waar is dat zwarten bezig zijn om een claim in te dienen, zoals de joden hebben gedaan. Ja, zegt ze, en men dient ook te betalen omdat slavernij bij uitstek een economische activiteit was. Vele mensen zijn er rijk door geworden.
Na de lunch ontmoeten we de liberale rabbi Abie Ingber, een geweldige man. Iedereen van ons was direct verliefd. Een echte verteller. Zijn organisatie heet Hillel Jewish Student Center. Hij heeft een kleine synagoge in het studentencentrum. Zijn synagoge bevat elementen uit allerlei synagogen uit de hele wereld, ieder met een eigen verhaal, zegt hij. Hij heeft leerlingen van overal, dus wil hij een verhaal kunnen vertellen dat de leerling herkent. Zijn passie voor interreligieuze en niet-religieuze dialoog is hartverwarmend. Ik zou graag willen dat alle geestelijke leiders zo waren. Het is een schril contrast met de imam in New York. Maar ik moet ook bekennen dat ik ook in Nederland imams ken die niet zo gepassioneerd zijn als deze rabbi.
Hierna gaan we naar het politiebureau om over de rassenrellen te spreken. De politieagent heeft een presentatie van vier uur, maar voor ons maakt hij er 1,5 uur van. We krijgen beeld- en af en toe geluidsmateriaal te zien en te horen. De politie heeft vanaf 1994 tot 2001 15 zwarten vermoord. Na de laatste ontstonden de rellen. Op een gegeven moment hadden we een discussie die lijkt op het discussie die we naar aanleiding van het schietincident op het Mercatorplein hebben gevoerd. Waarom zijn het steeds zwarten?
We gaan naar een restaurant met twaalf televisies en een groot scherm. Mensen kunnen eten en naar honkbal of een andere sport kijken. Als je colaglas leeg is, wordt het gewoon weer gevuld. Hetzelfde geldt voor koffie. Een van ons had koffie én cola. De bediende vraagt: welke moet ik nog een keer vullen? Beide, zegt de Nederlander. Als het maar gratis is.
Dinsdag 23 september
Ik moet het vandaag zonder ontbijt doen omdat ik me heb verslapen. Alternatief is niet meegaan, maar dat wil ik niet. We gaan naar het Islamic Center of Greater Cincinnati, een complex langs de snelweg, zoals de moskee in Zaandam. Alleen deze is veel groter en mooier.
Het complex ligt aan het eind van een villawijk. In vergelijking met Nederland staat er geen horde mannen in en om het gebouw. Alles is ruim opgezet. Mooie ruime gebouwen, een parkeerplaats, een kleuter- en basisschool. Klassen van gemiddeld tien kinderen. Het gebouw staat er pas drie jaar. Alles is pico bello. Anders dan op onze islamitische scholen kunnen kinderen hier tekenen, foto's maken, mensen afbeelden. Jongens en meisjes door elkaar. Zij hebben vorig jaar zelfs niet-moslimkinderen gehad. Docenten zijn zeer divers, moslim en niet-moslim, met hoofddoek en zonder hoofddoek. Belangrijkste is de sfeer, die is hier zeer open. Islamitische identiteit hier is geen excuus om je te isoleren, maar een inspiratiebron. De gemeenschap hierachter is zeer ontwikkeld.
Mensen hebben het hele centrum zelf betaald. In het bestuur van het centrum zit ook een niet-moslim. De buurt had aanvankelijk moeite met de komst van het islamitisch centrum, maar nu hebben ze goed contact met de buurt, vertelt de voorzitter. Na 11 september kwamen ook dreigementen binnen. De politie heeft een maand lang wacht gehouden. Wat mij onzettend beroerde is dat zij geen aparte ingang voor de vrouwen hebben. De moskee heeft een ingang en een uitgang voor zowel mannen als vrouwen. Ik vind het geweldig. En de vrouwen blijken zeer divers. Zeer modern, echt super opgemaakt, en zeer traditioneel gekleed. Maar allemaal zeer hoog opgeleid en geëmancipeerd. Het zijn geen vrouwen die zich door de mannen de wet laten voorschrijven.
Samen gaan we naar hun educatiecentrum. In de bouwconstructie van de zaal zijn kruisen te zien waar kroonluchters hangen. Eigenlijk zijn het vier raampjes naast elkaar waardoor een kruis ontstaat. Dus ik riep direct: ,,In Nederland zouden we hierover direct problemen maken.' Deze mensen hebben er helemaal geen last van, zij ontlenen hun identiteit niet aan ,,uiterlijke vroomheid'.
Hier krijgen wij een presentatie van de voorzitter van de vrouwen. Wat ik overhoud: de islam wordt bijna altijd met de Arabieren en het Midden-Oosten vereenzelvigd. De werkelijkheid is dat maar 18 procent van de moslims in het Midden-Oosten woont en Arabier is. Een andere zin die ik heb onthouden is: ,,You can look different and still be a good American.' Ik ben het er van harte mee eens. ,,Als wij in Nederland zouden zeggen dat wij Nederlandse moslims zijn, zullen de Nederlanders zeggen: neen, jullie zijn Marokkanen met een Nederlandse paspoort', zegt een van ons. Ik ben het daar niet mee eens. Ik denk dat dit eerder een projectie van onszelf is dan dat Nederlanders dit werkelijk zullen zeggen. Bovendien denk ik dat het ene het andere versterkt. Doordat wij denken dat we niet worden geaccepteerd, wat voor een deel wel zo is, gedragen we ons als niet-Nederlander waardoor de Nederlander ons ook niet ziet als Nederlander. En het gaat maar zo door.

We moeten de verhalen uit ons verleden delen

2003-05-05T17:38:00.000+01:00

Haci Karacaer - NRC Handelsblad, 5 mei 2003

Vier mei heeft me nooit iets gezegd. Ik bedoel, het kwam niet vanzelf. Het was niet iets van mij, ik werd er buiten gehouden. Vier mei was van de Hollanders en op vijf mei werd ik gedoogd omdat multiculti de erfenis was van vier mei, van de Tweede Wereldoorlog. Nooit meer oorlog, nooit meer rassenhaat, dat soort dingen.
Vier mei heeft me nooit iets gezegd. Ik bedoel, ik heb nooit gesnapt hoe je de ontelbare slachtoffers van een misdadige overvaller op één lijn kunt herdenken met de soldaten die je zelf de dood hebt ingestuurd in de nadagen van je kolonialisme.
Vier mei heeft me nooit iets gezegd. Ik bedoel, tot het moment dat ik sprak met de buurvrouw van driehoog die bij het piepkleine monumentje voor de Riva-garage een bosje tulpen neerlegde. Het was voor haar broer en voor haar buurmeisje die allebei niet waren teruggekomen. Toen zei vier mei me wat.
Wat zou vier mei me moeten zeggen? Ons onderwijs loopt achter. Zestig procent van onze schooljeugd heeft geen grootouders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. Of op een andere manier. In de bagage van Turkse jongeren is de slag om Gallipoli uit 1915 diep in het geheugen ingegrift. Honderdduizenden Turkse burgers en soldaten werden afgeslacht in een veldslag die de Engelsen en Duitsers op Turkse bodem wilden uitvechten. Wie heeft toen een poot voor ons uitgestoken? En toen in de wordingsgeschiedenis van het moderne Turkije er voor de Armeniërs geen plaats was: wie heeft toen een poot voor hen uitgestoken?
Ons onderwijs loopt achter. Wat leren we op school over de Marokkanen die hebben meegevochten in de Tweede Wereldoorlog en hun leven hebben gegeven voor de bevrijding van Europa? Bijna niemand weet dat er in Zeeland een militair kerkhof is waar deze Marokkaanse helden liggen begraven.
Ons onderwijs loopt achter. Wat leren we over Anton de Kom, de Surinaamse verzetsheld, die in een concentratiekamp is omgebracht?
We missen een gedeeld collectief geheugen en wat we ons collectief herinneren, herinneren we ons vanuit verschillende invalshoeken. Denk aan slavernij en kolonialisme. Wist u dat de grootvader van de huidige Marokkaanse koning, Mohammed V, in de Tweede Wereldoorlog zijn rug heel wat rechter heeft gehouden dan veel van de Europese leiders? Op straffe van een burgeroorlog weigerde hij de joodse burgers uit te leveren aan het collaborerende Franse Vichi-bewind.
Ja, vier mei zegt me wat. Ja, vier mei gaat over mensen die niet zijn teruggekomen. Over dromen die zijn verwoest. Over angsten die zijn gebleven. Over hooggeplaatsten die lafaards of meelopers bleken. Over gewone burgers die helden waren en dat met hun leven hebben moeten bekopen. Vier mei gaat over onze joodse medeburgers, die zijn weggevoerd en een lege plek in onze stad en in ons hart achterlieten. Vier mei gaat over de kleine Ali die zijn familie en zijn armen verloor in een oorlog die niet de zijne was. Vier mei gaat over kwetsbaar, over weerloos, over een weergaloze uitdaging.
Hebben we geleerd van het verleden? Hebben we antistoffen in onze hersenen die ons onmiddellijk alert maken als er tendensen de kop op steken die weer onderscheid willen maken naar ras, religie of seksuele voorkeur? Zijn we zover dat we kritisch durven nadenken over ons eigen verleden? Onze eigen oorlog in Indië, ons koloniale verleden en de slavernij? Niet vanwege de schuldvraag, maar vanwege de eerlijkheid ten opzichte van de komende generaties. Dat we met de hand op ons hart kunnen zeggen: we hebben er alles aan gedaan om de waarheid onder ogen te zien.
Ja, vier mei zegt me wat. De stilte van vier mei is een stilte waarin we de verhalen van ons verleden moeten delen. In de woorden van Leo Vroman:

Kom vanavond met verhalen
hoe de oorlog is verdwenen,
en herhaal ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.

Moslims past meer zelfkritiek

2002-06-15T23:53:00.000+01:00

Haci Karacaer - Trouw, 15 juni 2002

Het wordt tijd dat Turkse en Marokkaanse migranten hun stem verheffen tegen hun criminele landgenoten. De Nederlandse maatschappij is immers niet verantwoordelijk voor al hun tegenspoed. De Nederlanders op hun beurt moeten ophouden de islam te verketteren.
Het oordeel van de kiezer die op 15 mei de paarse coalitie naar huis stuurde en de Lijst Fortuyn 26 zetels bezorgde, was geen politiek oordeel. De stem voor het populisme is eerder een uitdrukking van angst voor de eigen ontworteling dan dat het een uitdrukking is van vreemdelingenhaat.
De Europese eenwording en de invoering van de euro hebben de kiezer weggejaagd uit het Vaterland richting Heimat. De 'Heimat', de eigen gemeenschap, is het laatste bastion tegen de wereld. En van de globalisering is de gekleurde buurman het meest tastbare, meest zichtbare bewijs. Deze fundamentele angst is overigens alleen nog maar versterkt door gebeurtenissen in het buitenland. 11 September bracht de oorlog wel heel dichtbij.
En daarmee komen we op de vraag of Nederland nu multicultureel is of niet. Of multiculti een wensdroom is, een realiteit, of een alibi om beestjes niet bij de naam te hoeven noemen. Wat maakt Nederland multicultureel? Het antwoord hierop moet van ons allen komen: hoe willen wij met elkaar samenleven? Als de aanwezigheid van culturele minderheden in Nederland als uitgangspunt wordt genomen, dan is Nederland inderdaad multicultureel. Maar hebben wij het over 'multiculturele gelijkheid', zoals hoogleraar politicologie Jos de Beus onlangs stelde, dan is Nederland nog lang geen multiculturele samenleving.
Een multiculturele samenleving, die eerder een salad bowl is dan een melting pot, is iets meer dan een multi-etnische samenleving. 'Multicultureel' vereist een sociale cohesie die verder gaat dan de eigen groep en die gedragen wordt door uiteenlopende groepen. Het is een samenleving waarin nieuwkomers duidelijk worden aangesproken op hun gedachtegoed, cultuur, gedrag en organisatie. Een samenleving, waarin van hen een bijdrage wordt gevraagd, maar die hen ook serieus neemt.
Dat laatste betekent dat hun culturele kapitaal niet wordt gezien als een snoepwinkel waaruit door de rest naar believen kan worden gegraaid ('ze kunnen zo lekker koken'), maar als een samenhangende, plurale identiteit, die individueel en in groepsverband kan bijdragen aan de versterking en weerbaarheid van de samenleving als geheel. Maar dan moeten ze wel aangesproken worden. De leidende cultuur versterkt zijn funderende waarden al eeuwenlang door de opname van nieuwe groepen, maar verzwakt die juist door mechanismen van uitsluiting. Mechanismen die door sommige nieuwkomers maar al te graag worden aangegrepen om juist niet op hun burgerschap aangesproken te hoeven worden en zich te kunnen zonnen in de schijn van slachtofferschap.
Een samenleving die durft te veranderen, durft problemen onder ogen te zien. Wie gaat Nederland vertellen dat het niet zonder migranten kan? Economisch, sociaal en cultureel hebben wij deze mensen nodig om ons te kunnen vernieuwen. Dat was vier eeuwen geleden zo, dat zal deze eeuw ook nog zo zijn.
De multiculturele samenleving is uiteraard geen paradijs waar duizend bloemen naast elkaar bloeien, maar ook niet de bron van alle ellende, zoals sommige partijgangers in de verkiezingstijd wisten te melden. Nederland is niet onleefbaar, maar kan wel degelijk leefbaarder gemaakt worden. Dat betekent niet meer van hetzelfde of vooral meer geld, maar kiezen voor vrouwen, jongeren en ouderen, voor vernieuwing en verandering, voor taal, cultuur en participatie. En vooral voor prestatie.
Laten wij ophouden om problemen van 'multiculti' alleen te verklaren uit achterstandsposities. Ik wil niet accepteren dat jonge Marokkanen en Antillianen oude vrouwen beroven omdat zij het zo slecht zouden hebben. Ik accepteer ook niet dat Turken drugs dealen omdat zij geen toekomstperspectieven meer zouden hebben. Zolang de doodgewone Turken, Marokkanen, Antillianen, Surinamers en anderen hun stem niet durven te verheffen tegen hun 'kut'-landgenoten is het slecht gesteld met hun integratie. De nieuwe Nederlanders moeten niet alleen extern orde op zaken stellen maar ook intern. Het zelfreinigende vermogen van de migrantengemeenschappen moet omhoog, en dat is allereerst hun eigen verantwoordelijkheid.
Turken en Marokkanen waren er als de kippen bij om respectievelijk de Utrechtse criminoloog Frank Bovenkerk en de Amsterdamse wethouder Rob Oudkerk ter verantwoording te roepen, toen zij de vinger op de zere plek van de allochtone criminaliteit legden. Intussen hebben ze wel verzuimd zich te buigen over de feiten die achter de uitspraken van beide heren lagen.
Het progressieve deel van Nederland, laten we zeggen het niet-nationalistische deel, heeft de opgave zich te herbezinnen op het thema multiculturele samenleving. In de International Herald Tribune van 16 mei 2002 zegt William Pfaff: ,,Op basis van het politieke systeem dat een bepaalde gemeenschap voor zichzelf heeft gekozen en de menselijke waarden waaraan ze is gecommitteerd, heeft ze alle recht de voorwaarden te bepalen waarop het bereid is immigranten te verwelkomen en onderdak te bieden. Wat ook de verdienste van de andere culturen is, een natie heeft het recht prioriteit te geven aan haar eigen historische cultuur en haar ingeburgerde waarden te gebruiken. Men kan zelfs stellen dat een natie hiertoe verplicht is, omdat ze, als ze het niet doet, kan worden geconfronteerd met de gewelddadige reactie tegen immigranten, gemobiliseerd door extreem-rechts in Frankrijk en andere democratieën, en daarmee een ondermijning van haar eigen waarden riskeert.''
Wat er gebeurt wanneer deze grondhouding van volkeren genegeerd wordt, kun je in heel Europa waarnemen. Een actieve herwaardering van de eigen identiteit echter, kan ook migranten helpen integreren. Immers, identiteiten kunnen zich verder ontwikkelen en vernieuwen als zij andere krachtige identiteiten tegenkomen. Ook moslims moeten deze confrontatie aandurven. In het meest vooraanstaande Pakistaanse blad voor moslim-lezers, Dawn, roept Eqbal Ahmad de moslims op om zich te verzetten tegen verminking van de islam door absolutisten en fanatiekelingen die geobsedeerd zijn door de regelgeving voor het persoonlijke gedrag. Dit leidt tot 'een islamitisch regime dat gereduceerd is tot een wetboek van strafrecht, ontdaan van humanisme, intellectuele zoektocht, schoonheid en spirituele toewijding'. En dit 'heeft een absolute nadruk tot gevolg van één aspect van de religie dat meestal uit zijn context is getrokken en leidt tot het totaal negeren van andere aspecten. Dit verschijnsel vervormt de religie, verarmt de traditie en verdraait politieke processen waar die zich ontvouwen.'
Bovendien moeten wij met moslims ook de islam inburgeren. Moslims moeten de Koran in het licht van hun nieuwe land (Nederland) herlezen en begrijpen zoals dat veertien eeuwen geleden eerder regel dan uitzondering was. Durf jezelf Nederlandse moslim te noemen. Zolang wij, moslims, ons niet als onderdeel van de Nederlandse samenleving zien, zullen de anderen dat ook niet doen. Voor deze verandering van houding hebben de moslims hulp nodig van de rest van de samenleving. De samenleving moet ophouden om de islam te verketteren. Help de moslims om een Nederlandse versie van hun geloof te ontwikkelen.
Nog een citaat uit het eerder geciteerde artikel van Pfaff: ,,Het gastland zou de islamitische getto's moeten verspreiden, zijn uiterste best moeten doen om jonge immigranten aan zinvol werk te helpen, het ontstaan van een geïntegreerde islamitische middenklasse te bevorderen en de ontwikkeling te steunen van een religieus moslimleiderschap dat is opgeleid in het Westen.''
De multiculturele samenleving vergt niet alleen een diepgaand maatschappelijk debat (en zie cultuur alsjeblieft als een maatschappelijke drijfveer), maar vooral veel, heel veel praktisch werk. Dat nog leuk kan zijn ook.

Kwetsende moslims

2002-03-09T17:44:00.000Z

Haci Karacaer - NRC Handelsblad, 9 maart 2002

Hafid Bouazza is een begenadigd schrijver. Hij brengt zijn lezers liefde voor de literatuur en de Nederlandse taal bij. Anders dan veel Nederlandse schrijvers van Nederlandse afkomst weet hij universele thema's aan te snijden zonder in somberheid te vervallen. Als publicist vind ik hem minder. Hij weet mij niet te overtuigen. Hij noemt mijn organisatie Milli Görüs in één adem met antisemitisch voetbaltuig. Dat is pijnlijk. Zeker gezien onze intensieve contacten met de joodse gemeenschap in Amsterdam.
De demonstratie waaraan Bouazza refereert was allesbehalve hysterisch. Die was mediterraan uitbundig, ook omdat de deelnemers merkten dat ze in Nederland meer rechten hebben dan in het islamitische Turkije. Voor de deelnemers was de demonstratie een `eye-opener'. Velen hebben toen het definitieve besluit genomen hier te blijven en te integreren, omdat per saldo Nederland met zijn godsdienstvrijheid en sociale wetgeving een islamitischer land is dan hun herkomstland. Het feit dat stadsdeelvoorzitter Freek Salm, tegen wie de demonstratie deels gericht was, de `guts' had de menigte toe te spreken. In Turkije zou de reactie van de overheid zijn geweest: met de politie d'r op af.
De plannen van het stadsdeel en de vereniging Aya Sofya lagen mijlenver uiteen. Ons conflict met het stadsdeel ging over de bestemming van het terrein. En na volgens goed Nederlands gebruik jarenlang onderhandelen zijn we erin geslaagd plannen te ontwikkelen met het soort woningen waar het stadsdeel op zit te wachten. Stadsdeel De Baarsjes, Aya Sofya en Woningbouwvereniging Het Oosten hebben laten zien dat de Nederlandse onderhandelingsdemocratie ook in een multiculturele samenleving volledig overeind kan blijven en kan worden versterkt. Als je met eigen geld en via een notaris een terrein koopt, dan lijkt me dat niet bepaald een illegale daad.
Aya Sofya is een realiteit in de Nederlandse samenleving. Daarom hebben projecten met islamoloog Mohammed Arkoun gehad. Hebben we het aangedurfd seksueel geweld tegen vrouwen in het huwelijk op de agenda te krijgen. Zijn we het debat aangegaan over islam en homoseksualiteit. Is 11 september en de islam in een kritische bijeenkomst tegen het licht gehouden. We gaan het debat over de islam op zowel theologisch als maatschappelijk niveau met open vizier aan, zonder dat we ons rijkrekenen met een zelfopgelegde slachtofferrol. Dat is niet makkelijk, want de weerstand tegen dit soort openheid is ook in de Nederlandse samenleving als geheel en niet alleen in islamitische kring groot.
Ik ben met Bouazza ongelukkig over het huidige debat. Ik voel me ongelukkig bij al die Turkse en Marokkaanse voorlieden die Huntingtons `clash of cultures' omkeren door zichzelf als slachtoffer van discriminatie en onderdrukking een vrijbrief te geven om niet te hoeven nadenken over grote maatschappelijke vraagstukken. Waar zijn de moslims in het debat over abortus, euthanasie, tweedeling in de samenleving, rechten van de vrouw, rechten van het kind, WAO?
Nee, het debat over de islam is nog niet begonnen. Het is een opgeklopt achterhoedegevecht. En dan is mijn vraag aan al die bestuurders van islamitische organisaties en scholen: hoe groot is jullie vertrouwen in God dat jullie een open en eerlijk debat volgens democratische spelregels, zoals dat in de begintijden van de islam gebruikelijk was, als een bedreiging zien? De vernieuwing van de islam moet uit het westen komen, niet uit het oosten. Vluchten kan niet meer.

Koran eist moderne uitleg

2000-11-14T00:05:00.000Z

Haci Karacaer - Trouw, 14 november 2000

In de zevende eeuw had niemand nog van gekloonde schapen gehoord. Geen wonder dat voor iedere nieuwe generatie moslims een nieuwe uitleg van de Koran is vereist. Helaas is dat niet tot de Rotterdamse Islamitische Universiteit doorgedrongen.
Ahmet Akündüz, de nieuwe rector van de Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR), heeft zijn visitekaartje afgegeven. Moslimmannen mogen hun vrouwen slaan. IUR-kopstuk Hamza Zeid Kailani heeft vorig jaar nog het slaan van vrouwen verdedigd (niet te hard, zodat er geen letsel wordt toegebracht) en zich op het 'liberale' standpunt gesteld dat homo's niet doodgemaakt hoeven te worden, maar opgesloten totdat ze genezen zijn.
In aller haast heeft de IUR een persconferentie belegd om een en ander toe te lichten. In de uitnodiging lezen we: ,,Enerzijds is het goed dat er veel geïnteresseerden zijn die zich op een of andere manier in de discussie willen mengen als nuchtere burgers. Anderzijds is het verbazingwekkend dat er mensen zijn die met een minimum aan kennis van zaken zich op een hoog niveau met academische onderwerpen willen bezighouden. Daarbij zijn er ook mensen die met overhaaste oppervlakkige standpunten aan hun naamsbekendheid willen werken.'' Hoewel ik het risico loop me niet op het hoge niveau van de IUR te begeven, wil ik toch reageren.
De Koran, als geopenbaard boek, heeft een universele boodschap. Die boodschap werd geformuleerd in de taal die begrijpelijk was voor een deels nomadische, deels stedelijke bevolking die leefde in de clancultuur van de zevende eeuw. De taal, de beeldspraak en de verhaalstructuur van de Koran sluiten aan bij wat toen voor de mensen begrijpelijk en herkenbaar was. De dialectiek tussen de universele waarde van de Koran en de taal waarin die is weergegeven maakt door haar vele dubbele bodems het begrip van de Koran zeer complex. Daarom hebben moslims steeds een 'tafsir', duiding, nodig gehad.
Als in de tijd van de openbaring de Koran had gesproken van gekloonde schapen, gsm en ruimtestations, evolutieleer, bits en bytes, was de boodschap aan de toenmalige bevolking niet besteed geweest. De taal is tijd- en streekgebonden, en een deel van de beeldspraak en parabels is dat ook. De voorschriften voor de gelovigen zijn wat mij betreft universeel. De kernboodschap van de geloofsbelijdenis, het dagelijkse gebed, het vasten, de zorg voor de zwakkeren en de bedevaart dwingt ons telkens weer het respect voor onze Schepper en Zijn Schepping onder ogen te zien en leert ons nederigheid.
Lange tijd heeft de katholieke kerk gedelibereerd of de vrouw überhaupt wel een ziel had. Dwarsdenkende vrouwen konden rekenen op de brandstapel. Pas de Verlichting heeft het bewustzijn gebracht dat vrouwen zelfstandige individuen zijn. De openbaring van de Koran was een soortgelijke revolutionaire gebeurtenis. Daarvoor konden in het Midden-Oosten vrouwen naar believen worden vergokt, verkocht of vermoord. Vrouwen hadden geen erfrecht, hun getuigenis had geen waarde. Een man kon met tientallen vrouwen getrouwd zijn, die naar believen weer verstoten konden worden. Ze konden als slaaf verkocht worden. De Koran bevatte voor die tijd en regio een aantal revolutionaire voorschriften. Vrouwen kregen erfrecht (zij het de helft van dat van hun broers), ze mochten getuigen. Mannen mochten niet meer dan vier vrouwen trouwen, en dat nog onder voorwaarde dat hij hen goed zou onderhouden en geen boven de andere zou bevoordelen. Een man mocht zijn vrouw niet meer molesteren, enkel in de laatste fase van een gezinsconflict een tikje geven. Een vrouw moest bij het trouwen een bruidsgift worden gegeven en ze mocht bij het huwelijk het recht van scheiden opeisen.
Tegenwoordig hebben islamitische vrouwen, zeker de derde generatie in bijvoorbeeld Nederland, zich zodanig ontwikkeld dat ze gelijkwaardig aan de man (kunnen) functioneren. Vrouwen hebben zelfstandig toegang tot de bronnen van kennis. De door de Koran ingezette lijn moet dus worden doorgezet. Een moslimman mag zijn vrouw niet slaan. Waar moslims een minderheid vormen (zoals in Nederland) zijn ze sowieso gehouden aan de wet van het land waar ze leven, maar dit geldt mijns inziens ook voor de islamitische landen. Een dochter mag zelfs meer erven dan haar broers, stel dat juist zij voor haar ouders heeft gezorgd. De getuigenis van een vrouw is net zoveel waard als die van een man.
De Koran kent een aantal (religieuze) sancties op het niet naleven van voorschriften. Dat geldt bijvoorbeeld voor het verwaarlozen van het gebed. Nergens staat een sanctie op gelijkberechtiging van man en vrouw, op gelijk erfrecht, op het niet slaan. Als een instelling als de IUR zegt integratie in Nederland na te streven, dan lijkt het me opgave nummer één om Nederlandse moslims en hun voorgangers bij te brengen dat het naleven van de wet geheel in de geest van de Koran is. En als ze daartoe niet bereid zijn, lijkt me de IUR niet de plaats waar imams in Nederland dienen te worden opgeleid.
In de eerste eeuwen kende de islam een bloeiende traditie van rechtsscholen, waar in een open en democratisch debat gesproken werd over de actuele duiding van de Koran. In die tijd was de islam een vernieuwende, democratiserende en emancipatorische kracht. De huidige islamitische wereld lijdt juist onder de statische uitleg van de Koran. Het politieke misbruik dat van dit geloof is gemaakt, en nog tot op de dag van vandaag wordt gemaakt, leidt tot een geloofspraktijk die mensen afhoudt van zowel hun spirituele wortels als hun maatschappelijke ontplooiing. De praktijk van de islam is op dit moment niet religieus maar politiek. De opkomende socialistische staten in de jaren vijftig jaren (Egypte, Algerije) hebben de islam als supermarkt gebruikt om hun staatsmacht te legitimeren. Zoals trouwens de grondlegger van het 'moderne' Turkije, Atatürk, hen is voorgegaan.
Niet voor niets spreekt Milli Görüs in haar werkplan over een noodzakelijke terugkeer naar de 'ijtihad', de duiding van de bronnen van ons geloof in een open, democratisch debat. Ik maak me sterk dat het slaan van vrouwen als geloofspraktijk in zo'n debat al snel door de mand valt.